റൂബിക്സ് ക്യൂബ്: ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലെ അത്ഭുതവും കോർപ്പറേറ്റുകളെ തകർത്ത വാണിജ്യ യുദ്ധങ്ങളും

ഒന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ച് നോക്കൂ. നിങ്ങളുടെ കയ്യിലേക്ക് ഒരാൾ വളരെ ചെറിയൊരു സാധനം വെച്ച് തരികയാണ്. ഒരു കയ്യിൽ വളരെ ഒതുക്കത്തിൽ പിടിക്കാൻ കഴിയുന്ന, ഒരു ചെറിയ കുപ്പി വെള്ളത്തേക്കാൾ ഭാരം കുറഞ്ഞ, തികച്ചും ലളിതമെന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ഒരു സാധനം. കുട്ടികൾ കളിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ടോയ് സ്റ്റോറുകൾ ഓരോ വർഷവും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വിറ്റഴിക്കുന്ന ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് കളിപ്പാട്ടം. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ഇതിൽ അസാധാരണമായി യാതൊന്നുമില്ല എന്ന് തന്നെ നിങ്ങൾക്ക് തോന്നാം. പക്ഷെ, അത് വളരെ വലിയൊരു മിഥ്യാധാരണയാണ്. കാരണം, നിങ്ങളുടെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന ആ ചെറിയ പ്ലാസ്റ്റിക് കട്ട മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ ലോകം ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ ഗണിതശാസ്ത്ര രൂപങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഒപ്പം തന്നെ, അരനൂറ്റാണ്ടുകാലം ആഗോള ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ വിറപ്പിച്ച, കോടികളുടെ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്കും കോർപ്പറേറ്റ് യുദ്ധങ്ങൾക്കും വഴിതുറന്ന ഒരു വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രവുമാണ്.

450 ദശലക്ഷം, അഥവാ 45 കോടി. ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം 500 ദശലക്ഷം എന്ന് പോലും പറയും. മാനവരാശി നിർമ്മിച്ചിട്ടുള്ള കളിപ്പാട്ടങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട ഉൽപ്പന്നം ഏതാണെന്ന് ചോദിച്ചാൽ അതിനുള്ള ഒരേയൊരു ഉത്തരം ഇതാണ്. കഴിഞ്ഞ അമ്പത് വർഷമായി ലോകത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിലും ഇത് വിറ്റുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. 2022 എന്ന ഒറ്റ വർഷത്തെ മാത്രം കണക്കുകൾ എടുത്തുനോക്കിയാൽ, ഏകദേശം അറുപത് ലക്ഷം ക്യൂബുകളാണ് വിറ്റഴിഞ്ഞത്. അതായത് എഴുപത്തിയഞ്ചു ദശലക്ഷത്തിലധികം ഡോളറിന്റെ ബിസിനസ്സ്. ഒരൊറ്റ ഡിസൈൻ, ഒരൊറ്റ ആശയം, ഇത്രയും ദീർഘമായ കാലയളവിൽ ഇത്രയും സ്ഥിരതയോടെ പണം ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുത്ത മറ്റൊരു ഉൽപ്പന്നം കണ്ടെത്തുക എന്നത് ലോക വാണിജ്യ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. മിക്ക കളിപ്പാട്ടങ്ങളും ഒരു ട്രെൻഡ് ആയി വരും, ഒരു സീസൺ അല്ലെങ്കിൽ പരമാവധി ഒരു ദശകം ജീവിക്കും, അതിനുശേഷം ആളുകൾ അത് മറന്നുപോകും. എന്നാൽ റൂബിക്സ് ക്യൂബ് കഴിഞ്ഞ അമ്പത് വർഷമായി ഒരേ വേഗതയിൽ, ഒരേ ആവേശത്തോടെ ലോകമെമ്പാടും വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

നിങ്ങളുടെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന ഈ ചെറിയ സാധനത്തിന് എത്ര വ്യത്യസ്തമായ രൂപങ്ങളിൽ, അല്ലെങ്കിൽ എത്ര രീതിയിലുള്ള അറേഞ്ച്മെന്റുകളിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും എന്ന് നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ആഴത്തിൽ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? എത്ര ആളുകൾ ഇത് വാങ്ങിയിട്ടുണ്ട് എന്നോ, ഇതിൽ എത്ര നിറങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നോ ഒന്നുമല്ല നമ്മൾ ഇവിടെ ആലോചിക്കുന്നത്. മറിച്ച്, ഇതിലെ പീസുകൾ തിരിച്ച് തിരിച്ച് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ എത്ര പാറ്റേണുകൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിക്കും? ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും സ്വാഭാവികമായും ഊഹിക്കുന്നത് ആയിരക്കണക്കിന് എന്നാകും. ഗണിതത്തിൽ കുറച്ചുകൂടി താല്പര്യമുള്ളവർ ചിലപ്പോൾ കുറച്ചു ദശലക്ഷങ്ങൾ എന്ന് പറഞ്ഞേക്കാം. ഒരു ബില്യൺ എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മുടെ സാധാരണ തലച്ചോറിന് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വലിയൊരു സംഖ്യയായി അത് തോന്നും. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ഉത്തരം ഇതിന്റെയൊന്നും അയലത്ത് പോലും എത്തില്ല എന്നതാണ് സത്യം.

