തലച്ചോറിലെ അദൃശ്യ പ്രപഞ്ചം: സ്പേഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെ വിസ്മയ രഹസ്യങ്ങൾ

നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഇരിക്കുന്ന ആ മുറിയിൽ വെച്ച്, ഒരു നിമിഷത്തേക്ക് കണ്ണുകൾ പൂർണ്ണമായും ഒന്ന് അടച്ചുപിടിക്കൂ. എന്നിട്ട് ഒരു കാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക; നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുമുള്ള ആ മുറിയെ, ഈ മുറിക്കുള്ളിലെ ഓരോ വസ്തുക്കളെ, എന്തിന് ഈ ലോകത്തെത്തന്നെ നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ നിന്ന് പാടേ അങ്ങ് മായ്ച്ചുകളയാൻ ഒന്ന് ശ്രമിച്ചുനോക്കൂ. നമുക്ക് അതിന് സാധിക്കുമോ? നിങ്ങൾ എത്രയൊക്കെ കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിച്ചാലും നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് അത് ഒട്ടും സമ്മതിച്ചു തരില്ല. നിങ്ങളുടെ കൺപോളകൾ അടഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്, പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരൊറ്റ വെളിച്ചത്തിന്റെ കണിക പോലും നിങ്ങളുടെ കണ്ണിലെ റെറ്റിനയിൽ വന്ന് പതിക്കുന്നില്ല, കാഴ്ചയുടെ ലോകം പൂർണ്ണമായും നിലച്ചിരിക്കുന്നു.

എന്നിട്ടും വല്ലാത്തൊരു വിസ്മയത്തോടെ നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറിന് ഓരോ ഇഞ്ചും കൃത്യമായി അറിയാം. നിങ്ങളുടെ ഇടതുവശത്ത് കൃത്യം നാലടി അകലെയായി ആ ചുവരുണ്ടെന്ന്, നിങ്ങളുടെ വലതു തോളിന് തൊട്ടുപിന്നിലായി ആ മുറിയുടെ വാതിലുണ്ടെന്ന്, നിങ്ങളുടെ കാൽക്കൽ തറ എവിടെയാണെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇനി കൂരിരുട്ടിലേക്ക് വെറുതെ ഒരു കൈ നീട്ടിയാൽ പോലും, മേശപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന ആ ചായക്കപ്പിലോ വിളക്കിലോ തൊടുന്നതിന് കൃത്യം രണ്ടംഗുലം മുൻപ്, യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ കൈ കൃത്യമായി ബ്രേക്കിട്ട് നിർത്താൻ നിങ്ങൾക്ക് സാധിക്കും.

അപ്പൊ സംഭവം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, ഇത് എങ്ങനെയാണ് സാധിക്കുന്നത് എന്ന് നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? നിങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾ ഇപ്പോൾ തലച്ചോറിലേക്ക് ഒരു പുതിയ വിവരവും അയക്കുന്നില്ല, നിങ്ങളുടെ ചർമ്മം ആ ചുവരിലോ വാതിലിലോ സ്പർശിച്ചിട്ടുമില്ല, വവ്വാലുകളെപ്പോലെ ഇരുട്ടിൽ അൾട്രാസോണിക് ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ച് വസ്തുക്കളുടെ അകലം കണക്കുകൂട്ടാനുള്ള സോണാർ സംവിധാനമൊന്നും നമ്മുടെ തൊണ്ടയിലുമില്ല. എന്നിട്ടും നിങ്ങളുടെ തലയോട്ടിക്ക് ഉള്ളിലെ ആ ഇരുണ്ട അറയിൽ, ഒരു വെളിച്ചവും കടന്നുചെല്ലാത്ത ആ അസ്ഥിക്കൂടിനുള്ളിൽ, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഒരു പൂർണ്ണ ത്രിമാന മാതൃക, അതായത് ഒരു റിയൽ ടൈം ത്രീഡി സിമുലേഷൻ, ഓരോ മില്ലിസെക്കൻഡിലും അതീവ കൃത്യതയോടെ തുടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അത് ഓരോ വസ്തുക്കളുടെയും ആഴം അളക്കുന്നു, നിങ്ങൾ നടക്കാനോ കൈ നീട്ടാനോ തുടങ്ങുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ ചലനപാതയും വേഗതയും ഒട്ടും പിഴവില്ലാതെ കണക്കുകൂട്ടുന്നു. നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിലെ നട്ടെല്ലിനെ കേന്ദ്രമാക്കി ചുറ്റുമുള്ള ഓരോ ചെറിയ കണികയും എവിടെയെല്ലാമാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെന്ന് തത്സമയം പ്രവചിക്കുന്നു.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി നമ്മുടെ തത്ത്വചിന്തകരും പഴയകാല ശാസ്ത്രജ്ഞരും കരുതിയിരുന്നത് സ്ഥലം അഥവാ സ്പേസ് എന്നത് നമ്മുടെ ശരീരത്തിന് പുറത്തുള്ള കേവലമായ ഒരു ബാഹ്യ യാഥാർത്ഥ്യം മാത്രമാണെന്നാണ്; ക്യാമറയുടെ ലെൻസിലൂടെ ഉള്ളിലേക്ക് വെളിച്ചം കടന്നുവരുമ്പോൾ ഫിലിമിൽ പതിയുന്ന ഒരു നിഷ്ക്രിയ ഫോട്ടോ പോലെ, പഞ്ചേന്ദ്രിയങ്ങളിലൂടെ അകത്തേക്ക് എത്തുന്ന ഒരു നിശ്ചല ചിത്രം മാത്രമാണ് സ്പേസ് എന്നായിരുന്നു അവരുടെ വിചാരം. എന്നാൽ ആധുനിക ന്യൂറോസയൻസ് തെളിയിക്കുന്നത് അവർക്ക് പൂർണ്ണമായും തെറ്റി എന്നാണ്. സ്പേസ് എന്നത് തലച്ചോറിലേക്ക് വെറുതെ പകർത്തിവെക്കുന്ന ഒരു ഫോട്ടോയല്ല. മറിച്ച്, സ്പേസ് എന്നത് ഓരോ നിമിഷവും നിങ്ങളുടെ തലച്ചോർ നടത്തുന്ന അതിസങ്കീർണ്ണമായ ഒരു തത്സമയ ഗണിതശാസ്ത്ര കണക്കുകൂട്ടലാണ്. കോടിക്കണക്കിന് ന്യൂറോണുകൾ മിന്നിമറയുന്ന അതിസൂക്ഷ്മമായ വൈദ്യുത സ്പന്ദനങ്ങളിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ചെടുക്കുന്ന ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു ബയോളജിക്കൽ സിമുലേഷൻ. ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത് സ്പേഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് അഥവാ പ്രാദേശിക ബുദ്ധിശക്തി എന്നാണ്.

കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങളിലെ ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ ശാസ്ത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, നമ്മുടെ തലച്ചോറിലെ ഈ ആന്തരിക ജിപിഎസ് സംവിധാനം എന്നത് ഒരു വലിയ പാർക്കിംഗ് ഗ്രൗണ്ടിൽ നമ്മുടെ വാഹനം എവിടെയാണെന്ന് കണ്ടെത്താനോ കാട്ടിലൂടെ വഴിതെറ്റാതെ വീട്ടിലെത്താനോ സഹായിക്കുന്ന ഒരു ലളിതമായ ഉപകരണം മാത്രമല്ല. മറിച്ച്, മനുഷ്യന്റെ ഓർമ്മശക്തിയുടെയും സങ്കൽപ്പങ്ങളുടെയും അമൂർത്തമായ ചിന്തകളുടെയും, എന്തിനേറെ നമ്മുടെ ബോധം അഥവാ കോൺഷ്യസ്നസിന്റെ തന്നെ അടിസ്ഥാന ശിലയാണത്.

ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ നമുക്ക് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപകുതിയിലെ മനശാസ്ത്ര ലോകത്തേക്ക് ഒന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാൽപ്പതുകളിൽ ബിഹേവിയറിസം അഥവാ വ്യവഹാരവാദമായിരുന്നു ശാസ്ത്രരംഗത്ത് വലിയ ആധിപത്യം പുലർത്തിയിരുന്നത്. ബി.എഫ്. സ്കിന്നറെപ്പോലുള്ള പ്രമുഖർ വാദിച്ചത്, മനുഷ്യന്റെയും മൃഗങ്ങളുടെയും തലച്ചോറ് എന്നത് പുറത്തുനിന്ന് ആർക്കും തുറന്നുനോക്കാൻ സാധിക്കാത്ത ഒരു അടഞ്ഞ കറുത്ത പെട്ടി മാത്രമാണെന്നാണ്. ജീവികൾ എന്നത് ചുറ്റുമുള്ള ചില ഉത്തേജനങ്ങൾക്ക് യാന്ത്രികമായി പ്രതികരിക്കുന്ന വെറുമൊരു റോബോട്ടുകൾ മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്താഗതി. വിശക്കുന്നു, ആഹാരം കാണുന്നു, ഉമിനീരൊഴുക്കുന്നു, പേശികൾ ചലിപ്പിച്ച് അങ്ങോട്ട് നടക്കുന്നു, ഇടത്തോട്ട് തിരിയുന്നു; അല്ലാതെ തലച്ചോറിനുള്ളിൽ സ്വന്തമായി ചിന്തകളോ സ്വന്തമായ ഭൂപടങ്ങളോ യാതൊന്നുമില്ലെന്ന് അവർ തീർത്തുപറഞ്ഞു.

എന്നാൽ കാലിഫോർണിയ സർവ്വകലാശാലയിലെ എഡ്വേർഡ് ടോൾമാൻ എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഈ യാന്ത്രിക വാദത്തെ അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ജീവികൾ വെറുമൊരു യന്ത്രങ്ങളല്ലെന്ന് തെളിയിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഒരു വിചിത്രമായ പരീക്ഷണം നടത്തി. എലികൾക്കായി അദ്ദേഹം വലിയൊരു ചക്രവ്യൂഹം, അതായത് ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ ലാബ്രിന്ത് പണിതുണ്ടാക്കി. ദിവസങ്ങളോളം പരിശീലനം നൽകി, ഒരു പ്രത്യേക വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ ഓടി ഒടുവിൽ ആഹാരം കണ്ടെത്താൻ അദ്ദേഹം എലികളെ പഠിപ്പിച്ചു. എലികൾ ആ വഴി മനഃപാഠമാക്കി. തുടർന്ന് ഒരു ദിവസം, ഈ എലികൾ ആഹാരം തേടി സ്ഥിരമായി പോകുന്ന ആ പ്രധാന വഴി ടോൾമാൻ ഒരു പലക വെച്ച് അടച്ചുകെട്ടി.

വ്യവഹാരവാദികളുടെ സിദ്ധാന്തം മാത്രമാണ് ശരിയെങ്കിൽ, ആ എലികൾ ആ തടസ്സത്തിൽ തലയിടിച്ച് നിൽക്കുകയോ, വഴി കാണാതെ അവിടെത്തന്നെ വട്ടം കറങ്ങി പരാജയപ്പെടുകയോ ചെയ്യണമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവിടെ സംഭവിച്ചത് ശാസ്ത്രലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ഒരു കാഴ്ചയായിരുന്നു. ആ എലികൾ അടച്ചുകെട്ടിയ ആ തടസ്സത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു നിമിഷം നിന്നു. മൂക്ക് വായുവിലേക്ക് ഉയർത്തി ഒന്ന് മണം പിടിച്ചു. എന്നിട്ട്, മുമ്പ് ഒരിക്കലും നടന്നിട്ടില്ലാത്ത, യാതൊരു പരിശീലനവും ആരും നൽകിയിട്ടില്ലാത്ത തികച്ചും അപരിചിതമായ പുതിയൊരു വഴിയിലൂടെ, കൃത്യമായി ആഹാരം ഇരിക്കുന്ന ആ ദിശ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരു കുറുക്കുവഴി തിരഞ്ഞെടുത്ത് പാഞ്ഞുപോയി.

നിങ്ങൾ ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, മുമ്പ് ഒരിക്കലും സഞ്ചരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു പുതിയ കുറുക്കുവഴി തിരഞ്ഞെടുക്കണമെങ്കിൽ പേശികളിലെ വെറുമൊരു യാന്ത്രിക ശീലം കൊണ്ട് അത് ഒരിക്കലും സാധിക്കില്ലല്ലോ. തലച്ചോറിനുള്ളിൽ പുറംലോകത്തിന്റെ ഒരു സമ്പൂർണ്ണ രേഖാചിത്രം, ഒരു ആന്തരിക ഭൂപടം മുൻകൂട്ടി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ആഹാരം ഏത് ദിശയിലാണ് ഇരിക്കുന്നതെന്ന് കണക്കുകൂട്ടി അങ്ങോട്ട് ഒരു പുതിയ വഴി കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കൂ. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാൽപ്പത്തിയെട്ടിൽ ടോൾമാൻ ആ വിപ്ലവകരമായ സത്യം ലോകത്തോട് ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിച്ചു: മൃഗങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും തലച്ചോറിനുള്ളിൽ ബാഹ്യലോകത്തിന്റെ ഒരു ആന്തരിക ഭൂപടമുണ്ട്; അദ്ദേഹം അതിനെ കോഗ്നിറ്റീവ് മാപ്പ് എന്ന് വിളിച്ചു.

