ഡോഡോ: ചരിത്രം നമ്മോട് പറഞ്ഞ നുണകളും അറിയപ്പെടാത്ത ശാസ്ത്ര സത്യങ്ങളും

നിങ്ങൾ ഒന്ന് കണ്ണടച്ച് സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. നീലക്കടലിന് നടുവിൽ പച്ചപ്പ് പുതച്ചു കിടക്കുന്ന ശാന്തമായ ഒരു ദ്വീപ്. മനുഷ്യന്റെ കാൽപ്പാടുകളോ ഒരു ചെറുശബ്ദം പോലും കേൾക്കാത്ത അത്രയും നിശബ്ദമായ ഒരു കന്യാവനം. ആ കാട്ടിലൂടെ ഒരു ജീവി വളരെ പതുക്കെ, യാതൊരു ഭയവുമില്ലാതെ നടന്നു വരികയാണ്. ഏകദേശം ഒരു താറാവിനേക്കാൾ വലിപ്പമുള്ള, എന്നാൽ നിലത്തുനിന്ന് ഒരടി പോലും മുകളിലേക്ക് പറന്നുയരാൻ കഴിയാത്ത വിചിത്രമായ ഒരു പക്ഷി. ഇന്നേക്ക് ഏകദേശം 350 കൊല്ലങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് എന്നെന്നേക്കുമായി തുടച്ചുനീക്കപ്പെട്ട ആ പക്ഷിയെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നത്. മനുഷ്യൻ അവന്റെ അത്യാഗ്രഹവും അഹങ്കാരവും കൊണ്ട് ഇല്ലാതാക്കിയ ജീവികളുടെ പട്ടിക എടുക്കുമ്പോൾ, ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളുടെ ഒന്നാം പേജിൽ തന്നെ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഒരു പേരുണ്ട്—ഡോഡോ. കേൾക്കുമ്പോൾ വളരെ പരിചിതമായ, എന്നാൽ കേട്ടതിനേക്കാൾ എത്രയോ മടങ്ങ് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ഒരു പാവം ജീവി. നമ്മൾ കുട്ടിക്കാലം മുതൽ കേട്ടുവളർന്ന ഒരു കഥയുണ്ട്; മനുഷ്യൻ ആ ദ്വീപിൽ കാലുകുത്തിയെന്നും, പറക്കാൻ കഴിവില്ലാത്ത, തീരെ ബുദ്ധിയില്ലാത്ത ആ തടിച്ച പക്ഷികളെ കൂട്ടത്തോടെ വേട്ടയാടി തിന്നുതീർത്തുവെന്നും, ഒടുവിൽ വെറും നൂറ് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് അവ ഭൂമുഖത്ത് നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായെന്നും. പോരാത്തതിന്, ഈ പക്ഷി ഇല്ലാതായതോടെ ആ ദ്വീപിലെ വലിയൊരു കാട്ടുമരം കൂടി മുളയ്ക്കാതെ വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലായി എന്ന മറ്റൊരു മനോഹരമായ ഇക്കോളജിക്കൽ കഥയും നമ്മൾ പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ വരെ വായിച്ചു പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പക്ഷേ, ഇന്നു ശാസ്ത്രം നമ്മളോട് പറയുന്നത് എന്താണെന്ന് അറിയാമോ? നമ്മൾ ഇതുവരെ സത്യമെന്ന് വിശ്വസിച്ചു വെച്ചിരുന്ന ഈ കഥകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഒന്നുകിൽ തെറ്റിദ്ധാരണകളാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഭാവനകൾ മാത്രമാണ്. ഈ പക്ഷിയുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം, അതിന്റെ സ്വഭാവം, അത് ജീവിച്ചിരുന്ന രീതി, അതിന്റെ വംശനാശത്തിലേക്ക് നയിച്ച യഥാർത്ഥ കാരണങ്ങൾ, എന്തിന് അതിന്റെ അവസാന കാലഘട്ടം പോലും നാം കരുതിയതിൽ നിന്നും എത്രയോ കാതങ്ങൾ അകലെയാണ്. അപ്പൊ സ്വാഭാവികമായും നമ്മൾ ചിന്തിക്കും, എങ്കിൽ പിന്നെ എന്താണ് ആ യഥാർത്ഥ കഥ? അത് മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ നമ്മൾ വെറുതെ ഒരു പക്ഷിയുടെ കഥ മാത്രം വായിച്ചാൽ പോരാ. പകരം, ഭൂമിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ അങ്ങനെയൊരു പക്ഷി ജനിച്ചു വീഴാൻ ഇടയാക്കിയ ആ അത്ഭുതകരമായ ലോകത്തേക്ക് തന്നെ നമ്മൾ ഇറങ്ങി നടക്കണം.