ഈ ചെറിയ ക്യൂബിന് കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ നാൽപ്പത്തി മൂന്ന് ക്വിന്റില്യൺ വ്യത്യസ്ത അറേഞ്ച്മെന്റുകളിൽ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും. അതായത് കൃത്യമായ സംഖ്യയിൽ എഴുതിയാൽ 43,252,003,274,489,856,000. ഈ സംഖ്യ എത്രമാത്രം വലുതാണെന്ന് വെച്ചാൽ, മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിന് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ വലിപ്പം ശരിക്കും സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. ഇതിന്റെ വ്യാപ്തി മനസ്സിലാക്കാൻ നമുക്ക് ഒരു ചെറിയ ഉദാഹരണം നോക്കാം. ഒരാൾ ഈ ക്യൂബും കയ്യിൽ പിടിച്ച് ഒരിടത്ത് ഇരിക്കുകയാണ് എന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക. അയാൾ ഓരോ സെക്കൻഡിലും പുതിയ ഓരോ പാറ്റേൺ അഥവാ അറേഞ്ച്മെന്റ് വീതം ഉണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അയാൾ രാത്രി ഉറങ്ങുന്നില്ല, ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ പോലും വിശ്രമിക്കുന്നില്ല, ഒരു നിമിഷം പോലും നിർത്താതെ കറക്കിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, ഈ ഒരൊറ്റ വ്യക്തിക്ക് ഇതിലെ എല്ലാ പാറ്റേണുകളും ഒന്നുണ്ടാക്കി തീർക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം ഏകദേശം 1.37 ട്രില്യൺ വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവരും. ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, ശാസ്ത്ര ലോകത്തിന്റെ കണക്കുകൂട്ടൽ പ്രകാരം മഹാവിസ്ഫോടനത്തിന് ശേഷം നമ്മുടെ പ്രപഞ്ചം ഉണ്ടായിട്ട് തന്നെ വെറും 13.8 ബില്യൺ വർഷങ്ങളെ ആയിട്ടുള്ളൂ. അതായത്, ഈ വ്യക്തി ഓരോ സെക്കൻഡിലും പുതിയ പാറ്റേൺ ഉണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നാൽ പോലും, നമ്മുടെ പ്രപഞ്ചം ഇതുവരെ നിലനിന്ന സമയത്തിന്റെ നൂറു മടങ്ങ് സമയം കഴിഞ്ഞാലും അയാൾക്ക് ഇതിലെ മുഴുവൻ പാറ്റേണുകളും ഉണ്ടാക്കി തീർക്കാൻ കഴിയില്ല. വെറുമൊരു കളിപ്പാട്ടക്കടയിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞ പണത്തിന് വാങ്ങാൻ കിട്ടുന്ന ഒരു ചെറിയ പ്ലാസ്റ്റിക് സാധനത്തിനുള്ളിലാണ് ഇത്രയും ഭീകരമായ ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര സങ്കീർണ്ണത ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ രസകരമായ കാര്യം എന്തെന്നാൽ, അതല്ല ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതം. ഇതിലെ ഏറ്റവും വിചിത്രവും മനോഹരവുമായ കാര്യം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, നിങ്ങൾ ഈ ക്യൂബിനെ എത്രത്തോളം കുഴപ്പത്തിലാക്കിയാലും, എത്ര അലങ്കോലമായി ഈ നാൽപ്പത്തി മൂന്ന് ക്വിന്റില്യൺ പാറ്റേണുകളിൽ ഏത് അവസ്ഥയിൽ കൊണ്ടുപോയി വെച്ചാലും, ഇതിനെ തിരിച്ച് പഴയപടിയാക്കാൻ, അതായത് പൂർണ്ണമായി സോൾവ് ചെയ്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ഉറപ്പായും സാധിക്കുന്ന കൃത്യമായ ഒരു വഴിയുണ്ട്. അത് ആയിരക്കണക്കിന് സ്റ്റെപ്പുകൾക്ക് ശേഷമല്ല. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, ഇരുപതോ അതിൽ താഴെയോ മൂവുകൾക്കുള്ളിൽ ഏത് ക്യൂബും സോൾവ് ചെയ്യാൻ സാധിക്കും. എല്ലാ തവണയും, ഒരു മാറ്റവുമില്ലാതെ. ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ 'ഗോഡ്സ് നമ്പർ' അഥവാ ദൈവത്തിന്റെ സംഖ്യ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്രമരഹിതത്വത്തിന് ഉള്ളിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന പെർഫെക്റ്റ് ആയ ക്രമമാണിത്.

ഇത്രയും സങ്കീർണ്ണമായ ഈ അത്ഭുതത്തിന് പിന്നിലെ മെക്കാനിസം എന്താണെന്ന് നമ്മൾ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. പുറത്ത് നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ ഇത് വെറും ഇരുപത്തി ആറ് കളർഫുൾ പ്ലാസ്റ്റിക് കഷണങ്ങൾ മാത്രമാണ്. നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ ഒരു റൂബിക്സ് ക്യൂബ് തന്നിട്ട് ഇതിനുള്ളിൽ മൊത്തം എത്ര ചെറിയ ക്യൂബുകൾ ഉണ്ടെന്ന് ചോദിച്ചാൽ, ഭൂരിഭാഗം ആളുകളും നീളത്തിലും വീതിയിലും ഉയരത്തിലും മൂന്നെണ്ണം വെച്ച്, മൂന്നേ ഗുണം മൂന്നേ ഗുണം മൂന്ന്, അതായത് ഇരുപത്തി ഏഴ് എന്ന് ഉത്തരം പറയും. കേൾക്കുമ്പോൾ അത് തികച്ചും ശരിയാണെന്ന് തോന്നും. പക്ഷേ ഗണിതപരമായും ഭൗതികമായും ആ ഉത്തരം തെറ്റാണ്. അതിൽ ആകെ ഇരുപത്തി ആറ് പീസുകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ. മധ്യത്തിലുള്ള ആ ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ ക്യൂബ് അവിടെ മിസ്സിങ് ആണ്. ഏറ്റവും വിചിത്രമായ കാര്യം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, ആ ഒരൊറ്റ ക്യൂബ് ഉള്ളിൽ ഇല്ലാത്തത് കൊണ്ടാണ് ഈ സാധനം മൊത്തത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് തന്നെ.

നിങ്ങൾ ഈ ക്യൂബ് മുഴുവനായി ഒന്ന് അഴിച്ചു മാറ്റുകയാണെങ്കിൽ, തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ നാല് തരം ഭാഗങ്ങൾ നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. എട്ട് കോർണർ പീസുകൾ, അവയ്ക്ക് മൂന്ന് നിറങ്ങൾ വീതമുണ്ടാകും. പന്ത്രണ്ട് എഡ്ജ് പീസുകൾ, അവയ്ക്ക് രണ്ട് നിറങ്ങൾ വീതമുണ്ടാകും. ആറ് സെന്റർ പീസുകൾ, അവയ്ക്ക് ഒരൊറ്റ നിറമേ ഉണ്ടാകൂ. ഇവയ്ക്കെല്ലാം താഴെയായി ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന, സാധാരണക്കാരനായ ഒരാളും ശ്രദ്ധിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത ഒന്ന് കൂടിയുണ്ട്. ഉള്ളിലുള്ള വളരെ ചെറിയ ഒരു ആന്തരിക ചട്ടക്കൂട്, അഥവാ 'കോർ'. ഒരു ചിലന്തിയെപ്പോലെ തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ആ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന കോർ ആണ് ഈ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഹൃദയം. അതില്ലെങ്കിൽ റൂബിക്സ് ക്യൂബ് എന്നൊരു വസ്‌തു നിലനിൽക്കില്ല.