പക്ഷേ അക്കാലത്തെ യാഥാസ്ഥിതിക ശാസ്ത്രലോകം അദ്ദേഹത്തെ പരിഹസിച്ച് തള്ളിക്കളയുകയാണ് ചെയ്തത്. തലയോട്ടിയിലെ കൊഴുപ്പും രക്തവുമുള്ള മാംസക്കഷണത്തിനുള്ളിൽ എവിടെയാണ് ഭൂപടം? എവിടെയാണ് അതിന്റെ അക്ഷാംശവും രേഖാംശവും? തലച്ചോറിനുള്ളിൽ വടക്കുനോക്കിയന്ത്രമുണ്ടോ എന്നൊക്കെ ചോദിച്ച് അവർ അദ്ദേഹത്തെ കളിയാക്കി. ഇരുപതിലധികം വർഷത്തോളം ആ വലിയ കണ്ടെത്തൽ തെളിവുകളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു നിഗൂഢ സിദ്ധാന്തമായി ഇരുട്ടിൽത്തന്നെ കിടന്നു.

ഒടുവിൽ ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി എഴുപത്തിയൊന്നിൽ ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലെ ജോൺ ഒകീഫ് എന്ന ന്യൂറോഫിസിയോളജിസ്റ്റ് തലച്ചോറിന്റെ കോശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആന്തരിക സംഭാഷണങ്ങൾ നേരിട്ട് കേൾക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെയാണ് കഥ മാറുന്നത്. നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ രണ്ട് വശങ്ങളിലുമായി കടൽക്കുതിരയുടെ ആകൃതിയിലുള്ള ഹിപ്പോകാംപസ് എന്നൊരു കൊച്ചു ഭാഗമുണ്ട്. അപസ്മാരം മാറ്റാനായി ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ ഹിപ്പോകാംപസ് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടതോടെ ജീവിതത്തിൽ പുതിയൊരു ഓർമ്മ പോലും ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയാതെ പോയ എച്ച്.എം. എന്ന വിഖ്യാത രോഗിയുടെ ചരിത്രത്തിലൂടെ, ഹിപ്പോകാംപസിന് ഓർമ്മകളുമായി വലിയ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് അന്നത്തെ ശാസ്ത്രത്തിന് അറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷേ ഒകീഫിന് അറിയേണ്ടിയിരുന്നത് മറ്റൊന്നായിരുന്നു; ഹിപ്പോകാംപസിലെ ഓരോ ഒറ്റപ്പെട്ട ന്യൂറോണുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്?

അദ്ദേഹം എലികളുടെ ഹിപ്പോകാംപസിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായ മൈക്രോ ഇലക്ട്രോഡുകൾ ഘടിപ്പിച്ച് അവയെ ഒരു തുറന്ന പെട്ടിയിൽ വെറുതെ നടക്കാൻ വിട്ടു. ആ ന്യൂറോണുകളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ഓരോ വൈദ്യുത സ്പൈക്കുകളും അദ്ദേഹം ഒരു ഓഡിയോ സ്പീക്കറുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ അത് സാധാരണ റേഡിയോയിലെ അനക്കങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഒരു ശബ്ദം മാത്രമായിരുന്നു: ടിക്ക്... ക്രാക്ക്... ടിക്ക്... എന്നാൽ പെട്ടെന്നാണ് ആ മാന്ത്രിക നിമിഷം പിറന്നത്.

ആ എലി നടന്ന് നടന്ന് ആ പെട്ടിയുടെ വടക്കുകിഴക്കേ മൂലയിലേക്ക് കാൽ വെച്ച അതേ നിമിഷം, സ്പീക്കറിൽ നിന്ന് ഒരു വെടിയൊച്ച പോലെ ശബ്ദവിസ്ഫോടനം പുറപ്പെട്ടു. തലച്ചോറിലെ ആ പ്രത്യേക നാഡീകോശം ഒരു സെക്കൻഡിൽ അൻപതിലധികം തവണ വൈദ്യുത തരംഗങ്ങൾ പായിച്ചുകൊണ്ട് ഭ്രാന്തമായി പ്രതികരിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആ എലി ആ മൂലയിൽ നിന്ന് കൃത്യം ഒരടി പിന്നോട്ട് മാറിയാലോ? ആ സെക്കൻഡിൽ ശബ്ദം പൂർണ്ണമായി നിലച്ച് സമ്പൂർണ്ണ നിശബ്ദത. എലി ആ മുറിയുടെ നടുവിലേക്ക് നടക്കുമ്പോഴോ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പോകുമ്പോഴോ ഈ കോശം ഒരക്ഷരം പോലും മിണ്ടുന്നതേയില്ല. എന്നാൽ എത്ര തവണ തിരികെ അതേ വടക്കുകിഴക്കേ മൂലയിലെ ആ പ്രത്യേക ബിന്ദുവിൽ എത്തുന്നോ, അപ്പോഴെല്ലാം അതേ കോശം അതിശക്തമായി വീണ്ടും ജ്വലിച്ചുയരുന്നു.

ഒകീഫ് ഇതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കാൻ പല പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. ആ മൂലയിൽ വെച്ചിരുന്ന ഭക്ഷണപ്പാത്രം അദ്ദേഹം മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചു, മുറിയിലെ ലൈറ്റുകൾ അണച്ച് ഇരുട്ടാക്കി, ചുവരുകളുടെ നിറം മാറ്റി, മണങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി; എന്നിട്ടും ആ അത്ഭുത കോശത്തിന്റെ പെരുമാറ്റത്തിന് ഒരു മാറ്റവുമില്ല. അതായത്, ആ ന്യൂറോൺ പ്രതികരിച്ചത് ഏതെങ്കിലും ഒരു ബാഹ്യമായ മണത്തിനോ കാഴ്ചയ്ക്കോ വെളിച്ചത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല. മറിച്ച്, ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തിലെ കൃത്യമായ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്ര മേൽവിലാസത്തിന് നേരെ മാത്രമായിരുന്നു. ഒരു നിശ്ചിത ജിയോഗ്രാഫിക്കൽ കോർഡിനേറ്റിലേക്ക് ട്യൂൺ ചെയ്യപ്പെട്ട കോശങ്ങൾ. ജോൺ ഒകീഫ് അവയെ പ്ലേസ് സെല്ലുകൾ അഥവാ സ്ഥാനകോശങ്ങൾ എന്ന് പേരിട്ടുവിളിച്ചു.

ഹിപ്പോകാംപസിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ന്യൂറോണുകൾ ആ മുറിയുടെ ഓരോ അണുവിട ഭാഗങ്ങളെയും തങ്ങൾക്കിടയിൽ പങ്കിട്ടെടുത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു, ഒരു മനോഹരമായ ടൈലുകൾ പാകിയ മൊസൈക് ചിത്രം പോലെ. എ എന്ന കോശം വാതിലിനടുത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രം കത്തുന്നു, ബി എന്ന കോശം വെള്ളപ്പാത്രത്തിനടുത്ത് എത്തുമ്പോൾ ഉണരുന്നു, സി എന്ന കോശം മറ്റൊരു കോണിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ സംസാരിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് തലച്ചോറിനുള്ളിൽ ജീവനുള്ള ഒരു നക്ഷത്രവ്യൂഹം പോലെ നിരന്തരം മിന്നിമറയുകയാണ്. ഓരോ നിമിഷവും നിങ്ങളോട് "നീ ഇപ്പോൾ നിൽക്കുന്നത് ഈ കൃത്യമായ സ്ഥലത്താണ്" എന്ന് ഉറക്കെ വിളിച്ചുപറയുന്ന തലച്ചോറിന്റെ സ്വന്തം ലൊക്കേഷൻ പിൻ. ടോൾമാൻ വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഭാവനയിൽ കണ്ട ആ അദൃശ്യ മാപ്പിന് ഒടുവിൽ ജീവശാസ്ത്രപരമായ കൃത്യമായ തെളിവ് ലഭിക്കുകയായിരുന്നു.