നമുക്ക് നേരെ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകാം. ആഫ്രിക്കൻ വൻകരയ്ക്കും മഡഗാസ്കറിനും കിഴക്കായി കടലിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന മൗറീഷ്യസ് എന്ന കൊച്ചു ദ്വീപ്. ഭൂമിയിലെ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തും, മറ്റൊരു വൻകരയിലും, എന്തിന് മൗറീഷ്യസിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള മറ്റ് കൊച്ചു ദ്വീപുകളിൽ പോലും ഇന്നുവരെ ഒരൊറ്റ ഡോഡോയുടെ അസ്ഥിപോലും ആരും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ല. അതിന്റെ അർത്ഥം വളരെ ലളിതമാണ്; ഡോഡോയുടെ ജനനവും ജീവിതവും പരിണാമവും ഒടുവിൽ അതിന്റെ ദാരുണമായ അന്ത്യവുമെല്ലാം സംഭവിച്ചത് ഈ ഒരൊറ്റ തുരുത്തിൽ മാത്രമാണ്. ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പഠനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ നമുക്ക് മനസ്സിലാകും, ഏകദേശം എൺപത് ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലുണ്ടായ ഭീമാകാരമായ ഒരു അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനത്തിലൂടെയാണ് ഈ ദ്വീപ് സമുദ്രോപരിതലത്തിലേക്ക് തള്ളി ഉയർത്തപ്പെട്ടത്. ചില പഠനങ്ങൾ ഇതിന് ഒരു കോടി വർഷത്തോളം പഴക്കം കണക്കാക്കുന്നുണ്ട്. ആ സംഖ്യയിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ ചെറിയ തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും, എല്ലാവരും ഒരേസ്വരത്തിൽ സമ്മതിക്കുന്ന ഒരു വലിയ കാര്യമുണ്ട്: മനുഷ്യൻ ആദ്യമായി അവിടെ ചെല്ലുന്നതിന് മുൻപ്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കൊല്ലങ്ങൾ ആ ദ്വീപ് ബാഹ്യലോകവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാതെ തികച്ചും ഒറ്റപ്പെട്ട് കിടക്കുകയായിരുന്നു.

