ആൾക്കൂട്ടത്തിലെ ഏകാന്തത: എന്തുകൊണ്ടാണ് നാം ജനക്കൂട്ടത്തിനിടയിലും ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്നത്?

മനുഷ്യൻ ഒരു സാമൂഹിക ജീവിയാണ് എന്ന് നാം എപ്പോഴും കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു വിവാഹപ്പന്തലിലോ, തിരക്കേറിയ ഒരു ഓഫീസ് മീറ്റിംഗിലോ ഇരിക്കുമ്പോഴും വല്ലാത്തൊരു ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിക്കുന്ന അവസ്ഥ പലരിലും കണ്ടുവരാറുണ്ട്. പുറമെ നോക്കിയാൽ അവർ ആ സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായിരിക്കും; മറ്റുള്ളവരോടൊപ്പം സംസാരിക്കുകയും ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടാകാം. എന്നാൽ ഉള്ളിന്റെയുള്ളിൽ ആ മുറിയിൽ ആരും കാണാത്ത വിധം അവർ ഒറ്റയ്ക്കായിരിക്കും. ഇതിനെ ഒരു 'ട്രാൻസ്പരന്റ് പ്രസൻസ്' അല്ലെങ്കിൽ അദൃശ്യമായ സാന്നിധ്യം എന്ന് വിളിക്കാം. ഇത്തരം വ്യക്തികളോട് അവരുടെ സൗഹൃദങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചാൽ, ഒരുപക്ഷേ അവർ തങ്ങളുടെ സ്മാർട്ട്ഫോണിലെ വാട്സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പുകളും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ആയിരക്കണക്കിന് ഫോളോവേഴ്സിനെയും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ജീവിതത്തിൽ ഒരു വലിയ സന്തോഷമോ സങ്കടമോ വരുമ്പോൾ അത് പങ്കുവെക്കാൻ ആരെ വിളിക്കണം എന്ന് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഒരൊറ്റ പേര് പോലും കടന്നുവരാറില്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.

ഇത് ആ വ്യക്തിയുടെ സ്വഭാവദൂഷ്യമോ മനഃപൂർവ്വമുള്ള വീഴ്ചയോ അല്ല. മറിച്ച്, നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കത്തിനുള്ളിലും പെരുമാറ്റരീതികളിലും നിലനിൽക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു മനഃശാസ്ത്രപരമായ പാറ്റേൺ ആണ്. ആധുനിക ലോകത്ത് ഇതൊരു ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നമായി വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2023-ൽ അമേരിക്കൻ സർജൻ ജനറൽ വിവേക് മൂർത്തി ഒറ്റപ്പെടലിനെ (Loneliness) ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യ പകർച്ചവ്യാധിയായി (Public Health Epidemic) പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. സാധാരണഗതിയിൽ ക്യാൻസർ അല്ലെങ്കിൽ പ്രമേഹം പോലുള്ള രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാറുള്ള ഇത്തരം ഗൗരവകരമായ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഇപ്പോൾ സൗഹൃദങ്ങളുടെ അഭാവത്തെക്കുറിച്ചും വരുന്നു എന്നത് ചിന്തിക്കേണ്ട കാര്യമാണ്. 1990-കളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങളിൽ അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കൾ ആരുമില്ലെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത പുരുഷന്മാർ വെറും 3 ശതമാനമായിരുന്നെങ്കിൽ, 2021-ൽ അത് 15 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി ലോകം കൂടുതൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഇതേ കാലഘട്ടത്തിലാണ് മനുഷ്യർ കൂടുതൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയത്.

മനുഷ്യ പരിണാമത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, മറ്റുള്ളവരുമായുള്ള ബന്ധം എന്നത് വെറുമൊരു ആഗ്രഹമല്ല, മറിച്ച് അതിജീവനത്തിനുള്ള ഒരായുധമാണെന്ന് (Survival Tool) മനസ്സിലാക്കാം. ആദിമ മനുഷ്യൻ വന്യമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടാൽ അവന്റെ ജീവൻ അപകടത്തിലാകുമായിരുന്നു. ഒരു ഗോത്രത്തിന്റെയോ കൂട്ടത്തിന്റെയോ ഭാഗമായി നിന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് മനുഷ്യവർഗ്ഗം ഇന്നത്തെ നിലയിലേക്ക് വളർന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെടുത്തപ്പെടുകയോ അവഗണിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ നമുക്കുണ്ടാകുന്ന വേദന ശാരീരികമായ മുറിവേൽക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വേദനയ്ക്ക് തുല്യമാണ്. യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയയിലെ (UCLA) നവോമി ഐസൻബെർഗർ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ ഇത് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഒരു വെർച്വൽ ഗെയിമിൽ പങ്കെടുത്ത വ്യക്തിയെ മറ്റ് കളിക്കാർ അവഗണിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ, അയാളുടെ തലച്ചോറിലെ ഫിസിക്കൽ പെയിൻ പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ആക്ടിവേറ്റ് ആയതായി എഫ്.എം.ആർ.ഐ (fMRI) സ്കാനുകൾ കാണിച്ചു. അതായത്, 'കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നത് അപകടമാണ്' എന്ന സന്ദേശം നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ കാലങ്ങളായി ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞു കിടക്കുകയാണ്.