പക്ഷേ, ഈ വലിയ കണ്ടെത്തൽ ന്യൂറോസയൻസിനെ അതിസങ്കീർണ്ണമായ മറ്റൊരു ഗണിതശാസ്ത്ര സമസ്യയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. നിങ്ങൾ സ്വയം ഒന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ; നമ്മൾ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്ത് എത്തുമ്പോൾ മാത്രമാണ് ഈ പ്ലേസ് സെല്ലുകൾ കത്തുന്നതെങ്കിൽ, നമ്മൾ അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു എന്ന് ഈ കോശങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെയാണ് കൃത്യമായി മനസ്സിലാകുന്നത്? രണ്ട് സ്ഥലങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അകലം ആരാണ് അളക്കുന്നത്? ആ മാപ്പിന്റെ അളവുകോൽ അഥവാ സ്കെയിൽ ആരാണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്? പ്ലേസ് സെല്ലുകൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ ആവശ്യമായ അക്ഷാംശങ്ങളും രേഖാംശങ്ങളും ഉള്ള കൃത്യമായ ആന്തരിക ഗ്രിഡ് സിസ്റ്റം തലച്ചോറിൽ എവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്? നീണ്ട മുപ്പത്തിനാല് വർഷത്തോളം ശാസ്ത്രലോകം ഈ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ ഉത്തരം കിട്ടാതെ പകച്ചുനിന്നു. കാരണം, ആ മാന്ത്രിക അളവുകോൽ ഹിപ്പോകാംപസിനുള്ളിൽ ആയിരുന്നില്ല. ഹിപ്പോകാംപസിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ എത്തിക്കുന്ന, തൊട്ടടുത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു മസ്തിഷ്ക ഭാഗത്തായിരുന്നു അതിന്റെ താക്കോൽ: എന്റോറൈനൽ കോർട്ടെക്സ്.

ആ രഹസ്യം പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ നമ്മൾ നോർവേയിലെ പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രജ്ഞരായ മെയ്-ബ്രിറ്റ് മോസറുടെയും എഡ്വേർഡ് മോസറുടെയും ലബോറട്ടറിയിലേക്ക് പോകണം. രണ്ടായിരത്തിയഞ്ചിൽ മോസർ ദമ്പതികൾ എന്റോറൈനൽ കോർട്ടെക്സിലെ ഒരൊറ്റ നാഡീകോശത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുകയായിരുന്നു. എലി ഒരു വലിയ സമചതുര പെട്ടിക്കുള്ളിലൂടെ സ്വതന്ത്രമായി അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും ഓടാൻ തുടങ്ങി. പെട്ടെന്ന് ആ കോശം ഒന്ന് പ്രതികരിച്ചു; കമ്പ്യൂട്ടർ സ്ക്രീനിൽ ഒരു ചുവന്ന ബിന്ദു തെളിഞ്ഞു. എലി കുറച്ചുകൂടി മുന്നോട്ട് ഓടിയപ്പോൾ വീണ്ടും ആ കോശം കത്തുകയും അടുത്ത ബിന്ദു രേഖപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പത്ത് മിനിറ്റുകൾ കടന്നുപോയി; നൂറുകണക്കിന് ചുവന്ന ബിന്ദുക്കൾ കമ്പ്യൂട്ടർ മോണിറ്ററിൽ നിറഞ്ഞു.

ആ ബിന്ദുക്കൾ ഒരുമിച്ചുകൂടി രൂപപ്പെട്ട ജ്യാമിതീയ ചിത്രം കണ്ട ഗവേഷകരുടെ കണ്ണുകൾ അവിശ്വാസത്തോടെ വിടർന്നു, അവരുടെ രോമങ്ങൾ എഴുന്നുനിന്നു. കാരണം, ആ ബിന്ദുക്കൾ യാതൊരു ക്രമവുമില്ലാതെ ചിതറിക്കിടക്കുകയായിരുന്നില്ല. പ്ലേസ് സെല്ലുകളെപ്പോലെ ഒരൊറ്റ സ്ഥലത്ത് മാത്രമായിരുന്നില്ല അവ തെളിഞ്ഞത്. മറിച്ച്, അതിശയകരമായ ഗണിത കൃത്യതയോടെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട സമഭുജ ത്രികോണങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖലയായിരുന്നു അത്. ആ മുറിയുടെ പ്രതലം മുഴുവൻ ഒരു വിടവുപോലുമില്ലാതെ കൃത്യമായി മൂടുന്ന, തെറ്റുപറ്റാത്ത ഒരു ആറുമുഖ തേനീച്ചക്കൂട്; ഒരു ഹെക്സഗണൽ ലാറ്റിസ്.

ആ അദൃശ്യ തേനീച്ചക്കൂടിന്റെ ഓരോ കോണിലും എലിയുടെ കാൽ തൊടുമ്പോൾ മാത്രം ആ ന്യൂറോൺ ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ആ കോണുകളിൽ നിന്ന് മാറി നടുവിലേക്ക് കാലെടുത്തു വെച്ചാൽ കോശം പൂർണ്ണമായും ശാന്തമാകുന്നു. കൃത്യം അമ്പത് സെന്റീമീറ്റർ മാറി അടുത്ത കോണിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ വീണ്ടും അതേ തീവ്രതയോടെ സ്പൈക്കുകൾ പായിക്കുന്നു. മോസർ ദമ്പതികൾ കണ്ടെത്തിയത് ജീവന്റെ പരിണാമ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ നാവിഗേഷൻ സംവിധാനമായിരുന്നു: ഗ്രിഡ് സെല്ലുകൾ അഥവാ ജാലികാ കോശങ്ങൾ.