ശരിക്കും പറഞ്ഞാൽ ആ ഏകാന്തതയിലാണ് ഡോഡോയുടെ ചരിത്രം ജനിക്കുന്നത്. എന്തുകൊണ്ട് എന്നല്ലേ? കാരണം, ആ ദ്വീപിൽ ഒരു കാര്യം പൂർണ്ണമായും അസാന്നിധ്യമായിരുന്നു—നിലത്തു കൂടി നടന്ന് ഇരപിടിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ വേട്ടമൃഗം പോലും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ, നമ്മൾ നിത്യവും കാണുന്ന ഒരു പൂച്ചയോ പട്ടിയോ കീരിയോ എലിയോ പാമ്പോ പോയിട്ട്, നിലത്ത് ഇരപിടിക്കാൻ പാകത്തിലുള്ള ഒരു കുഞ്ഞു ജീവി പോലും ആ ദ്വീപിൽ ഇല്ലായിരുന്നു. മൗറീഷ്യസിന്റെ ആകാശത്ത് ചില ഇരപിടിയൻ പക്ഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നത് ശരിയാണ്, പക്ഷേ അവയുടെ ഇരകൾ മറ്റൊന്നായിരുന്നു. നിലത്ത് നടന്നുപോകുന്ന ഒരു ജീവിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം 'അപകടം' എന്നൊരു സങ്കല്പം പോലും ആ ദ്വീപിൽ അർത്ഥശൂന്യമായിരുന്നു. അവിടെ ആഹാരത്തിനായി രക്തരൂക്ഷിതമായ മത്സരങ്ങളില്ല, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി ഓടിയൊളിക്കേണ്ട ഭീതിജനകമായ സാഹചര്യങ്ങളില്ല. തികച്ചും ഒരു ഏദൻ തോട്ടം പോലെയുള്ള അവസ്ഥ.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ, ഒരൊറ്റ മൃഗം പോലുമില്ലാത്ത ഈ സമുദ്രതുരുത്തിലേക്ക് ഡോഡോ എങ്ങനെയാണ് എത്തിപ്പെട്ടത്? ഡോഡോ തുടക്കം മുതലേ ഇങ്ങനെ നിലത്തു നടക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ഒരു പക്ഷിയായിരുന്നില്ല. അവയുടെ പൂർവ്വികർ ശരിക്കും നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന പ്രാവുകളെപ്പോലെ, ആകാശത്ത് അതിവേഗം പറന്നു നടന്നിരുന്ന സാധാരണ പ്രാവുകളായിരുന്നു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഉണ്ടായ അതിശക്തമായ കൊടുങ്കാറ്റിലോ ചുഴലിക്കാറ്റിലോ പെട്ട് വഴിതെറ്റി പറന്ന ഒരു കൂട്ടം പ്രാവുകൾ ഈ ദ്വീപിൽ വന്നു വീണു. പക്ഷേ, അവിടെ നിന്നാണ് പ്രകൃതിയുടെ വലിയൊരു പരിണാമ നാടകം തുടങ്ങുന്നത്. ഡോഡോയ്ക്ക് പിന്നീട് പറക്കാനുള്ള കഴിവ് നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന് നമുക്കറിയാം. എന്തുകൊണ്ടാണ് പ്രകൃതി ഇത്രയും വലിയൊരു അബദ്ധം കാട്ടിയത്? എവല്യൂഷൻ അഥവാ പരിണാമം, ഒരു ജീവിയുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായിക്കുന്ന ആ വലിയ കഴിവ്—അതായത് ആകാശത്തേക്ക് പറന്നുയരാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം—എന്തിനാണ് അവരിൽ നിന്ന് എടുത്തു കളഞ്ഞത്?

ഇവിടെയാണ് നമ്മൾ ജീവശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു നിയമം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്: പ്രകൃതിയിൽ ഒന്നും വെറുതെ ലഭിക്കുന്നില്ല. പറക്കുക എന്നത് ഒരു ജീവിയെ സംബന്ധിച്ച് അതിഭീമമായ അളവിൽ ഊർജ്ജം ചെലവാക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ആകാശത്തേക്ക് പറന്നുയരാൻ ഒരു പക്ഷിയുടെ ശരീരം വലിയൊരു യന്ത്രം പോലെ പ്രവർത്തിക്കണം. അതിനുവേണ്ടി എല്ലുകൾ ഉള്ളു പൊള്ളയായ ഭാരമില്ലാത്തതാക്കി മാറ്റണം, പറക്കാനുള്ള ചിറകുകളുടെ പേശികളെ താങ്ങിനിർത്താൻ നെഞ്ചെല്ല് (കീൽ) ഒരു കപ്പലിന്റെ അടിത്തട്ടുപോലെ വലുതായി വളർത്തണം, അതിവേഗത്തിൽ രക്തയോട്ടം നടത്താൻ ഹൃദയം പണിപ്പെടണം. ഇതെല്ലാം ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കി നിലനിർത്താൻ ഒരു പക്ഷിക്ക് ദിവസവും വൻതോതിൽ കലോറി ഊർജ്ജം ആവശ്യമുണ്ട്. ഇനി നിങ്ങൾ ആ പഴയ പ്രാവുകളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് ഒന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കുക. നിങ്ങൾ വന്നിറങ്ങിയ ആ പുതിയ ദ്വീപിൽ താഴെ ധാരാളം പഴങ്ങളും വിത്തുകളും കൊഴിഞ്ഞു കിടക്കുന്നുണ്ട്. നിലത്ത് നിങ്ങളെ ചാടിപ്പിടിക്കാൻ ഒരു ശത്രുവും ഇല്ല. അപ്പോൾ പിന്നെ എന്തിനാണ് ഈ വലിയ ഊർജ്ജം മുഴുവൻ ചിറകുകൾ അനക്കി പറക്കാൻ വേണ്ടി നിങ്ങൾ പാഴാക്കുന്നത്?

