അതിജീവനത്തിന്റെ വിശ്വസ്തത: മനുഷ്യ നാഗരികത പടുത്തുയർത്തിയ ആദിമ സൗഹൃദം

മനുഷ്യനും മൃഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ആദ്യം ഓടിയെത്തുന്നത് നായ എന്ന വിശ്വസ്തനായ ജീവിയാണ്. എന്നാൽ ഈ സൗഹൃദം എന്നും ഇത്തരത്തിലായിരുന്നില്ല. പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, അതിശൈത്യം ഭൂമിയെ മൂടിക്കിടന്ന കാലത്ത് മനുഷ്യനും ചെന്നായയും ഒരേ ഇരയ്ക്കായി മത്സരിക്കുന്ന ബദ്ധശത്രുക്കളായിരുന്നു. കാട്ടുപോത്തുകളെയും മാമത്തുകളെയും വേട്ടയാടി ജീവിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ചെന്നായകൾ എന്നും ഒരു പേടിസ്വപ്നമായിരുന്നു. എന്നാൽ ലോകചരിത്രത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു വലിയ വിപ്ലവം ഈ ശത്രുതയിൽ നിന്നാണ് ഉടലെടുത്തത്. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത വർഗ്ഗങ്ങൾ പരസ്പരമുള്ള മത്സരം ഉപേക്ഷിച്ച് സഹകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച ആ നിമിഷമാണ് ആധുനിക മനുഷ്യനാഗരികതയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് അടിത്തറയിട്ടത്.

വേട്ടയാടി ജീവിച്ചിരുന്ന ആദിമ മനുഷ്യരുടെ കാലത്ത്, വന്യമായ ചെന്നായകളിൽ ചിലർ മനുഷ്യവാസസ്ഥലങ്ങളോട് അടുത്തു ജീവിക്കാൻ തുടങ്ങിയതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ആദ്യ പടി. പലരും കരുതുന്നത് മനുഷ്യർ ചെന്നായ കുഞ്ഞുങ്ങളെ പിടിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് മെരുക്കിയെടുത്തു എന്നാണ്. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത് 'സെൽഫ് ഡൊമസ്റ്റിക്കേഷൻ' (Self-domestication) അഥവാ ചെന്നായകൾ സ്വയം ഇണങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്നതാണ്. സ്വന്തം വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതോ വേട്ടയാടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതോ ആയ ചില ചെന്നായകൾ മനുഷ്യരുടെ ക്യാമ്പുകൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഭക്ഷണാവശിഷ്ടങ്ങൾ ലക്ഷ്യം വെച്ച് വരാൻ തുടങ്ങി. മനുഷ്യരോടുള്ള ഭയം കുറഞ്ഞ ഇത്തരം ചെന്നായകൾ കാലക്രമേണ മനുഷ്യരുടെ സുഹൃത്തുക്കളായി മാറി. ഈ മാറ്റം മനുഷ്യന് വലിയൊരു സുരക്ഷാകവചമാണ് നൽകിയത്. രാത്രികാലങ്ങളിൽ കാവൽ നിൽക്കാൻ ഇവരെ ലഭിച്ചതോടെ മനുഷ്യർക്ക് സമാധാനമായി ഉറങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞു. നല്ല ഉറക്കം ലഭിച്ചത് മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും ബുദ്ധിയുടെ വികാസത്തിനും വലിയ തോതിൽ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ആധുനിക ന്യൂറോസയൻസ് നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

മനുഷ്യനും പട്ടിയും തമ്മിലുള്ള ഈ ഇമോഷണൽ ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും പഴയ തെളിവ് ലഭിക്കുന്നത് ജർമ്മനിയിലെ ബോൺ-ഓബർകാസ്സൽ എന്ന സ്ഥലത്തുനിന്നാണ്. 14,000 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഒരു ശവകുടീരത്തിൽ മനുഷ്യരോടൊപ്പം വളരെ കരുതലോടെ സംസ്കരിച്ച ഒരു പട്ടിയുടെ അസ്ഥികൂടം ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ആ പട്ടി 'ഡിസ്റ്റംബർ' എന്ന മാരകമായ രോഗം ബാധിച്ചതായിരുന്നു എന്നാണ്. സ്വയം വേട്ടയാടാൻ പോയിട്ട്, നടക്കാൻ പോലും കഴിയാതിരുന്ന ആ മൃഗത്തെ അന്നത്തെ മനുഷ്യർ മാസങ്ങളോളം സ്നേഹപൂർവ്വം പരിചരിച്ചു. അതിജീവനത്തിനായി മാത്രം പോരാടിയിരുന്ന അക്കാലത്ത്, ഒന്നിനും കൊള്ളാത്ത ഒരു രോഗി മൃഗത്തെ നോക്കാൻ മനുഷ്യർ തയ്യാറായി എന്നത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അവ വെറുമൊരു മൃഗമല്ലാതായി മാറിയിരുന്നു എന്നാണ്. അവ മനുഷ്യന്റെ കുടുംബത്തിലെ ഒരു അംഗമായി അപ്പോഴേക്കും മാറിയിരുന്നു.