ഇതിന്റെ പിന്നിലെ ഗണിതശാസ്ത്ര സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ ഒന്ന് ആഴത്തിൽ ആലോചിച്ചു നോക്കൂ. സാധാരണ ഒരു ഗ്രാഫ് പേപ്പറിലെപ്പോലെ സമചതുരങ്ങളുള്ള ഒരു ഗ്രിഡല്ല പ്രകൃതി ഇവിടെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. പുരാതന കാലം മുതൽ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് അറിയാവുന്ന ഒരു വലിയ ശാസ്ത്രസത്യമുണ്ട്; ഒരു പരന്ന പ്രതലത്തിൽ ഒട്ടും സ്ഥലം പാഴാക്കാതെ, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചുറ്റളവിൽ തുല്യ രൂപങ്ങൾ നിരത്തിവെക്കണമെങ്കിൽ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ഒരൊറ്റ രൂപത്തിനേ അത് സാധിക്കൂ: അതാണ് ഷഡ്ഭുജം അഥവാ ഹെക്സഗൺ. തേനീച്ചകൾ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ മെഴുക് ഉപയോഗിച്ച് ഏറ്റവും ഉറപ്പുള്ള കൂട് നിർമ്മിക്കാൻ ഈ ഷഡ്ഭുജ രൂപം ഉപയോഗിക്കുന്നത് അതുകൊണ്ടാണ്. നമ്മുടെ തലച്ചോറാകട്ടെ, ജീവശാസ്ത്രപരമായ ഊർജ്ജം ഒട്ടും പാഴാക്കാതെ, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ആക്ഷൻ പൊട്ടൻഷ്യലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തെ അളന്നെടുക്കാൻ ഇതേ ഷഡ്ഭുജ ജാലികയെത്തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

ഇതിന്റെ ആഴം ഇവിടം കൊണ്ടും തീരുന്നില്ല. എന്റോറൈനൽ കോർട്ടെക്സിന്റെ മുകൾത്തട്ടിൽ ഈ ഹെക്സഗണുകൾ വളരെ ചെറുതാണ്; കഷ്ടിച്ച് ഇരുപതോ മുപ്പതോ സെന്റീമീറ്റർ മാത്രം വിസ്താരമുള്ളവ. നിങ്ങളുടെ തൊട്ടടുത്തുള്ള പരിസരത്തെ ഓരോ മില്ലിമീറ്ററും അതിസൂക്ഷ്മമായി അളക്കാൻ അവ സഹായിക്കുന്നു. എന്നാൽ താഴേക്ക് പോകുന്തോറും ഈ ഗ്രിഡുകളുടെ അകലം അര മീറ്ററായും, ഒരു മീറ്ററായും, അഞ്ച് മീറ്ററായും വികസിക്കുന്നു. നമ്മൾ ഗൂഗിൾ മാപ്പിൽ സ്ട്രീറ്റ് വ്യൂവിൽ നിന്ന് പതുക്കെ സൂം ഔട്ട് ചെയ്ത് ഒരു നഗരവും രാജ്യവും മുഴുവൻ ഭൂഖണ്ഡവും കാണുന്നതുപോലെ, തലച്ചോറ് ഒരേസമയം പല റെസല്യൂഷനുകളിൽ ലോകത്തെ ഒരേസമയം അളന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ വ്യത്യസ്ത സ്കെയിലുകളിലുള്ള ഗ്രിഡ് തരംഗങ്ങൾ പരസ്പരം കൂട്ടിമുട്ടുമ്പോഴാണ് താഴെയുള്ള ഹിപ്പോകാംപസിൽ പ്ലേസ് സെല്ലുകൾ ജ്വലിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഗ്രിഡ് സെല്ലുകൾ എന്നത് പ്രകൃതി തലച്ചോറിൽ വരച്ചുവെച്ച ദൂരം അളക്കുന്ന സ്കെയിലാണ്; പ്ലേസ് സെല്ലുകൾ എന്നത് ആ മാപ്പിൽ കൃത്യമായി കുത്തിവെക്കുന്ന ലൊക്കേഷൻ പിന്നും.

ഇനി ഇതിലും വിസ്മയകരമായ മറ്റൊരു ചോദ്യത്തിലേക്ക് നമുക്ക് കടക്കാം. കൺമുന്നിൽ ഒന്നും കാണാൻ കഴിയാത്ത കൂരിരുട്ടിൽ നടക്കുമ്പോൾ പോലും നമ്മൾ എത്ര ദൂരം നടന്നു എന്ന് ഈ ഗ്രിഡ് സെല്ലുകൾ എങ്ങനെയാണ് കൃത്യമായി അറിയുന്നത്? ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങളോ അടയാളങ്ങളോ ഒന്നുമില്ലാത്ത കൂരിരുട്ട് നിറഞ്ഞ ഒരു മരുഭൂമിയിലൂടെ നിങ്ങൾ നടക്കുകയാണെന്ന് വെറുതെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. നിങ്ങൾ കണ്ണുകൾ പൂർണ്ണമായി അടച്ച് കൃത്യം ഇരുപത് ചുവടുകൾ നേരെ മുന്നോട്ട് നടക്കുന്നു. തുടർന്ന് തൊണ്ണൂറ് ഡിഗ്രി കൃത്യമായി ഇടത്തോട്ട് തിരിഞ്ഞ് വീണ്ടും ഇരുപത് ചുവടുകൾ നടന്ന് നിൽക്കുന്നു. കൺമുന്നിൽ ഒരു അടയാളവുമില്ല, പുറത്തുനിന്നുള്ള യാതൊരു സൂചനയുമില്ല. എന്നിട്ടും നിങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സ്ഥലം എവിടെയായിരുന്നു എന്ന് നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന് കൃത്യമായി അറിയാം. ഒന്ന് തിരിഞ്ഞുനിന്ന് വിരൽ ചൂണ്ടാൻ പറഞ്ഞാൽ, തുടങ്ങിയ ആ പ്രാരംഭ സ്ഥാനത്തേക്ക് യാതൊരു സങ്കോചവുമില്ലാതെ കൃത്യമായി വിരൽ ചൂണ്ടാൻ നിങ്ങൾക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും സാധിക്കും. സമുദ്രയാത്രകളിൽ നാവികർ ഇതിനെ ഡെഡ് റെക്കണിംഗ് എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ, ജീവശാസ്ത്രത്തിൽ ഇതിനെ പാത്ത് ഇന്റഗ്രേഷൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

തലച്ചോറിന് ഇതിനായി ബഹിരാകാശത്തെ സാറ്റലൈറ്റുകളുടെ ആവശ്യമില്ല. അത് സ്വന്തം ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ആന്തരിക സെൻസറുകളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. അതിൽ ഒന്നാമത്തേതാണ് ഹെഡ് ഡയറക്ഷൻ സെല്ലുകൾ. തലച്ചോറിനുള്ളിലെ ഒരു ജീവനുള്ള കാന്തിക കോമ്പസ്. നിങ്ങളുടെ മൂക്ക് നേരെ വടക്കോട്ട് തിരിയുമ്പോൾ മാത്രം ഉണരുന്ന കോശങ്ങളാണിവ. തല നാൽപ്പത്തിയഞ്ച് ഡിഗ്രി മാറിയാൽ ആ കോശം നിശബ്ദമാവുകയും ആ പുതിയ ദിശയിലേക്ക് ട്യൂൺ ചെയ്ത അടുത്ത കോശം ഉണരുകയും ചെയ്യും. രണ്ടാമത്തേതാണ് സ്പീഡ് സെല്ലുകൾ; ശരീരം എത്ര വേഗത്തിലാണ് മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നത് എന്നതിന് ആനുപാതികമായി കൃത്യമായ സിഗ്നലുകൾ അയക്കുന്ന തലച്ചോറിന്റെ സ്വന്തം സ്പീഡോമീറ്റർ. നിങ്ങൾ ഓരോ ചുവട് വെക്കുമ്പോഴും ചെവിക്കുള്ളിലെ വെസ്റ്റിബുലാർ സിസ്റ്റത്തിലെ ദ്രാവകങ്ങൾ ഇളകി നിങ്ങളുടെ ആക്സിലറേഷൻ അളക്കുന്നു. കാലുകളിലെ പേശികളും സന്ധികളും ദൂരത്തിന്റെ അളവുകൾ തലച്ചോറിലേക്ക് അയക്കുന്നു.

