ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ രാജ്യത്ത് ആളുകൾ പട്ടിണി കിടക്കുന്നതെന്ത്?

അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലും യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയ ഒന്നായിരുന്നു 2026 ജനുവരി 3-ന് വെനിസ്വേലയിൽ നടന്ന സൈനിക നീക്കം. ലോകചരിത്രത്തിലെ പല സുപ്രധാന സംഭവങ്ങളും വലിയ ശബ്ദങ്ങളോടും കോലാഹലങ്ങളോടും കൂടിയാണ് സംഭവിക്കാറുള്ളതെങ്കിൽ, 'ഓപ്പറേഷൻ അബ്സല്യൂട്ട് റിസോൾവ്' എന്ന് പേരിട്ട ഈ നീക്കം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. പുലർച്ചെ രണ്ട് മണിയോടെ കാരക്കാസിലെ മിരാഫ്ലോറസ് കൊട്ടാരത്തിന് മുകളിലൂടെ അമേരിക്കൻ വിമാനങ്ങൾ പറക്കുമ്പോൾ, ആധുനിക സൈനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈബർ ആക്രമണമാണ് അവിടെ അരങ്ങേറിയത്. അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ സൈബർ വാർഫെയർ വിഭാഗം നടത്തിയ 'സീറോ ഡേ എക്സ്പ്ലോയിറ്റ്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന സാങ്കേതിക ആക്രമണത്തിലൂടെ വെനിസ്വേലയുടെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെല്ലാം നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നിശ്ചലമാക്കപ്പെട്ടു. കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ചിലവാക്കി റഷ്യയിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ എസ്-300 മിസൈൽ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളും ചൈനീസ് നിർമ്മിത റഡാറുകളും ഒരു വെടിയുണ്ട പോലും ഉതിർക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ പ്രവർത്തനരഹിതമായി. റഡാറുകളുടെ കണ്ണിൽ പെടാത്ത എഫ്-35 മിന്നൽ വിമാനങ്ങൾ പ്യൂർട്ടോ റിക്കോയിലെ താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ എത്തിയത് ആരും അറിഞ്ഞില്ല. കരീബിയൻ കടലിലെ ഭീമൻ കപ്പലായ യുഎസ്എസ് ഇവോ ജിമയിൽ നിന്നുള്ള ഓസ്പ്രേ വിമാനങ്ങൾ കൂടി എത്തിയതോടെ ആ സങ്കീർണ്ണമായ നീക്കം പൂർത്തിയായി. നേരം പുലരുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ വെനിസ്വേലൻ പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോ അമേരിക്കൻ കപ്പലിന്റെ ഡെക്കിൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു.

ഈ സൈനിക നീക്കം പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഒന്നായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മാസങ്ങൾ നീണ്ട കൃത്യമായ ആസൂത്രണത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു. 1989-ൽ അമേരിക്ക പനാമയിൽ നടത്തിയ അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾ കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക വിന്യാസമാണ് 2025 മുതൽ കരീബിയൻ മേഖലയിൽ നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നത്. ടോമാഹോക്ക് ക്രൂയിസ് മിസൈലുകൾ വഹിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് യുദ്ധക്കപ്പലുകളും ആണവോർജ്ജത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അന്തർവാഹിനികളും ഈ മേഖലയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്നു. വെറും മയക്കുമരുന്ന് മാഫിയകളെ നേരിടാനെന്ന വ്യാജേനയാണ് ഈ സൈനിക സന്നാഹം അവിടെ എത്തിയതെങ്കിലും ഇതിന് പിന്നിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രത്യേക സേനയായ ഡെൽറ്റ ഫോഴ്സ് ആണ് ഈ ഓപ്പറേഷന് നേതൃത്വം