ആ പ്രാവുകളുടെ തലമുറകളിൽ, കുറച്ചധികം പറക്കാൻ താല്പര്യമില്ലാത്ത ചില പക്ഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കരുതുക. അവർ പറക്കാൻ ചെലവാക്കുന്ന ആ വലിയ ഊർജ്ജം ശരീരത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച് വെച്ച്, കൂടുതൽ ആരോഗ്യമുള്ള മുട്ടകൾ ഇടാനും, ശരീരത്തിന്റെ വലിപ്പം കൂട്ടാനും, കൂടുതൽ കാലം ജീവിച്ചിരിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. പ്രകൃതിയുടെ നിയമപ്രകാരം, കൂടുതൽ കാലം ജീവിച്ചിരുന്ന് കൂടുതൽ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ജനിപ്പിക്കുന്നവരാണ് അതിജീവനത്തിന്റെ മത്സരത്തിൽ വിജയിക്കുന്നത്. തലമുറകൾ നൂറും ആയിരവും കടന്നുപോയപ്പോൾ, ആകാശത്തേക്ക് പറക്കാനുള്ള കഴിവ് നിലനിർത്തുന്നതിനേക്കാൾ, നിലത്ത് നടന്ന് ആഹാരം കഴിക്കുന്ന പക്ഷികൾക്ക് വലിയൊരു അതിജീവന മുൻതൂക്കം ലഭിച്ചു. ഇതാണ് നാച്ചുറൽ സെലക്ഷൻ അഥവാ പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം. ആ പക്ഷികൾ ഒരിക്കലും ബോധപൂർവ്വം 'ഞങ്ങൾക്ക് ഇനി ചിറകുകൾ വേണ്ട' എന്ന് തീരുമാനിച്ചതല്ല. മറിച്ച്, ആ പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ചിറകുകൾക്ക് പണിയില്ലാതെ വന്നപ്പോൾ, ശരീരം ആ ഭാരം ഒഴിവാക്കി കൂടുതൽ ശക്തമായ കാലുകളിലേക്കും വലിയ ശരീരത്തിലേക്കും ആ ഊർജ്ജത്തെ തിരിച്ചുവിട്ടു. ഇത് ലോകത്ത് ഡോഡോയ്ക്ക് മാത്രം സംഭവിച്ച ഒരു അപൂർവ്വ പ്രതിഭാസമല്ല. ന്യൂസിലാൻഡിലെ കാക്കപോ എന്ന തത്തയ്ക്കും, പല ദ്വീപുകളിലെയും വാട്ടർഹെൻ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട പക്ഷികൾക്കും ഇതേ കാര്യമാണ് സംഭവിച്ചത്. ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ 'ദ്വീപ് സിൻഡ്രോം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. അങ്ങനെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കൊല്ലങ്ങൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ, പണ്ട് കാറ്റിൽ പറന്നുവന്ന ആ ചെറിയ പ്രാവിന്റെ പിൻഗാമി, നിലത്ത് സ്വന്തം സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച് ജീവിക്കുന്ന, ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ, പറക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു പ്രാവിനമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. അതാണ് നമ്മൾ കാണുന്ന ഡോഡോ.