ഒപ്പം നമ്മുടെ മോട്ടോർ കോർട്ടെക്സ് കാലുകളിലേക്ക് നടക്കാനുള്ള ചലന ഉത്തരവുകൾ അയക്കുമ്പോൾത്തന്നെ, അതിന്റെ ഒരു കാർബൺ കോപ്പി നേരിട്ട് ഈ നാവിഗേഷൻ മാപ്പിലേക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുന്നു: "കാലുകളോട് അര മീറ്റർ മുന്നോട്ട് വെക്കാൻ ഉത്തരവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്" എന്ന വിവരം കാലുകൾ അനങ്ങുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് തന്നെ ഭൂപടത്തിൽ എത്തുന്നു. തിയററ്റിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റുകൾ ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത് കണ്ടിന്യൂവസ് അട്രാക്ടർ ന്യൂറൽ നെറ്റ്വർക്ക് എന്നാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് ന്യൂറോണുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു പരന്ന പ്ലേറ്റിലൂടെ ഒരു പ്രകാശവളയം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വൈദ്യുത തരംഗം നീങ്ങുന്നതുപോലെയാണിത്. നിങ്ങൾ യഥാർത്ഥ ഭൗതിക ലോകത്തിലൂടെ ചുവടുകൾ വെച്ച് നടക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറിലെ നാഡീകോശങ്ങൾക്ക് മുകളിലൂടെ ആ വൈദ്യുത പ്രകാശവളയം അതേ വേഗതയിൽ തെന്നി നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഭൗതിക ലോകത്തിലൂടെയുള്ള നിങ്ങളുടെ സഞ്ചാരം തലച്ചോറിലെ ജീവനുള്ള സർക്യൂട്ടിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഒരു വൈദ്യുത തരംഗമായി പുനർജനിക്കുകയാണ്.

എന്നാൽ ഇവിടെയാണ് സ്പേഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏറ്റവും വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയെ നേരിടുന്നത്; സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകളെപ്പോലും തലപുകയ്ക്കുന്ന കോർഡിനേറ്റ് കൺവേർഷൻ പ്രശ്നം. നമ്മുടെ കണ്ണുകളും ചെവികളും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ലോകത്തെ കാണുന്നത് ഈഗോസെൻട്രിക് കാഴ്ചപ്പാടിലാണ്; അതായത്, നമ്മുടെ സ്വന്തം ശരീരത്തെ കേന്ദ്രമാക്കിയുള്ള അളവുകൾ: 'എന്റെ ഇടത്', 'എന്റെ വലത്', 'എന്റെ നേരെ മുന്നിൽ'. നിങ്ങളുടെ മുന്നിലെ മേശപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന ഒരു ചായക്കപ്പ് നിങ്ങളുടെ നെഞ്ചിൽ നിന്ന് മുപ്പത് സെന്റീമീറ്റർ അകലെ, വലതുവശത്തായിട്ടാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്നിരിക്കട്ടെ. നിങ്ങൾ തല തൊണ്ണൂറ് ഡിഗ്രി ഇടത്തോട്ട് തിരിച്ചാൽ ചായക്കപ്പ് മേശപ്പുറത്ത് നിന്ന് മാറിയിട്ടില്ല; പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ കണ്ണിലെ റെറ്റിനയിൽ ആ കപ്പ് കാഴ്ചയുടെ മറ്റേ അറ്റത്തേക്ക് പാഞ്ഞുപോയിക്കഴിഞ്ഞു. തലച്ചോറ് ഈഗോസെൻട്രിക് സംവിധാനം മാത്രമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതെങ്കിൽ, ഓരോ തവണ നിങ്ങൾ തല തിരിക്കുമ്പോഴും കണ്ണ് ചിമ്മുമ്പോഴും നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ ലോകം തകർന്നു തരിപ്പണമാകുമായിരുന്നു.

അതുകൊണ്ട് തലച്ചോറിന് മറ്റൊരു സ്ഥിരമായ അളവുകോൽ വേണം: അലോസെൻട്രിക് സ്പേസ്. അലോസെൻട്രിക് കാഴ്ചപ്പാടിൽ ആ ചായക്കപ്പ് ഇരിക്കുന്നത് മേശയുടെ വടക്കേ അറ്റത്താണ്; നിങ്ങളുടെ ശരീരം എങ്ങോട്ട് തിരിഞ്ഞാലും തലകുത്തി മറിഞ്ഞാലും അതിന് യാതൊരു മാറ്റവുമില്ല. നമ്മുടെ ഹിപ്പോകാംപസും ഗ്രിഡ് സെല്ലുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ബാഹ്യലോകത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഈ മാറ്റമില്ലാത്ത അലോസെൻട്രിക് തലത്തിലാണ്.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ നമ്മുടെ കണ്ണുകൾ കാണുന്ന ഒന്നാം വ്യക്തി കാഴ്ചയെ തലച്ചോറിന്റെ സ്ഥിരമായ ടോപ്പ്-ഡൗൺ മാപ്പാക്കി മാറ്റുന്നത് ആരാണ്? തലച്ചോറിലെ റെട്രോസ്പ്ലീനിയൽ കോർട്ടെക്സ് ആണ് ആ അത്ഭുതകരമായ വിവർത്തകൻ. സ്ട്രോക്ക് വന്ന് ഈ ഭാഗത്തിന് ക്ഷതം സംഭവിക്കുന്ന നിർഭാഗ്യവാന്മാരായ രോഗികളിൽ ഇതിന്റെ വില ശാസ്ത്രം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ടോപ്പോഗ്രാഫിക്കൽ ഡിസോറിയന്റേഷൻ എന്നാണ് ഈ അവസ്ഥയുടെ പേര്. അങ്ങനെയൊരു രോഗിക്ക് സ്വന്തം വീടിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മമായ തറപ്ലാൻ പെൻസിൽ കൊണ്ട് ഒരു എഞ്ചിനീയറെപ്പോലെ വരയ്ക്കാൻ സാധിക്കും, സ്വന്തം ഫ്രിഡ്ജിന്റെയോ കട്ടിലിന്റെയോ ഫോട്ടോ കാണിച്ചാൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാനും കഴിയും; അവരുടെ ആന്തരിക മാപ്പ് തികച്ചും ഭദ്രമാണ്. എന്നാൽ അതേ രോഗിയെ സ്വന്തം സ്വീകരണമുറിയിൽ കൊണ്ടുപോയി നിർത്തിയാൽ അവർ വഴിതെറ്റി ഭയന്നുവിറച്ചുപോകും. മുന്നിലുള്ള വാതിലിലേക്ക് നടക്കാൻ ശരീരം ഏത് ദിശയിലേക്കാണ് തിരിക്കേണ്ടതെന്ന് അവർക്ക് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. മാപ്പ് കൈവശമുണ്ട്, കാഴ്ച മുന്നിലുണ്ട്; പക്ഷേ ആ മാപ്പിൽ എന്റെ ശരീരം ഇപ്പോൾ എവിടെ നിൽക്കുന്നു എന്ന് ഒത്തുനോക്കുന്ന ആ വിവർത്തകൻ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയിരിക്കുന്നു.