ഇനി നിങ്ങൾ ആ സെന്റർ പീസുകളെ ഒന്നുകൂടി സൂക്ഷ്മമായി ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കൂ. മിക്ക ആളുകളും വിചാരിക്കുന്നത് അവ ക്യൂബിന് ചുറ്റും സഞ്ചരിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ്. എന്നാൽ അവ ഒരിക്കലും സ്വന്തം സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് മാറുന്നില്ല. അതിലെ വെള്ള സെന്റർ പീസ് എപ്പോഴും മഞ്ഞ സെന്റർ പീസിന് എതിർവശത്തായി മാത്രമേ ഇരിക്കൂ. നീല എപ്പോഴും പച്ചയ്ക്ക് എതിർവശത്തായിരിക്കും, ചുവപ്പ് എപ്പോഴും ഓറഞ്ചിന് എതിർവശത്തായിരിക്കും. നിങ്ങൾ എത്രത്തോളം ക്യൂബ് കുഴപ്പത്തിലാക്കിയാലും ഈയൊരു ബന്ധം ഒരിക്കലും മാറാൻ പോകുന്നില്ല. കാരണം ആ ആറ് സെന്റർ പീസുകളും ഉള്ളിലുള്ള ആ ചിലന്തി പോലുള്ള കോറുമായി പെർമനന്റ് ആയി കണക്ട് ചെയ്തു വെച്ചിരിക്കുകയാണ്. അവയ്ക്ക് അവിടെയിരുന്ന് സ്വന്തം അച്ചുതണ്ടിൽ കറങ്ങാൻ കഴിയും, പക്ഷെ ഒരിക്കലും സ്വന്തം സ്ഥാനം വിട്ട് മറ്റൊരു സ്ഥാനത്തേക്ക് പോകാൻ കഴിയില്ല.

ബാക്കിയുള്ള എല്ലാ പീസുകളും ഇതിന് ചുറ്റുമായി ഓർബിറ്റ് ചെയ്യുകയാണ്, അഥവാ വലം വെക്കുകയാണ്. എഡ്ജുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു, കോർണറുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിലെ സ്കെലിറ്റൺ അഥവാ അസ്ഥികൂടം ഒരിക്കലും ചലിക്കുന്നില്ല. ഇവിടെ നിന്നാണ് ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ കണിശത ആരംഭിക്കുന്നത്. നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ഓരോ മൂവും വെറുമൊരു പീസിനെ മാത്രമല്ല മാറ്റുന്നത്. അതൊരു വലിയ സിസ്റ്റത്തെ ഒന്നാകെയാണ് ചലിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ ലെയറും തിരിക്കുമ്പോൾ അത് ഒന്നിലധികം പീസുകളെ ഒരുമിച്ച് വലിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു. അതിനർത്ഥം, നിങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും ഇതിലെ ഒരൊറ്റ പീസിനെ മാത്രം സ്വതന്ത്രമായി മാറ്റാൻ കഴിയില്ല എന്നാണ്. ഒരു കോർണർ ശരിയാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു നോക്കൂ, അതോടൊപ്പം മറ്റൊന്ന് കൂടി മാറും. ഒരൊറ്റ എഡ്ജ് പീസ് മാത്രം ഒന്ന് ഫ്ലിപ്പ് ചെയ്യാൻ നോക്കൂ, മറ്റെന്തെങ്കിലും കൂടി അതോടൊപ്പം മാറിയേ തീരൂ. ക്യൂബിന്റെ ഉള്ളിലെ ഈ ഭൗതിക നിയമങ്ങൾ തെറ്റിക്കാൻ ക്യൂബ് നിങ്ങളെ ഒരിക്കലും അനുവദിക്കില്ല. നിങ്ങൾ അതിലെ പീസുകൾ ബലമായി ഇളക്കിയെടുത്ത് തെറ്റായി മാറ്റി വെക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ, നിങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഒരിക്കലും സോൾവ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത, ഫിസിക്സ് അനുവദിക്കാത്ത അസാധ്യമായ പാറ്റേണുകൾ ആയിരിക്കും. ഈ ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ ബന്ധനങ്ങളാണ് ഈ കളിപ്പാട്ടത്തെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഐതിഹാസികമായ പസിൽ ആക്കി മാറ്റിയത്.

നമുക്കിനി ഈ കഥയുടെ ബിസിനസ്സ് വശത്തേക്ക് വരാം. ഉള്ളിൽ ഇത്രയും പെർഫെക്റ്റ് ആയ ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രപഞ്ചം ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ച ഈ ക്യൂബ്, പുറത്ത് കോർപ്പറേറ്റ് ബിസിനസ്സിന്റെ ലോകത്ത് ഉണ്ടാക്കിയത് കേവലം അരാജകത്വവും യുദ്ധങ്ങളും മാത്രമായിരുന്നു. നിങ്ങൾ ഒരു സ്വാഭാവികമായ ചോദ്യം ചോദിച്ചാൽ, ഇത്രയും വലിയൊരു വാണിജ്യ വിജയത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അവകാശി ആരാണ്? ആരാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്, ആരാണ് ഇതിന്റെ ലാഭം മുഴുവൻ കൊയ്തത്, ഇന്ന് ആരുടെ കയ്യിലാണ് ഇതിന്റെ നിയന്ത്രണം? ഈ ചോദ്യത്തിന് ഒരൊറ്റ വ്യക്തമായ ഉത്തരം ഉണ്ടാകും എന്നാണ് നമ്മൾ സാധാരണയായി പ്രതീക്ഷിക്കുക. ഒരു ജീനിയസ് എന്തെങ്കിലും കണ്ടുപിടിക്കുന്നു, ആ കണ്ടുപിടുത്തം ലോകം മുഴുവൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നു, ഒരു വലിയ കമ്പനി അത് ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കുന്നു, എന്നിട്ട് ആ ജീനിയസ്സും ആ കമ്പനിയും അതിന്റെ ഫലം ശാശ്വതമായി അനുഭവിക്കുന്നു. ബിസിനസ് സ്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്ന മിക്ക വിജയകഥകളും ഈ ഒരേ അച്ചിലാണ് വാർത്തെടുത്തിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ റൂബിക്സ് ക്യൂബിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം ഈ സങ്കൽപ്പത്തെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും തച്ചുടയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഉണ്ടാക്കിയ ആൾക്ക് ഇതിന്റെ പൂർണ്ണ അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ഇത് ലോകമെമ്പാടും എത്തിച്ച കമ്പനിക്ക് ഇതിന്റെ മേലുള്ള നിയമപരമായ അവകാശം കോടതിയിൽ തോറ്റുപോയി. ആ കമ്പനി തന്നെ രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ വിറ്റുപോയി, പിന്നീട് വീണ്ടും വീണ്ടും പല കൈകളിൽ മാറിമറിഞ്ഞു. ഇന്ന് നിങ്ങൾ ഒരു കടയിൽ പോയി ഒരു ക്യൂബ് വാങ്ങുമ്പോൾ, ആ ഇടപാടിന് പിന്നിൽ അമ്പത് വർഷമായി ആരും അധികകാലം പിടിച്ചു നിർത്താൻ കഴിയാതെ പോയ ഒരു ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ നീണ്ട, കുഴഞ്ഞുമറിഞ്ഞ വിചിത്ര ചരിത്രമുണ്ട്.