നൽകിയത്. വെനിസ്വേലൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊട്ടാരത്തിന്റെ അതേ മാതൃകയിലുള്ള ഒരു കെട്ടിടം അമേരിക്കയിലെ ഒരു രഹസ്യ കേന്ദ്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ച് മാസങ്ങളോളം അവർ അവിടെ പരിശീലനം നടത്തി. ഓരോ ഇടനാഴിയും പടികളും വാതിലുകളും അവർക്ക് മനഃപാഠമായിരുന്നു. വൈദ്യുത ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്ന നിമിഷം മുതൽ മഡുറോയെ എങ്ങനെ സുരക്ഷിതമായി പുറത്തെത്തിക്കാം എന്നതിൽ അവർ നൂറിലധികം തവണ റിഹേഴ്സൽ നടത്തിയിരുന്നു. കൃത്യമായ കണക്കുകൂട്ടലുകളും പരിശീലനവും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ അതൊരു യുദ്ധത്തിന് പകരം ഒരു തിരക്കഥ പോലെ സുഗമമായി നടപ്പിലാക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് സാധിച്ചു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് വെനിസ്വേല അമേരിക്കയുടെ കണ്ണിലെ കരടായി മാറിയത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം ആ രാജ്യത്തെ എണ്ണ നിക്ഷേപമാണ്. ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പെട്രോളിയം നിക്ഷേപമുള്ള രാജ്യം സൗദി അറേബ്യയോ ഇറാനോ അല്ല, മറിച്ച് വെനിസ്വേലയാണ്. 300 ബില്യൺ ബാരലിലധികം എണ്ണ നിക്ഷേപം ഈ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ രാജ്യത്തിനുണ്ട്. 1970-കളിൽ സാമ്പത്തികമായി വലിയ മുന്നേറ്റം നടത്തിയ വെനിസ്വേലയെ 'വെനിസ്വേലൻ സൗദികൾ' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിൽ 'റിസോഴ്സ് കേഴ്സ്' അഥവാ 'വിഭവങ്ങളുടെ ശാപം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രതിഭാസം ആ രാജ്യത്തെ തകർത്തു. ഒരു രാജ്യം എണ്ണ വിറ്റുകിട്ടുന്ന പണത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ മറ്റ് വ്യവസായങ്ങളെല്ലാം നശിക്കുകയും ആവശ്യമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും പുറത്തുനിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യേണ്ടി വരികയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഇതിനെ 'ഡച്ച് ഡിസീസ്' എന്നും വിളിക്കുന്നു. വെനിസ്വേലയിലെ എണ്ണ ശേഖരം 'എക്സ്ട്രാ ഹെവി ക്രൂഡ് ഓയിൽ' വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ടതാണ്. ഇത് ഖനനം ചെയ്യാനും സംസ്കരിക്കാനും വലിയ യന്ത്രസാമഗ്രികളും സാങ്കേതിക വിദ്യയും ആവശ്യമാണ്. അമേരിക്കൻ കമ്പനികളുടെ സഹായത്തോടെയാണ് ഇത് നടന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ 1999-ൽ ഹ്യൂഗോ ഷാവേസ് അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ ഈ എണ്ണക്കമ്പനികളെ ദേശസാൽക്കരിക്കുകയും അമേരിക്കൻ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. അഴിമതിയും കാര്യക്ഷമതയില്ലാത്ത ഭരണവും കൂടിയായതോടെ എണ്ണ ഉൽപാദനം കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു. 2014-ൽ മഡുറോ അധികാരത്തിൽ എത്തിയപ്പോഴേക്കും ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണവില കുറയുകയും രാജ്യം കടുത്ത സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു. 'ഹൈപ്പർ ഇൻഫ്ലേഷൻ' അഥവാ അതിശക്തമായ പണപ്പെരുപ്പം കാരണം ജനങ്ങൾ പണം ചാക്കിലാക്കി കൊണ്ടുപോയാൽ പോലും ഒരു കിലോ അരി വാങ്ങാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയായി. ഏകദേശം 80 ലക്ഷം ആളുകളാണ് ജീവിക്കാൻ മാർഗ്ഗമില്ലാതെ അഭയാർത്ഥികളായി വെനിസ്വേല വിട്ടുപോയത്.