കാട്ടിലെ വന്യമായ ചെന്നായയിൽ നിന്ന് നമ്മുടെ വീട്ടുമുറ്റത്തെ ഓമനമൃഗത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റം ശരീരത്തിലും മനസ്സിലും നടന്ന വലിയൊരു അഴിച്ചുപണിയാണ്. ഇതിനെ ശാസ്ത്രീയമായി 'ഡൊമസ്റ്റിക്കേഷൻ സിൻഡ്രോം' (Domestication Syndrome) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മനുഷ്യരുമായി ഇണങ്ങാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇവരുടെ ശരീരത്തിലെ അഡ്രിനാലിൻ (Adrenaline) എന്ന ഹോർമോണിന്റെ അളവ് കുറഞ്ഞു. ഭയവും ദേഷ്യവും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഈ ഹോർമോൺ കുറഞ്ഞപ്പോൾ മൃഗങ്ങൾ കൂടുതൽ ശാന്തരായി. എന്നാൽ രസകരമായ കാര്യം, അഡ്രിനാലിൻ ഗ്രന്ഥികളുടെ വളർച്ചയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അതേ കോശങ്ങളാണ് (Stem Cells) ചെവിയുടെയും പല്ലുകളുടെയും നിറത്തിന്റെയും ഒക്കെ ഘടന തീരുമാനിക്കുന്നത്. അങ്ങനെയാണ് ചെന്നായയുടെ കൂർത്ത ചെവികൾ താഴേക്ക് വീണതും (Floppy ears), മുഖം ചെറുതായതും, രോമങ്ങളിൽ വിവിധ നിറങ്ങൾ വന്നതും.

ഇന്നും ഈ പരിണാമം നമ്മുടെ ചുറ്റും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ നാടൻ പട്ടികളെ (Pariah Dogs) ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഇത് മനസ്സിലാക്കാം. മനുഷ്യന്റെ മുഖഭാവങ്ങൾ വായിച്ചെടുക്കാനും വികാരങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും ഇവർക്ക് പ്രത്യേക കഴിവുണ്ട്. തെരുവിൽ അലയുന്ന ഒരു പട്ടിക്ക് ഒരു വീട് ലഭിക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് പണ്ട് ചെന്നായകൾ നടത്തിയ അതേ 'കരാർ' ആണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം കുറച്ച് സുരക്ഷിതത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്ന ഉടമ്പടി. ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും ഏഷ്യയിൽ നിന്നും മനുഷ്യൻ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറിയപ്പോഴും പട്ടികൾ അവർക്കൊപ്പം യാത്ര ചെയ്തു. കൃഷി ആരംഭിച്ചതോടെ പട്ടികളുടെ റോളും മാറി. വേട്ടക്കാരനായ ചെന്നായയുടെ വംശജൻ തന്റെ ഇരകളായ ആടുകളെയും പശുക്കളെയും മറ്റു വന്യമൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്ന വിശ്വസ്തനായ കാവൽക്കാരനായി മാറി.

ഇന്ന് ഭൂമിയിലുള്ള കോടിക്കണക്കിന് പട്ടികൾ—അതൊരു വലിയ ഗ്രേറ്റ് ഡേൻ ആയാലും ചെറിയൊരു പഗ്ഗ് ആയാലും—പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് മനുഷ്യന്റെ തീക്കൂനയ്ക്കരികിൽ വിശ്വസിച്ച് അടുത്തു വന്ന ആ ചെന്നായകളിൽ നിന്ന് വന്നവരാണ്. സ്നേഹവും സുരക്ഷയും മുൻനിർത്തി രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ജീവിവർഗ്ഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ച ഈ ചരിത്രം പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു ശാസ്ത്ര വിസ്മയമാണ്.