കഥ തുടങ്ങുന്നത് 1974-ൽ ബുഡാപെസ്റ്റിലാണ്. എർണോ റൂബിക് എന്ന ആർക്കിടെക്ചർ പ്രൊഫസർ ഇത് നിർമ്മിച്ചത് ഒരു കളിപ്പാട്ടം ആയിട്ടായിരുന്നില്ല. തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് ത്രീ ഡയമെൻഷണൽ സ്പേസും ചലനങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ടീച്ചിങ് മോഡൽ ആയിട്ടാണ്. അദ്ദേഹം അതിന് ഹംഗേറിയൻ ഭാഷയിൽ "ബുവോസ് കോക്ക" എന്നാണ് പേരിട്ടത്, അതായത് മാജിക് ക്യൂബ്. ഹംഗറിയിൽ 1977-ൽ അതിന് ഒരു പേറ്റന്റ് ലഭിച്ചു. പക്ഷെ ആ പേറ്റന്റിന്റെ പരിരക്ഷ ഹംഗറിക്ക് പുറത്തേക്ക് കാര്യമായി വ്യാപിച്ചില്ല. ബെൽജിയത്തിലും അമേരിക്കയിലും മാത്രമാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് പേറ്റന്റ് സംരക്ഷണം ലഭിച്ചത്. അമേരിക്കൻ പേറ്റന്റ് ലഭിച്ചതാകട്ടെ 1983 മാർച്ചിൽ മാത്രമാണ്, അതായത് ക്യൂബ് ലോകമെമ്പാടും വിറ്റഴിഞ്ഞ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ ശേഷം! ഇത് നമ്മൾ ആദ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യമാണ്. ഒരു ആശയം ജനിക്കുന്നതും, ആ ആശയത്തിന് നിയമപരമായ സംരക്ഷണം കിട്ടുന്നതും, അത് ലോകം മുഴുവൻ മാർക്കറ്റിൽ എത്തുന്നതും ഒരിക്കലും ഒരുമിച്ചല്ല സംഭവിക്കുന്നത്. ഈ വിടവിലാണ് പിന്നീട് വരാൻ പോകുന്ന എല്ലാ കോർപ്പറേറ്റ് നിയമപ്രശ്നങ്ങളും വേരൂന്നുന്നത്.

ഹംഗറി അന്ന് ഈസ്റ്റേൺ ബ്ലോക്കിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, അതായത് ശീതയുദ്ധകാലത്തെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലോകം. അവിടെ നിന്നും ഒരു ഉൽപ്പന്നം പടിഞ്ഞാറൻ മുതലാളിത്ത മാർക്കറ്റിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമുള്ള കാര്യമായിരുന്നില്ല. ആദ്യത്തെ യഥാർത്ഥ വാണിജ്യ ബ്രേക്ക് കിട്ടിയത് 1978-ൽ ആണ്. യുകെയിലെ പെന്റാങ്കിൾ പസിൽസ് എന്ന കമ്പനി ഇത് വിൽക്കാൻ തുടങ്ങി. പക്ഷെ ഇത് ശരിക്കും ലോകം മുഴുവൻ എത്തിച്ചത് ഒരു കമ്പനിയുടെ ദീർഘവീക്ഷണം കൊണ്ടല്ല. ടിബോർ ലാറ്റ്സി എന്ന ഒരു ബിസിനസുകാരൻ, റൂബിക്കിന്റെ അനുവാദത്തോടെ, 1979 ഫെബ്രുവരിയിൽ ജർമ്മനിയിലെ ന്യൂറംബർഗ് ടോയ് ഫെയറിലേക്ക് ഈ ക്യൂബ് കൊണ്ടുപോയി, ഹംഗറിക്ക് പുറത്ത് ഇതിനെ അറിയിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം. അവിടെ വച്ചാണ് സെവൻ ടൗൺസ് എന്ന കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകൻ ടോം ക്രെമർ ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന് ഉടനെ തന്നെ ഇതിന്റെ ഭീമമായ വാണിജ്യ സാധ്യത മനസ്സിലായി. ആ ഒരൊറ്റ നിമിഷമാണ് ചരിത്രം മാറ്റിയെഴുതിയത്.