സാമ്പത്തികമായി തകർന്നപ്പോൾ നിലനിൽപ്പിനായി വെനിസ്വേലൻ സർക്കാരും സൈന്യവും മയക്കുമരുന്ന് മാഫിയകളായി മാറി എന്നാണ് അമേരിക്കൻ നീതിന്യായ വകുപ്പ് ആരോപിക്കുന്നത്. 'കാർട്ടൽ ഓഫ് ദി സൺസ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ സംഘം അയൽരാജ്യമായ കൊളംബിയയിൽ നിന്ന് വരുന്ന കൊക്കെയ്ൻ ലോകവ്യാപകമായി കടത്താൻ സൗകര്യമൊരുക്കി. വെനിസ്വേല ഒരു പരമാധികാര രാജ്യമല്ല, മറിച്ച് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ സീറ്റുള്ള ഒരു ക്രിമിനൽ സംഘമാണെന്നാണ് അമേരിക്ക ആരോപിച്ചത്. എന്നാൽ മയക്കുമരുന്നിനേക്കാൾ അമേരിക്ക ഭയപ്പെട്ടത് വെനിസ്വേലയുടെ പുതിയ സഖ്യങ്ങളെയായിരുന്നു. ഉപരോധങ്ങൾ കാരണം ഒറ്റപ്പെട്ട വെനിസ്വേല സഹായത്തിനായി റഷ്യയെയും ചൈനയെയും ഇറാനെയും സമീപിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ തൊട്ടടുത്ത് റഷ്യയുടെ ആണവ വിമാനങ്ങളും ഇറാന്റെ ഡ്രോൺ സാങ്കേതിക വിദ്യയും എത്തിയത് വലിയ ഭീഷണിയായി മാറി. ഈ സംഘർഷത്തെ മനസ്സിലാക്കാൻ 1823-ലെ 'മൺറോ ഡോക്ട്രിൻ' എന്ന വിദേശനയം പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ഇടപെടുന്നത് തടയാൻ അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് ജെയിംസ് മൺറോ കൊണ്ടുവന്ന ഈ നയം, ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ മുറ്റമാണെന്ന സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നത്. പിന്നീട് തിയോഡർ റൂസ്‌വെൽറ്റ് ഇതിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും അമേരിക്കയുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗ്വാട്ടിമാലയിലും ചിലിയിലും പനാമയിലുമെല്ലാം അമേരിക്ക നടത്തിയ ഇടപെടലുകൾ ഈ നയത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

2026-ൽ വെനിസ്വേലയിൽ നടന്ന സംഭവം അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന പുതിയൊരു നയത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. ഇതിനെ നിരീക്ഷകർ 'ഡോൺട്രോ ഡോക്ട്രിൻ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഒരു രാജ്യം ക്രിമിനൽ സംഘങ്ങളെപ്പോലെ പെരുമാറുകയും അമേരിക്കയുടെ ശത്രുക്കൾക്ക് അഭയം നൽകുകയും ചെയ്താൽ ആ രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരം റദ്ദാക്കപ്പെടുമെന്ന സന്ദേശമാണിത്. ആധുനിക സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ സഹായത്തോടെ ഒരു രാജ്യത്തെ പ്രസിഡന്റിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുരക്ഷിത താവളത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ പിടികൂടാൻ കഴിയുന്നത് വലിയ വിജയമായി അമേരിക്ക കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇത് അപകടകരമായ ഒരു കീഴ്വഴക്കം കൂടിയാണ്. വെനിസ്വേലയെപ്പോലെ നാളെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇത് സംഭവിക്കാമെന്ന ഭീതി ലോകത്തുണ്ട്. ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ ഒരു ഭരണാധികാരിയെ മാറ്റുന്നത് എളുപ്പമാണെങ്കിലും അവിടെ ജനാധിപത്യം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നത് എത്രത്തോളം പ്രയാസകരമാണെന്ന് വ്യക്തമാകും. ഇറാഖിലും ലിബിയയിലും ഉണ്ടായതിന് സമാനമായ ഒരു ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലേക്ക് വെനിസ്വേല നീങ്ങുമോ എന്ന ആശങ്ക ബാക്കിയുണ്ട്. എണ്ണ നിക്ഷേപവും രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങളും മാറ്റിനിർത്തിയാൽ, മരുന്നും ഭക്ഷണവുമില്ലാതെ വലയുന്ന വെനിസ്വേലയിലെ സാധാരണക്കാർക്ക് ഈ സൈനിക നീക്കം ഒരു പുത്തൻ പ്രഭാതമാകുമോ അതോ കൂടുതൽ വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലേക്കുള്ള വഴിയാകുമോ എന്ന് കാലം തെളിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങൾ ശക്തരായവർക്ക് അനുകൂലമായി മാറുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ വെനിസ്വേലയുടെ വിധി മറ്റേതൊരു രാജ്യത്തിനും ഒരു പാഠമാണ്.