ഇനി നമുക്ക് ഡോഡോയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണയിലേക്ക് കടക്കാം. ഡോഡോ എന്ന് ഓർക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്ന രൂപം എന്താണ്? വല്ലാത്തൊരു വയറുള്ള, ഉരുണ്ടു തടിച്ച, ബാലൻസില്ലാതെ വേച്ചുവേച്ചു നടക്കുന്ന, ഒരു ജോക്കറെപ്പോലെയുള്ള പക്ഷി. ആ ചിത്രം ഒരു നിമിഷം മനസ്സിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക. എന്നിട്ട് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പേരിൽ ഈയൊരു കാര്യം ഉറപ്പിച്ചു മനസ്സിലാക്കുക—നമ്മുടെ തലച്ചോറുകളിൽ പതിഞ്ഞുപോയ ആ ചിത്രം പൂർണ്ണമായും ഒരു ഭാവനാസൃഷ്ടിയാണ്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ലോകം മുഴുവൻ അംഗീകരിച്ച ഈ തടിച്ച രൂപം എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? അതൊരു കൗതുകകരമായ ചരിത്രമാണ്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ യൂറോപ്യൻ നാവികർ മൗറീഷ്യസിൽ നിന്ന് പിടിച്ചുകൊണ്ട് പോയ ചില ഡോഡോകളെ യൂറോപ്പിലെത്തിച്ചു. ഡച്ച് ചിത്രകാരനായ റോളന്റ് സാവറി ജീവനുള്ള ആ പക്ഷികളെ മോഡലുകളാക്കി പത്തോളം ഓയിൽ പെയിന്റിംഗുകൾ വരച്ചുണ്ടാക്കി. യൂറോപ്പിലെ രാജകൊട്ടാരങ്ങളിലും പ്രഭുക്കന്മാരുടെ വീടുകളിലും കൂട്ടിലടച്ച് വളർത്തിയ ആ പക്ഷികൾക്ക് മനുഷ്യർ അമിതമായി ആഹാരം കൊടുത്തു വീർപ്പിച്ചു തടിപ്പിച്ചിരുന്നു എന്ന കാര്യത്തിൽ ഇന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് സംശയമില്ല. അങ്ങനെയുള്ള അസ്വാഭാവികമായ ഒരു പക്ഷിയെ നോക്കി സാവറി വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ പിന്നീട് അക്കാലത്തെ സയന്റിഫിക് റഫറൻസായി മാറി.

പിന്നീട് ലോകം മുഴുവൻ ആ ചിത്രം അന്ധമായി പകർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അങ്ങനെ ഇരുനൂറ്റമ്പത് കൊല്ലങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1865-ൽ ജോൺ ടെന്നിയൽ എന്ന ചിത്രകാരൻ ലൂയിസ് കരോളിന്റെ ലോകപ്രശസ്തമായ ‘ആലീസ് ഇൻ വണ്ടർലാൻഡ്’ എന്ന കുട്ടികളുടെ പുസ്തകത്തിൽ ഈ തടിച്ച ഡോഡോയെ വീണ്ടും വരച്ചുചേർത്തു. ആ പുസ്തകം വിശ്വോത്തര വിജയമായതോടെ, കുട്ടികളും മുതിർന്നവരുമെല്ലാം മനസ്സിലുറപ്പിച്ചു—ഡോഡോ എന്നാൽ നടക്കാൻ പോലും വണ്ണമുള്ള ആ തടിച്ച പക്ഷി തന്നെയാണ്! എന്നാൽ ശാസ്ത്രജ്ഞർ കഥകളിലും ചിത്രങ്ങളിലും കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിക്കുന്നവരല്ലല്ലോ. അവർ അന്വേഷിച്ചത് തെളിവുകളാണ്, അസ്ഥികളെയാണ്. 1993-ൽ സ്കോട്ട്ലൻഡ് നാഷണൽ മ്യൂസിയത്തിലെ ആൻഡ്രൂ കിച്ചനർ, ലഭ്യമായ ഡോഡോ അസ്ഥികൂടങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി പരിശോധിച്ച് ഒരു മോഡൽ നിർമ്മിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണക്കുകൂട്ടലിൽ പക്ഷിയുടെ ഭാരം പത്തര മുതൽ പതിനേഴര കിലോഗ്രാം മാത്രമായിരുന്നു. തുടർന്ന് 2011-ൽ ഡെൽഫിൻ ആംഗ്സ്റ്റ് നയിച്ച മറ്റൊരു സംഘം, ലോകത്തെ പതിനാല് പ്രമുഖ മ്യൂസിയങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന എഴുപത്തിയഞ്ചോളം കാലെല്ലുകൾ കൃത്യമായി അളന്നു തിട്ടപ്പെടുത്തി. അവരുടെ ഫലം വന്നപ്പോൾ ശരാശരി ഭാരം വെറും പത്ത് കിലോഗ്രാം! 