സെവൻ ടൗൺസും റൂബിക്കിന്റെ ഹംഗേറിയൻ പങ്കാളികളും ചേർന്ന് 1979 സെപ്റ്റംബറിൽ ഐഡിയൽ ടോയ് കോർപ്പറേഷനുമായി ഒരു ആഗോള കരാർ ഒപ്പിട്ടു. ആ കരാറിന്റെ ആദ്യത്തെ ഓർഡർ എത്രയായിരുന്നു എന്ന് അറിയാമോ? വെറും പത്ത് ലക്ഷം യൂണിറ്റ്! പിന്നീട് അഞ്ഞൂറ് ദശലക്ഷത്തിലേക്ക് വളരാൻ പോകുന്ന ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടോയ് കമ്പനികളിൽ ഒന്ന് പോലും ആദ്യം കണക്കുകൂട്ടിയത് ഇത്രയും ചെറിയൊരു സംഖ്യ മാത്രമായിരുന്നു. ടോയ് ഇൻഡസ്ട്രി ഈ ഹിറ്റിനെ മുൻകൂട്ടി കണ്ടെത്തിയതല്ല. ലാറ്റ്സിയും ക്രെമറും എന്ന രണ്ട് ഇടനിലക്കാർ ഡിമാൻഡ് തെളിയിച്ച് കൊടുത്തതിന് ശേഷം മാത്രമാണ് വലിയ കമ്പനി അതിലേക്ക് ഇറങ്ങിയത്, അതും വളരെ ജാഗ്രതയോടെ. 1979-ൽ ഒരു ടോയ് കമ്പനിയുടെ കണ്ണിലൂടെ നോക്കിയാൽ, ഇത് വളരെ റിസ്ക്കി ആയ ഒരു വാതുവയ്പ്പായിരുന്നു. ഒരു ബോർഡ് ഗെയിമോ, ഒരു ആക്ഷൻ ഫിഗറോ അല്ല ഇത്, മറിച്ച് ഒരു ഗണിതശാസ്ത്ര പസിൽ ആണ്. മിക്കവർക്കും സോൾവ് ചെയ്യാൻ പോലും കഴിയാത്ത ഒന്ന്! ആരാണ് കാശ് കൊടുത്ത് വാങ്ങുന്ന ഒരു കളിപ്പാട്ടം കൊണ്ട് നിരാശരാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഈ യുക്തി തന്നെയാണ് ഒരു ദശലക്ഷം യൂണിറ്റ് എന്ന ചെറിയ ആദ്യ ഓർഡറിന് പിന്നിലും ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഐഡിയലിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അത് യുക്തിസഹമായ ജാഗ്രത ആയിരുന്നു. ആരാണ് ഒരു ആശയത്തിൽ നിന്നും ആദ്യം ലാഭം കൊയ്യുന്നത് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ, ഉത്തരം മിക്കപ്പോഴും ആശയം ഉണ്ടാക്കിയ ആൾ അല്ല, മറിച്ച് ആ ആശയത്തിലേക്കുള്ള വഴി നിയന്ത്രിക്കുന്ന കമ്പനിയാണ് എന്ന് ഇത് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

ഐഡിയൽ, "മാജിക് ക്യൂബ്" എന്ന പേര് മാറ്റി "റൂബിക്സ് ക്യൂബ്" എന്നാക്കി. 1980 ജനുവരി-ഫെബ്രുവരി മാസങ്ങളിൽ ലണ്ടൻ, പാരീസ്, ന്യൂറംബർഗ്, ന്യൂയോർക്ക് എന്നീ നഗരങ്ങളിലെ ടോയ് ഫെയറുകളിൽ ഇത് വലിയ രീതിയിൽ ലോഞ്ച് ചെയ്തു. ഐഡിയലിന്റെ മാർക്കറ്റിങ് തന്ത്രം തന്നെ ഈ പസിൽ എത്രത്തോളം ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതാണ് എന്നത് പെരുപ്പിച്ചു കാണിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ബുദ്ധിമുട്ട് ഒരു കുറവല്ല, മറിച്ച് അതൊരു വലിയ വിൽപ്പന തന്ത്രമായി അവർ മാറ്റി. സാധാരണഗതിയിൽ ഒരു ഉൽപ്പന്നം "എളുപ്പമാണ്, ആർക്കും ഉപയോഗിക്കാം" എന്ന് പറഞ്ഞാണ് വിൽക്കുന്നത്. ഐഡിയൽ കണ്ടെത്തിയത് നേരെ വിപരീതമായ ഒരു സത്യമായിരുന്നു. ഒരു സാധനം എത്രത്തോളം നിങ്ങളെ തോൽപ്പിക്കുന്നോ, അത്രത്തോളം നിങ്ങൾ അതിനെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കും! നിരാശയെ തന്നെ ഒരു ഉൽപ്പന്നമായി വിറ്റു എന്നതാണ് ഈ കമ്പനിയുടെ യഥാർത്ഥ വാണിജ്യ കണ്ടെത്തൽ. അതിന് ശേഷം സംഭവിച്ചത് ചരിത്രമാണ്, ടോയ് സ്റ്റോറുകൾ, ടെലിവിഷൻ ഷോകൾ, ക്ലാസ്സ് മുറികൾ, എല്ലായിടത്തും റൂബിക്സ് ക്യൂബ് നിറഞ്ഞു.

ഈ കോലാഹലത്തിനിടയിൽ, എർണോ റൂബിക് സ്വയം എന്ത് ചെയ്യുകയായിരുന്നു എന്ന് ഒന്ന് നോക്കാം. ക്യൂബ് കണ്ടുപിടിക്കുന്ന സമയത്ത് റൂബിക് ഒരു മാസം വെറും 200 ഡോളർ മാത്രം ശമ്പളം വാങ്ങുന്ന ഒരു സാധാരണ ആർക്കിടെക്ചർ അധ്യാപകനായിരുന്നു. എന്നാൽ ക്യൂബിന്റെ തരംഗം അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, റോയൽറ്റിയായി അദ്ദേഹത്തിന് പ്രതിമാസം ഏകദേശം 30,000 ഡോളർ ലഭിച്ചു തുടങ്ങി. ഹംഗറി അന്ന് ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാജ്യമായിരുന്നു. ആ വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു വലിയ പങ്ക് വർഷങ്ങളോളം ഹംഗേറിയൻ ഭരണകൂടവുമായി പങ്കുവെക്കേണ്ടി വന്നു. ഇത് ഒരു രസകരമായ വൈരുദ്ധ്യമാണ്. സ്വകാര്യ സ്വത്തിനെ തത്വത്തിൽ നിരാകരിച്ച ഒരു ഭരണകൂടം തന്നെ, ഒരു വ്യക്തിയുടെ ബൗദ്ധിക സ്വത്തിൽ നിന്നും ഒരു വലിയ വിഹിതം അവകാശപ്പെട്ടു! അതായത് ഈ ക്യൂബിന്റെ മേലുള്ള ലാഭത്തിനായി മത്സരിച്ച കമ്പനികളുടെ പട്ടികയിലേക്ക് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണകൂടം കൂടി വരികയായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ബ്ലോക്കിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ സെൽഫ്-മേഡ് മില്യണയർ എന്ന് റൂബിക് അറിയപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ ആസ്തി തൊണ്ണൂറ് ദശലക്ഷം മുതൽ ഇരുനൂറ് ദശലക്ഷം ഡോളർ വരെയാണെന്ന് ഊഹിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ഒരു സൂക്ഷ്മമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. റൂബിക് വ്യക്തിപരമായി സാമ്പത്തികമായി വളർന്നു എന്നത് ശരിയാണ്, പക്ഷെ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ഐഡിയലിനെയോ, അതിന് ശേഷം വന്ന കമ്പനികളെയോ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരുമാനം വന്നത് ലൈസൻസിങ് റോയൽറ്റിയിൽ നിന്നാണ്. ബിസിനസ്സ് നടത്തിപ്പിന്റെ അപകടസാധ്യതയോ, കോടതി കേസുകളോ, കമ്പനി വാങ്ങൽ-വിൽക്കൽ നാടകങ്ങളോ ഒന്നും അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ട് ബാധിച്ചില്ല. വ്യക്തിഗതമായ സ്രഷ്ടാവിന്റെ വിധിയും, ആ സൃഷ്ടിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള കോർപ്പറേറ്റ് യന്ത്രത്തിന്റെ വിധിയും പൂർണ്ണമായും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.

