അമേരിക്ക: ഭൂമിശാസ്ത്രം കനിഞ്ഞരുളിയ ലോകശക്തി

ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭൂപടത്തിൽ അമേരിക്ക എന്ന രാജ്യം വഹിക്കുന്ന സ്ഥാനം കേവലം ഒരു വൻശക്തി എന്നതിലുപരി, ആധുനിക ലോകക്രമത്തിന്റെ ഒരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം പോലെയാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഏതൊരു കോണിലിരുന്നും നാം ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യ, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്ന കറൻസി, എന്തിന് നമ്മുടെ സാംസ്കാരിക ബോധ്യങ്ങൾ വരെ ഈ രാജ്യം രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത ഒരു വ്യവസ്ഥിതിക്കുള്ളിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ ചരിത്രപരമായി നോക്കിയാൽ, വെറും പതിമൂന്ന് കോളനികളായി തുടങ്ങിയ ഒരു ദേശം എങ്ങനെയാണ് ലോകത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അദൃശ്യ ശക്തിയായി മാറിയത് എന്നത് കൗതുകകരമായ ഒരു അന്വേഷണമാണ്. ഇതിന്റെ ഉത്തരം തേടുമ്പോൾ നാം ചെന്നെത്തുന്നത് രാഷ്ട്രീയത്തിലല്ല, മറിച്ച് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകളിലും കൃത്യമായ സാമ്പത്തിക ആസൂത്രണങ്ങളിലുമാണ്.

ഭൂമിശാസ്ത്രം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വിധി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്കയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് പ്രകൃതി നൽകിയ ഒരു വലിയ സുരക്ഷാകോട്ടയാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് മൂവായിരം മൈൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന അറ്റ്‌ലാന്റിക് സമുദ്രവും പടിഞ്ഞാറ് അയ്യായിരം മൈൽ ദൂരമുള്ള പസഫിക് സമുദ്രവും ശത്രുരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രകൃതിദത്തമായ സംരക്ഷണം നൽകുന്നു. വടക്കോട്ടും തെക്കോട്ടും നോക്കിയാൽ ഭീഷണിയാകാൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത അയൽരാജ്യങ്ങളാണ് ഉള്ളത്. ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിൽ രാജ്യങ്ങൾ അതിർത്തികൾ പങ്കിടുന്നതിനും ചെറിയ ഭൂപ്രദേശങ്ങൾക്കും വേണ്ടി നൂറ്റാണ്ടുകളോളം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ, അമേരിക്ക ഒരു ദ്വീപിന് സമാനമായ സുരക്ഷിതാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. സ്വന്തം തട്ടകത്തിൽ ജീവിക്കാൻ ആവശ്യമായ എല്ലാ വിഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും ഈ രാജ്യം എന്തിനാണ് ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും ഇടപെടുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിലാണ് ആധുനിക ചരിത്രത്തിന്റെ രഹസ്യം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

അമേരിക്കയുടെ വളർച്ചയിൽ നിർണ്ണായകമായ ഒരു ഘടകം 'ഫ്രിക്ഷൻ' (Friction) അഥവാ ചരക്ക് നീക്കത്തിലെ തടസ്സങ്ങളെ അവർ മറികടന്ന രീതിയാണ്. മിസിസിപ്പി നദീതടം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൃഷിഭൂമികളിലൊന്നാണ്. എന്നാൽ ഇതിനെക്കാൾ പ്രധാനം ഈ നദികൾ നൽകുന്ന കുറഞ്ഞ ചിലവിലുള്ള ഗതാഗത സൗകര്യമാണ്. റോഡിലൂടെ ചരക്കുകൾ നീക്കുന്നതിനെക്കാൾ എത്രയോ എളുപ്പത്തിലും കുറഞ്ഞ ചിലവിലും ജലപാതകളിലൂടെ സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. 1800-കളിൽ ഒരു മുപ്പത് മൈൽ ദൂരം റോഡിലൂടെ സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നതിനെക്കാൾ ലാഭകരമായിരുന്നു കടൽമാർഗ്ഗം ദൂരദേശങ്ങളിലേക്ക് അയക്കുന്നത്. ഈ സ്വാഭാവിക ജലപാതകൾ അമേരിക്കൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ അതിവേഗം വളർത്തി.