2016-ൽ ക്രിസ്റ്റഫർ ബ്രാസ്സിയുടെ സംഘം ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരുപതോളം വലിയ പ്രാവുകളുടെ ശരീരഘടനയുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്ത് നൂതനമായ സിടി-സ്കാൻ പഠനം നടത്തി. അവരുടെ കണക്കിൽ ഒരു കാട്ടുപക്ഷിയുടെ പൂർണ്ണ ഭാരം പത്തരയ്ക്കും പതിനാലിനും ഇടയിലാണ്. ഏറ്റവും ഒടുവിൽ 2017-ൽ, ഇതുവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ അസ്ഥികൾ പരിശോധിച്ചു നടത്തിയ ആധികാരിക പഠനത്തിന് നൽകിയ പേര് തന്നെ ‘നൈതർ സ്ലിം നോർ ഫാറ്റ്’ (മെലിഞ്ഞതുമല്ല, തടിച്ചതുമല്ല) എന്നാണ്. ആ പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഡോഡോയുടെ ശരാശരി ഭാരം വെറും പന്ത്രണ്ട് കിലോഗ്രാം മാത്രമായിരുന്നു എന്നാണ്. അതായത് കാട്ടിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സാധാരണ ഒരു വലിയ ടർക്കി പക്ഷിയുടെ അത്രയും മാത്രം വലിപ്പം! ശക്തമായ പേശികളും, കാട്ടിലൂടെ വേഗത്തിൽ ഓടിനടക്കാൻ പാകത്തിലുള്ള നീളമുള്ള കാലുകളും, ചാപല്യമില്ലാത്ത ശരീരവുമുള്ള നല്ലൊരു അത്‌ലറ്റായിരുന്നു കാട്ടിലെ ഡോഡോ. അല്ലാതെ പുസ്തകങ്ങളിൽ കാണുന്ന ആ തടിയൻ കോമാളിയല്ലായിരുന്നു അത്.

ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾ ഇത്രയേറെ തെറ്റാണെങ്കിൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണകൾ ശരിയാകാൻ വഴിയില്ലല്ലോ. ഡോഡോ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം തന്നെ ഇംഗ്ലീഷിലും മലയാളത്തിലുമെല്ലാം "മണ്ടൻ" എന്നാണ്. എന്തുകൊണ്ടാണ് അതിന് ഇങ്ങനെയൊരു പേര് വന്നത്? ചില ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നത് പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിലെ ‘ഡൂഡോ’ അഥവാ ഭ്രാന്തൻ, മണ്ടൻ എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉണ്ടായത് എന്നാണ്. മറ്റു ചിലർ ഡച്ച് വാക്കുകളിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. പേര് എവിടെ നിന്ന് വന്നതായാലും ശരി, മനുഷ്യന്റെ പരിഹാസത്തിൽ നിന്നാണ് ആ പേര് ജനിച്ചത് എന്ന കാര്യത്തിൽ ആർക്കും തർക്കമില്ല. വിശന്നുവലഞ്ഞ നാവികർ ആയുധങ്ങളുമായി അടുത്തേക്ക് നടന്നു ചെല്ലുമ്പോൾ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഒളിച്ചോടാതെ അവരുടെ തൊട്ടുമുന്നിൽ വളരെ ശാന്തമായി വന്ന് നിന്നു കൊടുത്ത പക്ഷിയെ കണ്ട് പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പരുക്കന്മാരായ നാവികർ ഉറപ്പിച്ചു—ഇതിലും വലിയൊരു മണ്ടൻ ജീവി ലോകത്ത് വേറെയില്ല!