ഇനി ആ കോർപ്പറേറ്റ് യന്ത്രത്തിലേക്ക് വരാം. ഐഡിയലിന്റെ സ്വന്തം അക്കൗണ്ട് ബുക്കുകൾ തുറന്നു നോക്കുമ്പോൾ, ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വിചിത്രമായ പണം കൈമാറ്റം തെളിഞ്ഞു വരും. 1979-80 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഐഡിയലിന് 3.7 ദശലക്ഷം ഡോളർ ലാഭം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ തൊട്ടടുത്ത വർഷം, 1980-81ൽ, അതേ കമ്പനിക്ക് 15.5 ദശലക്ഷം ഡോളർ നഷ്ടം സംഭവിച്ചു! രണ്ട് വർഷത്തിലും വിൽപ്പന ഏകദേശം ഒരേ നിലയിൽ തന്നെയായിരുന്നു, അതായത് ഏകദേശം 150 ദശലക്ഷം ഡോളർ വീതം. ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, ഒരേ അളവിൽ സാധനം വിറ്റിട്ടും, ഒരു വർഷം ലാഭവും അടുത്ത വർഷം വൻ നഷ്ടവും! ജനപ്രീതിയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിരതയും ഒരേ കാര്യമല്ല എന്നാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്. ഡിമാൻഡ് പെട്ടെന്ന് കുതിച്ചുയരുമ്പോൾ, അത് കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ചെലവ് - നിർമ്മാണം പെട്ടെന്ന് വർദ്ധിപ്പിക്കൽ, ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ, പിന്നെ നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾ - ആ ലാഭം തന്നെ തിന്നു തീർക്കും. ഡസൻ കണക്കിന് വ്യാജ കമ്പനികൾക്കെതിരെ കോടതി കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്യുകയും, വ്യാജ ക്യൂബുകൾ വിപണിയിൽ വിലക്കുറവിൽ ലഭ്യമാവുകയും ചെയ്തത് ഈ നഷ്ടത്തിന് വലിയൊരു കാരണമായി.

നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങൾ എന്ന് പറയുമ്പോൾ, അതാണ് ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഭാഗം. 1981 മേയ് മാസത്തിൽ, ഡസൻ കണക്കിന് ഡിസ്ട്രിബ്യൂട്ടർമാർക്കും റീട്ടെയിലർമാർക്കും എതിരെ, വ്യാജ ക്യൂബുകൾ വിൽക്കുന്നു എന്ന് ആരോപിച്ച്, ഐഡിയൽ സിവിൽ കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തു. തങ്ങളുടെ വിഹിതം സംരക്ഷിക്കാൻ ഒരു കമ്പനി ചെയ്യുന്ന സ്വാഭാവികമായ കാര്യമായി ഇത് തോന്നാം. പക്ഷെ ഇവിടെയാണ് കഥ മറ്റൊരു വഴിത്തിരിവിലേക്ക് കടക്കുന്നത്. ഐഡിയലിന്റെ സ്വന്തം അവകാശവാദം അവർ കാണിച്ച ആക്രമണോത്സുകതയോളം ഉറപ്പുള്ളതായിരുന്നില്ല. ലാറി ഡി. നിക്കൾസ് എന്ന അമേരിക്കൻ കണ്ടുപിടുത്തക്കാരന്, 1972-ൽ തന്നെ - റൂബിക്സ് ക്യൂബ് അമേരിക്കൻ മാർക്കറ്റിൽ എത്തുന്നതിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് - "ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിക്കാവുന്ന പീസുകളുള്ള 2x2x2 പസിൽ" എന്നൊരു പേറ്റന്റ് ഉണ്ടായിരുന്നു, കാന്തങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ചെറിയ പസിൽ. അദ്ദേഹം ഐഡിയലിനെതിരെ പേറ്റന്റ് ഇൻഫ്രിഞ്ച്മെന്റ് കേസ് ഫയൽ ചെയ്തു. റൂബിക്സ് ക്യൂബ് അമേരിക്കയിൽ ഒരു പ്രതിഭാസമായി മാറുന്നതിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തന്നെ, "ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിഞ്ഞ് നീങ്ങുന്ന പീസുകളുള്ള ക്യൂബ്" എന്ന അടിസ്ഥാന ആശയത്തിന്റെ പേറ്റന്റ് തനിക്കാണ് ഉള്ളത് എന്നായിരുന്നു നിക്കൾസ് വാദിച്ചത്. അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, 1984-ൽ ആ കേസിൽ ഐഡിയൽ തോറ്റു! ലോകമെമ്പാടും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ക്യൂബുകൾ വിറ്റ്, ആ വിൽപ്പനയുടെ പേരിൽ മറ്റുള്ളവരെ പൈറേറ്റുകൾ എന്ന് വിളിച്ച് കോടതി കയറ്റിയ ഒരു കമ്പനിക്ക്, തങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന സാധനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയത്തിന്മേൽ തന്നെ തങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണമായ അവകാശം ഇല്ല എന്ന് കോടതി പറഞ്ഞതിന് തുല്യമായിരുന്നു അത്.