ചരിത്രപരമായ ചില ലോട്ടറികളും അമേരിക്കയ്ക്ക് അനുകൂലമായി ഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1945-ൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം അവസാനിക്കുമ്പോൾ യൂറോപ്പും ഏഷ്യയും തകർന്നു തരിപ്പണമായി കിടക്കുകയായിരുന്നു. ലണ്ടനും ബെർലിനും ടോക്കിയോയും ചാരമായി മാറിയപ്പോൾ, യുദ്ധം ഒരിടത്തും സ്പർശിക്കാത്ത അമേരിക്കൻ ഭൂമിയിലെ ഫാക്ടറികൾ പൂർണ്ണ ശക്തിയോടെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ലോകത്തെ പകുതിയോളം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും ലോകത്തിലെ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും കൈവശം വെച്ചിരുന്നതും അന്ന് അമേരിക്കയായിരുന്നു. ഈ സാമ്പത്തിക ആധിപത്യത്തെ അവർ ഒരു പുതിയ ലോകക്രമമാക്കി മാറ്റിയത് 1944-ലെ 'ബ്രെട്ടൺ വുഡ്‌സ്' (Bretton Woods) കരാറിലൂടെയാണ്. സമുദ്രങ്ങളിലൂടെയുള്ള വ്യാപാരത്തിന് അമേരിക്കൻ നാവികസേന സംരക്ഷണം നൽകുമെന്നും പകരം ലോക വ്യാപാരം അമേരിക്കൻ ഡോളറിൽ ആയിരിക്കണമെന്നും അവർ വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. ഇതോടെ ഡോളർ ലോകത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക കറൻസിയായി മാറി.

പിന്നീട് 1971-ൽ സ്വർണ്ണവുമായുള്ള ഡോളറിന്റെ ബന്ധം വേർപെടുത്തിയെങ്കിലും 'പെട്രോഡോളർ' എന്ന സംവിധാനത്തിലൂടെ അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ പവർ നിലനിർത്തി. ലോകത്തെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള എണ്ണ വാങ്ങണമെങ്കിൽ ഡോളർ വേണമെന്ന അവസ്ഥ വന്നതോടെ ലോകം മുഴുവൻ ഈ കറൻസിയെ ആശ്രയിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി. ഇതിനുപുറമെ 800-ഓളം സൈനിക താവളങ്ങളിലൂടെയും ജിപിഎസ് (GPS) പോലുള്ള സാങ്കേതിക വിദ്യകളിലൂടെയും അവർ ലോകത്തെ തങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു നിർത്തി. നാം ഇന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ജിപിഎസ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ളതാണ്. ബാങ്കിംഗ് മുതൽ വിമാനയാത്രകൾ വരെ ഇന്ന് ഈ സംവിധാനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്.

സാമ്പത്തികവും സൈനികവുമായ കരുത്തിന് പുറമെ 'സോഫ്റ്റ് പവർ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന സാംസ്കാരിക സ്വാധീനവും അമേരിക്കയെ ഒന്നാമതാക്കി നിർത്തി. ഹോളിവുഡ് സിനിമകൾ, സംഗീതം, ലോകോത്തര സർവ്വകലാശാലകൾ എന്നിവ വഴി അവർ തങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ ലോകമെങ്ങും പ്രചരിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രതിഭകളെ ആകർഷിക്കാനുള്ള അവരുടെ ശേഷി വലിയൊരു മാനുഷിക മൂലധനമാണ് (Human Capital) അവർക്ക് നൽകുന്നത്. ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീൻ മുതൽ ഇന്നത്തെ വലിയ ടെക് കമ്പനികളുടെ തലപ്പത്തുള്ളവർ വരെ ഇത്തരത്തിൽ അമേരിക്കയിലേക്ക് കുടിയേറിയവരാണ്.

എങ്കിലും ഈ മഹാശക്തി നേരിടുന്ന ആഭ്യന്തര പ്രശ്നങ്ങൾ ചെറുതല്ല. സാമ്പത്തിക അസമത്വം, തോക്ക് ഉപയോഗിച്ചുള്ള അതിക്രമങ്ങൾ, ആരോഗ്യപരിപാലന രംഗത്തെ അമിത ചിലവ് എന്നിവ അമേരിക്കൻ സമൂഹത്തെ അലട്ടുന്നുണ്ട്. പലപ്പോഴും ഒരു വൻശക്തിയായിരിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ സന്തുഷ്ടരായിരിക്കുക എന്നല്ല. സ്കാൻഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ജീവിതനിലവാരത്തിൽ അമേരിക്ക പിന്നിലാണെന്നത് ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഇന്ന് ചൈനയുടെ വളർച്ചയും മാറുന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യകളും അമേരിക്കയുടെ ഈ ഏകപക്ഷീയമായ ആധിപത്യത്തിന് വെല്ലുവിളി ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. ഡാറ്റയും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെക്കാൾ വലിയ ശക്തിയായി മാറുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലേക്കാണ് നാം നീങ്ങുന്നത്. ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ ഒരു വ്യവസ്ഥിതിയും എന്നെന്നും നിലനിന്നിട്ടില്ല. അമേരിക്ക രൂപപ്പെടുത്തിയ ഈ ആഗോള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ വരുംകാലങ്ങളിൽ എങ്ങനെ മാറുമെന്നത് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഒരു കാര്യമാണ്. എങ്കിലും, പ്രകൃതി നൽകിയ കോട്ടയും ബുദ്ധിപരമായ നീക്കങ്ങളും കൊണ്ട് അവർ നിർമ്മിച്ചെടുത്ത ഈ സാമ്രാജ്യം ആധുനിക ചരിത്രത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു അധ്യായമായി നിലനിൽക്കുന്നു.