പക്ഷേ നിങ്ങൾ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ, എന്തുകൊണ്ടാണ് ഡോഡോ മനുഷ്യനെ കണ്ട് ഭയപ്പെടാതിരുന്നത്? ഭയം എന്നത് ഒരു ജീവി ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ തലച്ചോറിൽ ഫിറ്റ് ചെയ്തു വെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ഇൻസ്റ്റന്റ് പ്രതികരണമല്ല. പ്രകൃതിയിൽ ഒരു ജീവി ഭയക്കാൻ പഠിക്കുന്നത് ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളിലൂടെയാണ്. സിംഹത്തെ കണ്ട് ഭയന്നോടിയ മാൻ രക്ഷപ്പെട്ടു, ഭയക്കാത്ത മാൻ ചത്തുപോയി. അങ്ങനെ ഭയപ്പെടുന്നവരുടെ ജീനുകൾ അടുത്ത തലമുറയിലേക്ക് പകർന്നു നൽകപ്പെട്ടു. എന്നാൽ മൗറീഷ്യസിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി നിലത്തുകൂടി നടക്കുന്ന ഒരൊറ്റ ശത്രു പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ, നിലത്തുകൂടി അടുത്തേക്ക് വരുന്ന ഒരു ജീവിയെ കണ്ട് പരിഭ്രാന്തനായി ഓടേണ്ട യാതൊരു ആവശ്യവും ഡോഡോയ്ക്ക് ഒരിക്കലും വന്നിട്ടില്ല. ശാസ്ത്രലോകം ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത് ‘എക്കോളജിക്കൽ നൈവിറ്റി’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഐലൻഡ് ടേംനെസ്’ എന്നാണ്. ഒറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപുകളിൽ പരിണമിച്ച എല്ലാ ജീവികളിലും നമ്മൾ ഇതേ നിഷ്കളങ്കത കാണാറുണ്ട്. ഒരു ശത്രുവിനെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള ന്യൂറോ-ബയോളജിക്കൽ സിസ്റ്റം ആ പക്ഷിയുടെ തലച്ചോറിലോ ജീനുകളിലോ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. മനുഷ്യൻ കയ്യിൽ വടിയും വടിവാളുമായി മുന്നിൽ വന്നു നിൽക്കുമ്പോഴും, അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ഒരു ഭയവുമില്ലാതെ നടന്നുചെന്ന ആ പെരുമാറ്റം ആ പക്ഷിയുടെ മണ്ടത്തരമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം യാതൊരു വിലയും കൊടുക്കേണ്ടി വന്നിട്ടില്ലാത്ത പ്രകൃതിദത്തമായ തികഞ്ഞ ശാന്തതയായിരുന്നു അത്. പക്ഷേ ആ ശാന്തത അതിന്റെ വലിയൊരു ദൗർബല്യമായി മാറി, കാരണം മനുഷ്യൻ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ ആ ചുറ്റുപാട് ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് മാറിമറിഞ്ഞു. പരിണാമത്തിന് ആ മാറ്റത്തിനൊപ്പം പായൻ സമയം കിട്ടിയില്ല.