ഇത്രയും കാലം നമ്മൾ പരീക്ഷണശാലകളിൽ പഠിച്ചത് പരന്ന തറയിലൂടെ ഓടുന്ന എലികളെ മാത്രമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രകൃതിയിലെ ജീവജാലങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നത് വെറുമൊരു പരന്ന കടലാസിലല്ലല്ലോ. മീനുകൾ സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലൂടെ നീന്തുന്നു, പക്ഷികളും വവ്വാലുകളും അനന്തമായ ആകാശത്തിലൂടെ പറന്നുയരുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ തറ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ഈ കോശങ്ങൾക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും? രണ്ടായിരത്തിപ്പതിനൊന്നിൽ ഇസ്രായേലിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ നാച്ചും ഉലനോവ്സ്കി ഈജിപ്ഷ്യൻ ഫ്രൂട്ട് വവ്വാലുകളുടെ തലയിൽ വയർലെസ് സെൻസറുകൾ ഘടിപ്പിച്ച് ഒരു വലിയ അറയിലൂടെ പറത്തിവിട്ടു. പരന്ന പ്രതലത്തിൽ ഒരു പ്ലേസ് സെൽ എന്നത് തറയിലെ ഒരു വൃത്തമായിരുന്നെങ്കിൽ, വായുവിൽ പറക്കുമ്പോൾ അവ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്ന അദൃശ്യ സോപ്പുകുമിളകൾ പോലെയുള്ള ത്രിമാന ഗോളങ്ങളായി മാറുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. ലംബമായ ഉയരവും ആഴവും തലച്ചോറിലെ മാപ്പിൽ അതീവ കൃത്യതയോടെ തുന്നിച്ചേർക്കപ്പെടുന്നു. ത്രിമാന ലോകത്ത് ഒരൊറ്റ ജ്യാമിതീയ രൂപത്തിനും വിടവുകളില്ലാതെ പ്രപഞ്ചം നിറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നതിനാൽ, തലച്ചോറ് അതിന്റെ ഗ്രിഡുകളെ സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് വഴക്കമുള്ളതാക്കി മാറ്റുന്നു.

ഇനി ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മറ്റൊരു ചോദ്യം: ഈ നാഡീവ്യൂഹങ്ങൾ ജനിക്കുമ്പോൾ കിട്ടുന്നതുപോലെ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്ന ഒന്നാണോ, അതോ കഠിനമായ പരിശീലനത്തിലൂടെ നമുക്ക് ഇതിനെ മാറ്റിയെടുക്കാൻ കഴിയുമോ? ഇതിന് നമ്മൾ ലണ്ടനിലെ വിഖ്യാതമായ ബ്ലാക്ക് കാബ് ടാക്സി ഡ്രൈവർമാരിലേക്ക് നോക്കണം. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ സ്പേഷ്യൽ പരീക്ഷയാണ് അവർ എഴുതുന്നത്: 'ദ നോളജ്'. ലണ്ടനിലെ ഇരുപത്തയ്യായിരത്തിലധികം വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ തെരുവുകളും ഇരുപതിനായിരത്തിലധികം പ്രധാന ലാൻഡ്മാർക്കുകളും അവർ കാണാതെ പഠിക്കണം. ഒരു ഡിജിറ്റൽ ജിപിഎസും ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ല. കണ്ണടച്ചിരുന്ന് ലണ്ടനിലെ ഏത് രണ്ട് തെരുവുകൾക്കിടയിലുമുള്ള ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള വഴി ഓരോ വളവും തിരിവും ട്രാഫിക്കും അടക്കം മനസ്സിൽ കണ്ട് കൃത്യമായി വിവരിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയണം.

ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റായ എലനോർ മഗ്വയർ ഇവരുടെ തലച്ചോറ് എംആർഐ സ്കാനിംഗിന് വിധേയമാക്കിയപ്പോൾ ലോകം ഒന്നടങ്കം അമ്പരന്നുപോയി. വർഷങ്ങളോളം പരിശീലനം നടത്തി ഈ പരീക്ഷ പാസ്സായ ടാക്സി ഡ്രൈവർമാരുടെ പോസ്റ്റീരിയർ ഹിപ്പോകാംപസിലെ ഗ്രേ മാറ്ററിന്റെ അളവ് സാധാരണ മനുഷ്യരേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലായിരുന്നു. കഠിനമായ ആന്തരിക ഭൂപട പരിശീലനം ഒരു മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിന്റെ ഭൗതിക ഘടനയെത്തന്നെ വളർത്തുകയും മാറ്റിമറിക്കുകയും ചെയ്തു. സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനായി ഹാർഡ്‌വെയറിനെത്തന്നെ മാറ്റിപ്പണിയുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ നഗരത്തിന്റെ ഭൂപടം മുഴുവൻ തലച്ചോറിൽ വരച്ചുചേർത്ത ഈ ഡ്രൈവർമാർക്ക് പുതിയ ചില ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങൾ ഓർത്തെടുക്കാനുള്ള ശേഷി കുറവായിരുന്നു എന്നും അവർ കണ്ടെത്തി; കാരണം തലച്ചോറിലെ ഇടം പരിമിതമാണ്.

എന്തിനാണ് പ്രകൃതി ഇത്രയധികം ഊർജ്ജം ചിലവഴിച്ച് ഇത്ര ഭീമാകാരമായ ഒരു മാപ്പിംഗ് സിസ്റ്റം നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ ഒരുക്കിവെച്ചത്? വെറുമൊരു ആഹാരമോ താമസിക്കാൻ ഒരു ഗുഹയോ കണ്ടെത്താൻ മാത്രമായിരുന്നോ? ഒരിക്കലുമല്ല. രണ്ടായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് പുരാതന ഗ്രീക്കുകാർ ഒരു അത്ഭുത വിദ്യ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു: മെമ്മറി പാലസ് അഥവാ മെത്തേഡ് ഓഫ് ലോസായ്. സിസറോയെപ്പോലുള്ള ലോകപ്രശസ്ത പ്രഭാഷകർ മണിക്കൂറുകൾ നീളുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങൾ ഒരു തുണ്ട് കടലാസുപോലുമില്ലാതെ കാണാതെ പഠിക്കാൻ ഒരു വിദ്യ കണ്ടെത്തി. അവർ മനസ്സിൽ തങ്ങൾക്ക് വളരെ സുപരിചിതമായ ഒരു വീടോ കൊട്ടാരമോ സങ്കൽപ്പിക്കും. ആ കൊട്ടാരത്തിന്റെ മുൻവാതിലിൽ പ്രസംഗത്തിലെ ഒന്നാമത്തെ ആശയം വെക്കും, ഇടനാഴിയിലെ ജലധാരയ്ക്കരികിൽ രണ്ടാമത്തെ ആശയം വെക്കും, മാർബിൾ തൂണിനടുത്ത് മൂന്നാമത്തെ ആശയം സ്ഥാപിക്കും; പ്രസംഗിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റുനിൽക്കുമ്പോൾ അവർ മനസ്സിലെ ആ കൊട്ടാരത്തിലൂടെ വെറുതെ ഒന്ന് നടക്കും. ഓരോ മുറിയിലും എത്തുമ്പോൾ അവിടെ സൂക്ഷിച്ചുവെച്ച ആശയങ്ങൾ തനിയെ തെളിഞ്ഞുവരും.