ഇനി എന്താണ് സംഭവിച്ചത് എന്ന് നോക്കാം. ആഗോള ലോഞ്ചിന് ശേഷം വെറും രണ്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, 1982 ഏപ്രിലിൽ, ഐഡിയൽ ഏകദേശം 58 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് സിബിഎസിന് വിറ്റുപോയി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വസ്തുവിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അവിടെയും തീരുന്നില്ല. സിബിഎസ് പിന്നീട് ടോയ് ബിസിനസ്സിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, ബ്രാൻഡ് 1987-ൽ വ്യൂ-മാസ്റ്റർ ഇന്റർനാഷണലിലേക്കും, 1989-ൽ ടൈക്കോ ടോയ്സിലേക്കും, ഒടുവിൽ 1997-ൽ മാറ്റലിലേക്കും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇരുപത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ, ഒരേ ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം അഞ്ച് തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു! ഇവയൊന്നും ക്യൂബിനോടുള്ള പ്രത്യേക താല്പര്യം കൊണ്ട് നടന്ന ഇടപാടുകൾ ആയിരുന്നില്ല. ക്യൂബ് ഓരോ തവണയും ഒരു വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് ബാലൻസ് ഷീറ്റിലെ ഒരു വരി ഇനമായി മാറി. അതിന്റെ ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലോ സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യത്തിലോ ഉള്ള താല്പര്യം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ ബ്രാൻഡ് മൂല്യം എന്ന ഒറ്റ ഘടകം കൊണ്ട് മാത്രം.

1997-ൽ മാറ്റലിന്റെ കയ്യിൽ എത്തിയപ്പോൾ ഈ കൈമാറ്റങ്ങൾ അവസാനിച്ചു കാണും എന്ന് കരുതരുത്. ബ്രാൻഡ് അവകാശങ്ങൾ പിന്നീട് വീണ്ടും സെവൻ ടൗൺസിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി, തുടർന്ന് ബാൻക്രോഫ്റ്റ് പ്രൈവറ്റ് ഇക്വിറ്റി എന്ന നിക്ഷേപ സ്ഥാപനത്തിന്റെ കൈകളിലേക്കും നീങ്ങി. ഏറ്റവും ഒടുവിൽ, 2021 ജനുവരി നാലിന്, ടൊറന്റോ ആസ്ഥാനമായുള്ള സ്പിൻ മാസ്റ്റർ കോർപ്പറേഷൻ - പോ പട്രോൾ പോലുള്ള ബ്രാൻഡുകളുടെ ഉടമകൾ - അമ്പത് ദശലക്ഷം ഡോളറിന് റൂബിക്സ് ബ്രാൻഡ് ലിമിറ്റഡ് മുഴുവനായി വാങ്ങി. അമ്പത് വർഷം മുൻപ് ജനിച്ച ഒരു മോഡൽ, ഇന്ന് ഒരു കനേഡിയൻ കമ്പനിയുടെ പോർട്ട്ഫോളിയോയിൽ ഇരിക്കുന്നു, ബ്രെയിൻ ടീസർ കാറ്റഗറിയിൽ നാൽപ്പത്തി രണ്ട് ശതമാനം മാർക്കറ്റ് ഷെയറോടെ. എന്നാൽ ആ നാൽപ്പത്തി രണ്ട് ശതമാനം എന്നത് കടകളിൽ വിറ്റഴിയുന്ന "ഒഫീഷ്യൽ" ക്യൂബുകളുടെ കണക്കുകൾ മാത്രമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഗൗരവമായ സ്പീഡ്ക്യൂബർമാരിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷവും മത്സരിക്കുന്നത് റൂബിക്സ് ബ്രാൻഡ് ക്യൂബ് ഉപയോഗിച്ചല്ല! ജാൻ, മോയു, ചിയി (GAN, MoYu, QiYi) പോലുള്ള മൂന്നാം കക്ഷി നിർമ്മാതാക്കളുടെ ക്യൂബുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്. കാരണം അവയ്ക്ക് കൂടുതൽ മിനുസമുള്ള തിരിയൽ, കാന്തങ്ങൾ, ട്യൂൺ ചെയ്യാവുന്ന ടെൻഷൻ എന്നിവയുണ്ട്. അതായത്, പേരിന്റെ ഉടമസ്ഥത സ്പിൻ മാസ്റ്ററിന്റെ കയ്യിലാണെങ്കിലും, ആ പേരിന് ജന്മം നൽകിയ യഥാർത്ഥ കമ്മ്യൂണിറ്റി ദശാബ്ദങ്ങൾക്ക് മുൻപേ ആ ബ്രാൻഡിനെ മറികടന്ന് പോയിരിക്കുന്നു.

കഥ അവിടെയും അവസാനിക്കുന്നില്ല. 2025 ജൂലൈ ഒൻപതിന് യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ജനറൽ കോർട്ട്, ക്യൂബിന്റെ ആകൃതിയുടെയും നിറങ്ങളുടെയും ഗ്രിഡ് ഘടനയുടെയും മേൽ സ്പിൻ മാസ്റ്ററിന് ഉണ്ടായിരുന്ന ട്രേഡ്മാർക്കുകൾ അസാധുവാണ് എന്ന് വിധിച്ചു. ഗ്രീസിലെ വെർഡസ് ഇന്നൊവേഷൻസ് എന്ന കമ്പനി 2013-ൽ തന്നെ ഈ ട്രേഡ്മാർക്കുകൾക്കെതിരെ വെല്ലുവിളി ഉയർത്തിയിരുന്നു. ഒരു ചെറിയ ഗ്രീക്ക് പസിൽ നിർമ്മാതാവ്, ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനിയായ സ്പിൻ മാസ്റ്ററിനെതിരെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീണ്ട നിയമ പോരാട്ടം നടത്തി ജയിച്ചു. കോടതിയുടെ യുക്തി ലളിതമായിരുന്നു, ക്യൂബിന്റെ ആകൃതി ഒരു അലങ്കാരമല്ല, മറിച്ച് ആ പസിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ സാങ്കേതികമായി അനിവാര്യമായ ഒന്നാണ്. അതുകൊണ്ട് അതിന് ട്രേഡ്മാർക്ക് പരിരക്ഷ നൽകാൻ കഴിയില്ല. അമ്പത് ദശലക്ഷം ഡോളർ കൊടുത്ത് ഈ ബ്രാൻഡ് വാങ്ങിയ അതേ കമ്പനിക്ക്, അതിന്റെ ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു സംരക്ഷണം തന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. പേരും ലോഗോയും ഇപ്പോഴും അവരുടെ പേരിലുണ്ട്, പക്ഷെ ആകൃതി - ആ ക്യൂബിനെ ക്യൂബ് ആക്കുന്ന അതേ സാധനം - ഇനി ആർക്കും സ്വന്തമല്ല.