എന്നാൽ എല്ലാവരും ഈ വേദനയോട് ഒരേ രീതിയിലല്ല പ്രതികരിക്കുന്നത്. ചിലർക്ക് ഈ വേദന കൂടുതൽ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള ഒരു പ്രചോദനമായി മാറുമ്പോൾ, മറ്റു ചിലർക്ക് ഇതൊരു പ്രവചനമായി (Prediction) മാറുന്നു. താൻ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ആരും തന്നെ സ്വീകരിക്കില്ല എന്ന തെറ്റായ നിഗമനത്തിൽ അവരുടെ മസ്തിഷ്കം എത്തിച്ചേരുന്നു. ഇതിനെയാണ് സൈക്കോളജിസ്റ്റ് ജോൺ കാസിയോപ്പോ 'ഹൈപ്പർ വിജിലൻസ് ടു സോഷ്യൽ ത്രെറ്റ്' (Hyper-vigilance to social threat) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെയുള്ളവർ ഒരു ആൾക്കൂട്ടത്തിലേക്ക് ചെല്ലുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള നല്ല കാര്യങ്ങളെയല്ല ശ്രദ്ധിക്കുക, മറിച്ച് ആരൊക്കെ തന്നെ കളിയാക്കും അല്ലെങ്കിൽ ആരൊക്കെ തന്നെ വിലയിരുത്തും എന്നതിലായിരിക്കും അവരുടെ ശ്രദ്ധ. ഇതൊരു വലിയ കെണിയാണ്. ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിക്കുന്നവർക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ മുഖഭാവങ്ങളോ തമാശകളോ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമായിരിക്കും. അവർ എല്ലാറ്റിനെയും നെഗറ്റീവ് ആയി വ്യാഖ്യാനിക്കുകയും തന്മൂലം കൂടുതൽ ഉൾവലിയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഉൾവലിയൽ അവരെ വീണ്ടും ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.

ഈ അവസ്ഥയെ 'ഇമോഷണൽ ലോൺലിനസ്' (Emotional Loneliness) എന്ന് വിളിക്കാം. ഇത് കേവലം ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നതല്ല, മറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള വൈകാരിക ബന്ധങ്ങളുടെ അഭാവമാണ്. പലരും കരുതുന്നത് ഇത്തരക്കാർക്ക് സംസാരിക്കാൻ അറിയില്ല അല്ലെങ്കിൽ സാമൂഹിക നൈപുണ്യങ്ങൾ (Social Skills) ഇല്ല എന്നാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം സംഭാഷണങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നതിനും അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുമുള്ള ഭയമാണ്. നമ്മുടെ തലച്ചോറിലെ പാതകൾ ഉപയോഗിക്കാതെ വരുമ്പോൾ അവ ദുർബലമാകുന്നത് പോലെ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ തുടങ്ങാനുള്ള കഴിവും കുറയുന്നു. ഇതിൽ നമ്മുടെ കുട്ടിക്കാലത്തെ വളർച്ചാ സാഹചര്യങ്ങൾക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്. 'അറ്റാച്ച്മെന്റ് തിയറി' പ്രകാരം, കുട്ടിക്കാലത്ത് നമ്മെ പരിരക്ഷിച്ചവരുമായുള്ള ബന്ധമാണ് പിൽക്കാലത്ത് മറ്റുള്ളവരെ വിശ്വസിക്കണമോ വേണ്ടയോ എന്ന കാര്യത്തിൽ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു ടെംപ്ലേറ്റ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. കുട്ടിക്കാലത്ത് സുരക്ഷിതബോധം ലഭിക്കാത്തവർ മുതിരുമ്പോൾ ബന്ധങ്ങൾ അപകടകരമാണെന്ന ചിന്താഗതി വെച്ചുപുലർത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