എന്തുകൊണ്ടാണ് അമൂർത്തമായ ഒരു ആശയത്തെ ഒരു ഭൗതിക സ്ഥലവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ അത് ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും മറന്നുപോകാത്തത്? കാരണം, അമൂർത്തമായ ആശയങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാൻ പ്രകൃതി തലച്ചോറിൽ വേറെയൊരു സിസ്റ്റം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടില്ല. പകരം നമ്മുടെ ഈ ആന്തരിക ജിപിഎസിനെത്തന്നെയാണ് സങ്കീർണ്ണമായ ചിന്തകൾ സൂക്ഷിക്കാനും തലച്ചോർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. രണ്ടായിരത്തിപ്പതിനാറിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ മനുഷ്യരെ എഫ്എംആർഐ സ്കാനറിലിരുത്തി പുതിയ ചില ആശയങ്ങളിലൂടെ ചിന്തിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അവിശ്വസനീയമായ ആ സത്യം തെളിഞ്ഞു: മനുഷ്യരുടെ എന്റോറൈനൽ കോർട്ടെക്സ് വീണ്ടും തീവ്രമായി ജ്വലിച്ചുയർന്നു. എലികൾ ഭൗതിക തറയിലൂടെ ഓടിയ അതേ ഷഡ്ഭുജ ഗ്രിഡ് സിസ്റ്റം ഉപയോഗിച്ചാണ് മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറ് ആശയങ്ങളിലൂടെയും ചിന്തകളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചത്.

നിങ്ങൾ ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ; ഭൗതിക ലോകത്തിലൂടെ നടക്കാൻ നാം ഉപയോഗിക്കുന്ന അതേ ഗ്രിഡ് കോശങ്ങൾ തന്നെയാണ് ചിന്തകളിലൂടെയും ആശയങ്ങളിലൂടെയും സഞ്ചരിക്കാൻ നാം ഇന്നും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. നമ്മുടെ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളെപ്പോലും നമ്മൾ സ്ഥാനങ്ങളായാണ് അളക്കുന്നത്: ചിലർ നമുക്ക് വളരെ "അടുത്ത" സുഹൃത്തുക്കളാണ്, ചിലർ "വിദൂര" ബന്ധുക്കളാണ്, ചിലർ നമ്മെക്കാൾ പദവിയിൽ "മുകളിൽ" അല്ലെങ്കിൽ "താഴെ"യാണ്. സമയത്തെപ്പോലും നമ്മൾ അനുഭവിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്: ഭൂതകാലം നമ്മുടെ "പിന്നിൽ", ഭാവി നമ്മുടെ "മുന്നിൽ". ഗണിതത്തിൽ സംഖ്യകളെ നാം ഒരു "നമ്പർ ലൈനിൽ" നിരത്തുന്നു. നമ്മൾ തത്ത്വചിന്തകരോ കവികളോ ആകുന്നതിന് മുൻപ് വെറും വഴിയാത്രക്കാരായിരുന്നു.

ഇന്ന് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെ വിപ്ലവകരമായ കാലഘട്ടത്തിൽ, വലിയ ലാംഗ്വേജ് മോഡലുകൾക്ക് മനോഹരമായ കവിതകളെഴുതാനും കമ്പ്യൂട്ടർ കോഡിംഗ് ചെയ്യാനും വളരെ നിസ്സാരമായി അറിയാം. പക്ഷേ ഒരു അന്യമായ അടുക്കളയിൽ കയറി സാധനങ്ങൾ തട്ടിമറിക്കാതെ ഒരു ചായക്കപ്പ് എടുത്ത് സിങ്കിൽ കഴുകിവെക്കാൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച റോബോട്ടുകൾ പോലും വിയർക്കുകയാണ്. കാരണം, പ്രശസ്ത എഐ ശാസ്ത്രജ്ഞ ഫെയ്-ഫെയ് ലി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, ആ യന്ത്രങ്ങൾക്ക് ഈ സ്പേഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഇല്ല. ഭാഷയും വാക്കുകളും എന്നത് യഥാർത്ഥ ഭൗതിക ലോകത്തിന്റെ വെറുമൊരു നിഴലുകൾ മാത്രമാണ്.

എന്നാൽ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ കൃത്രിമമായി ഈ ത്രിമാന ബോധം ഉണ്ടാക്കാൻ ശാസ്ത്രം കിണഞ്ഞുശ്രമിക്കുമ്പോൾ, നമ്മൾ മനുഷ്യർ എന്താണ് ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് എന്ന് നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? നമ്മൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറിലെ ആന്തരിക ഭൂപടത്തെ സ്വന്തം കൈകൾ കൊണ്ട് തല്ലിക്കെടുത്തുകയാണ്. ഫോണിലെ ജിപിഎസ് നാവിഗേഷൻ തുറന്ന്, "മുന്നൂറ് മീറ്റർ കഴിഞ്ഞ് ഇടത്തോട്ട് തിരിയുക" എന്ന യാന്ത്രിക ശബ്ദം കേട്ട് വണ്ടി ഓടിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ തലച്ചോറിലെ ഹിപ്പോകാംപസ് നിശബ്ദമാവുകയാണ്. സ്വന്തമായി ഒരു മാപ്പ് തലച്ചോറിൽ വരയ്ക്കേണ്ട യാതൊരു ആവശ്യവും അവിടെ വരുന്നില്ല.

ഉപയോഗിക്കാത്ത അവയവങ്ങളെയും നാഡീവ്യൂഹങ്ങളെയും തലച്ചോറ് സ്വയം ചുരുക്കിക്കളയുമെന്നത് പ്രകൃതിനിയമമാണ്. ഫോണിലെ ആ ചെറിയ നീല വരയിലേക്ക് മാത്രം കണ്ണുംനട്ട് നമ്മൾ മുന്നോട്ട് നടക്കുമ്പോൾ, കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ പരിണാമത്തിലൂടെ നമ്മുടെ തലയോട്ടിയിലെ ഇരുണ്ട അറയിൽ പ്രകൃതി കൊത്തിവെച്ച ആ അത്ഭുതകരമായ പ്രപഞ്ച ഭൂപടം... പതുക്കെ, മാഞ്ഞുപോവുകയാണ്.