അമ്പത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഈ ഒരൊറ്റ വസ്തുവിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ഏഴിലധികം തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഒരു ഉടമസ്ഥതയും അഞ്ച് വർഷത്തിലധികം സ്ഥിരതയോടെ നിലനിന്നിട്ടില്ല എന്ന് പറയാം. ഇന്നും, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നിയമ ഉപദേശകരും പണവുമുള്ള ഒരു കമ്പനിക്ക് പോലും, ഈ വസ്തുവിനെ പൂർണ്ണമായി "സ്വന്തം" ആക്കി വെക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ ലൈസൻസിങ് കരാറുകളും കോടതി കേസുകളും എല്ലാം ഒരു കാര്യം നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു, ആരാണ് ക്യൂബ് സോൾവ് ചെയ്യാനുള്ള അറിവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്, ആരാണ് അതിൽ നിന്ന് പണം ഉണ്ടാക്കുന്നത് എന്നത്. തുടക്കത്തിൽ പുസ്തകങ്ങളിലൂടെ ആ അറിവ് വിറ്റ് കാശാക്കി. പിന്നീട് ഇന്റർനെറ്റ് വന്നു. ഒരു കാലത്ത് പണം കൊടുത്ത് വാങ്ങേണ്ടിയിരുന്ന ആ അറിവ് സൗജന്യമായി, തൽക്ഷണം പങ്കുവെക്കാവുന്ന ഒന്നായി മാറി. സ്പീഡ്ക്യൂബിങ് സ്വയം സംഘടിതമായ ഒരു ആഗോള ഉപസംസ്കാരമായി വളർന്നു. 2004-ൽ വേൾഡ് ക്യൂബ് അസോസിയേഷൻ രൂപീകൃതമായി. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മത്സരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഈ സംഘടനയാണ്, അല്ലാതെ ഒരു ടോയ് കമ്പനിയല്ല. ബ്രാൻഡ് അവകാശം ഏഴ് തവണ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട അതേ കാലയളവിൽ, ക്യൂബ് സോൾവ് ചെയ്യാനുള്ള അറിവ് ഒരിക്കൽ പോലും ആർക്കും തിരിച്ചു പിടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഉടമസ്ഥാവകാശം കൈമാറാം, പക്ഷെ അറിവ് കൈമാറാൻ കഴിയില്ല, ഒരിക്കൽ അത് സ്വതന്ത്രമായാൽ.

റൂബിക്കിന് ഇത് പൂർണ്ണമായി സ്വന്തമായിരുന്നില്ല. സെവൻ ടൗൺസിനും ഐഡിയലിനും അത് അധികകാലം കയ്യിൽ വച്ചിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സിബിഎസ്, വ്യൂ-മാസ്റ്റർ, ടൈക്കോ, മാറ്റൽ, ബാൻക്രോഫ്റ്റ്, ഒടുവിൽ സ്പിൻ മാസ്റ്റർ - ഇവരാരും അതിനെ ശാശ്വതമായി പിടിച്ചു നിർത്തിയില്ല. ഈ ചരിത്രത്തിലുടനീളം, ഒരൊറ്റ കക്ഷി മാത്രമാണ് ഒരിക്കലും ഈ ക്യൂബിന്റെ മേലുള്ള പിടി വിട്ടുകൊടുക്കാതിരുന്നത്, അത് പൊതുജനം ആയിരുന്നു. അറിവ് വേലി കെട്ടി നിർത്താൻ കഴിയാത്തതായി മാറിയപ്പോൾ, അതിൻറെ യഥാർത്ഥ ഉടമസ്ഥത ആർക്കും തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം ലോകത്തിന് സ്വന്തമായി.

പേറ്റന്റുകൾ, ട്രേഡ്മാർക്കുകൾ, കോപ്പിറൈറ്റുകൾ - ഇവയെല്ലാം വെറും താൽക്കാലികമായ വേലികളാണ്, ശാശ്വതമായ കോട്ടകൾ അല്ല. ഒരു കാര്യത്തിന്റെ മേൽ എത്രത്തോളം മുറുകെ പിടിക്കുന്നു എന്നതല്ല ദീർഘകാല സ്വാധീനം അളക്കുന്നത്. എത്രത്തോളം ആളുകൾ ആ കാര്യത്തെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി എന്നതാണ് അളവുകോൽ. ഉടമസ്ഥാവകാശം ഒരു കോടതിയിൽ തെളിയിക്കേണ്ടി വരും. പക്ഷെ സ്വാധീനം ഓരോ തവണയും ആരെങ്കിലും ഒരു ക്യൂബ് കയ്യിലെടുത്ത് സോൾവ് ചെയ്യാൻ പഠിക്കുമ്പോഴും അത് സ്വയം തെളിയിക്കപ്പെടുന്നു. ആ ക്യൂബിന്റെ പുറത്ത് ഏത് കമ്പനിയുടെ ലോഗോ ആണ് ഉള്ളത് എന്നത് ഇന്നൊരു പ്രശ്നമേയല്ല. അതിന്റെ രഹസ്യം എന്നേക്കുമായി, സൗജന്യമായി, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് അപരിചിതർ പരസ്പരം കൈമാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഒരു കമ്പനിക്കും അത് ഇനി തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയില്ല. ഓരോ റൂബിക്സ് ക്യൂബും ഒരു കമ്പനിയുടെ വിജയത്തിന്റെ അടയാളം മാത്രമല്ല, അതൊരു സ്വതന്ത്രമായ അറിവിന്റെ അടയാളം കൂടിയാണ്. ചോദ്യം ഇതാണ് - നിങ്ങളുടെ ചുറ്റും, ഇപ്പോൾ ആരൊക്കെയോ "സ്വന്തം" എന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന എത്ര കാര്യങ്ങൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതേ പോലെ - അറിവ് സ്വതന്ത്രമാകുന്ന നിമിഷം - എന്നെന്നേക്കുമായി കൈവിട്ടു പോകാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ്? ആലോചിച്ചു നോക്കൂ.