നമുക്ക് എത്ര സുഹൃത്തുക്കൾ വേണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് റോബിൻ ഡൺബാർ എന്ന ഗവേഷകൻ നടത്തിയ പഠനം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഒരു മനുഷ്യന് ശരിയായ രീതിയിൽ നിലനിർത്താൻ കഴിയുന്ന സുഹൃത്തുക്കളുടെ എണ്ണം പരമാവധി 150 ആണ്. അതിൽ തന്നെ ഏറ്റവും അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കൾ അഞ്ച് പേരിൽ താഴെ മാത്രമായിരിക്കും. ഈ അഞ്ചുപേരുടെ സ്ഥാനം നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ ശൂന്യമാണെങ്കിൽ നാം എത്ര വലിയ ആൾക്കൂട്ടത്തിനിടയിലും ഒറ്റപ്പെട്ടവരായിരിക്കും. നല്ല ബന്ധങ്ങളാണ് മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തെയും സന്തോഷത്തെയും നിർണ്ണയിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമെന്ന് ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാലയുടെ 80 വർഷം നീണ്ട പഠനം അടിവരയിടുന്നു.

ഈ അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ പുറത്തുകടക്കാം എന്നതിന് മനഃശാസ്ത്രം നൽകുന്ന ലളിതമായ ഒരു തത്വമാണ് 'പ്രോപിൻക്വിറ്റി ഇഫക്ട്' (Propinquity Effect). നമ്മൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അടുക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളത് നമ്മുടെ അരികിലുള്ള ആളുകളോടാണ്. ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ആവർത്തിച്ച് ആളുകളെ കാണുന്നത് നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഭയം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. പരിചയം സുരക്ഷിതബോധം നൽകുന്നു (Familiarity breeds security). ഇത് ഒരു മീൻപിടുത്തക്കാരന്റെ ഉദാഹരണം വെച്ച് വിശദീകരിക്കാം. കടലിൽ മീൻ ഉണ്ടോ എന്നത് അയാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലല്ല, എന്നാൽ ദിവസവും കടലിൽ ഇറങ്ങുന്നതും വലയെറിയുന്നതും അയാളുടെ തീരുമാനമാണ്. അതുപോലെ, നല്ല സുഹൃത്തുക്കളെ കണ്ടെത്താൻ നാം സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ സജീവമായിരിക്കണം.

നിങ്ങൾ ഇത്തരമൊരു ഒറ്റപ്പെടൽ അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിന്റെ തകരാറല്ലെന്ന് ആദ്യം തിരിച്ചറിയുക. മറിച്ച് "ബന്ധങ്ങൾ = അപകടം" എന്ന പഴയ ചിന്താരീതി നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറിൽ ഇപ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതാണ് കാരണം. ഇത് ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമങ്ങളിലൂടെ മാറ്റിയെടുക്കാം. അത് ഒരു വലിയ മാറ്റത്തിലൂടെയല്ല തുടങ്ങേണ്ടത്, മറിച്ച് ചെറിയ ചുവടുവെപ്പുകളിലൂടെയാണ്. നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ആ അഞ്ച് പേരുടെ ലിസ്റ്റിലേക്ക് ഒന്ന് നോക്കുക. ആ ഇടം ശൂന്യമാണെങ്കിൽ, പരിചയമുള്ള ഒരാൾക്ക് ഇന്ന് ഒരു ചെറിയ സന്ദേശം അയക്കുക. വലിയ കാര്യങ്ങൾ സംസാരിക്കണമെന്നില്ല, "നിന്നെ ഒന്ന് ഓർത്തു" എന്നൊരു ലളിതമായ വാചകം പോലും മതിയാകും. സൗഹൃദം എന്നത് എവിടെയോ ദൂരെ പോയി കണ്ടെത്തേണ്ട ഒന്നല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ തൊട്ടടുത്ത് തന്നെ ഉള്ളതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നതാണ്. ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ സംസാരിക്കാനും മറ്റുള്ളവരുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനും ശീലിക്കുന്നതിലൂടെ ഏത് ആൾക്കൂട്ടത്തിനിടയിലും നമുക്ക് നമ്മുടേതായ ഒരിടം കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കും. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രകാശം പോലെ സൗഹൃദങ്ങളുടെ ഊർജ്ജവും നമ്മുടെ ജീവിതത്തെ പ്രകാശപൂർണ്ണമാക്കട്ടെ.