ഇനി ഇതിന്റെ കുടുംബ വേരുകളിലേക്ക് വന്നാൽ, 2002-ൽ ബെത്ത് ഷാപ്പിറോ എന്ന പ്രമുഖ ശാസ്ത്രജ്ഞയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഓക്സ്ഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ഡോഡോയുടെ അസ്ഥിയിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി ഡിഎൻഎ വേർതിരിച്ചെടുത്തു. ലോകപ്രശസ്ത ശാസ്ത്ര ജേണലായ ‘സയൻസ്’ വഴി അവർ ആ സത്യം ലോകത്തോട് ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു—ഡോഡോ പ്രാവുകളുടെ കുടുംബത്തിൽ തന്നെയാണ് ജനിച്ചത്. ഇന്ന് ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവയിൽ അതിനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത ജനിതക സാമ്യമുള്ളത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ ദ്വീപുകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന, വർണ്ണാഭമായ തൂവലുകളുള്ള നിക്കോബാർ പീജിയൺ എന്ന ചെറിയ പ്രാവിനാണ്. അതേസമയം, ഡോഡോയുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത സഹോദരൻ എന്നത് മൗറീഷ്യസിന് അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു ദ്വീപിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന, എന്നാൽ അതും വംശനാശം വന്നുപോയ ‘റോഡ്രിഗസ് സോളിറ്റയർ’ എന്ന മറ്റൊരു പറക്കാൻ കഴിയാത്ത പക്ഷിയായിരുന്നു. അതായത് ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന സാധാരണ പ്രാവുകൾ ദ്വീപിലെത്തുന്നു, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷത്തെ ഒറ്റപ്പെടലിൽ അവ വലിപ്പം വെയ്ക്കുന്നു, പറക്കാനുള്ള ശേഷി ഉപേക്ഷിക്കുന്നു, ഒടുവിൽ ശക്തമായ ഒരു കാട്ടുപക്ഷിയായി മാറുന്നു—ഈ വലിയ എവല്യൂഷണറി ശൃംഖലയുടെ അറ്റത്താണ് ഡോഡോ നിൽക്കുന്നത്.

ഇനി അടുത്ത വലിയ ചോദ്യം: മനുഷ്യൻ ആദ്യമായി ഇവരെ കണ്ടുമുട്ടിയപ്പോൾ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? 1598 സെപ്റ്റംബർ പതിനേഴിന് വൈബ്രാൻഡ് വാൻ വാർവിക്ക് എന്ന ഡച്ച് വൈസ് അഡ്മിറലിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു കൂട്ടം കപ്പലുകൾ കൊടുങ്കാറ്റിൽപ്പെട്ട് മൗറീഷ്യസ് ദ്വീപിന്റെ തീരത്തെത്തി. മൂന്ന് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അവർ അവിടെ നങ്കൂരമിട്ട് കരയ്ക്കിറങ്ങി. അന്നത്തെ ആ നാവിക ഡയറികളിലാണ് ഡോഡോയെക്കുറിച്ചുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ എഴുതപ്പെട്ട രേഖകൾ നമ്മൾ കാണുന്നത്. നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഞെട്ടിപ്പോകുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. ആ ദ്വീപിൽ ഇറങ്ങിയ ഡച്ചുകാർ ഈ പക്ഷിയെ ആദ്യമായി വിളിച്ചത് ഡോഡോ എന്നല്ല, മറിച്ച് ‘വാൽഗ്ഫോഗൽ’ എന്നാണ്! ഡച്ച് ഭാഷയിലെ ഈ വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് മാറ്റിയാൽ "ഓക്കാനം വരുത്തുന്ന അല്ലെങ്കിൽ വെറുപ്പുളവാക്കുന്ന പക്ഷി" എന്നാണ്. അതായത്, ഈ പക്ഷിയെ എത്ര നേരം വെള്ളത്തിലിട്ട് വേവിച്ചാലും അതിന്റെ മാംസത്തിന് തീരെ രുചിയില്ലായിരുന്നു, ഇറച്ചി വല്ലാത്ത കട്ടിയുള്ളതായിരുന്നു, തിന്നാൻ വല്ലാത്ത മടുപ്പായിരുന്നു. ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, മനുഷ്യൻ അതിന്റെ സ്വാദിഷ്ടമായ ഇറച്ചിയ്ക്ക് വേണ്ടി കൊന്നു തിന്നു തീർത്തു എന്നാണ് നമ്മൾ ഇത്രയും കാലം കേട്ടത്. എന്നാൽ അത് കഴിക്കാൻ പോലും അറപ്പുളവാക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു എന്ന് ആദ്യമായി കണ്ട മനുഷ്യർ തന്നെ എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നു! നാവികർ അത് കഴിച്ചിട്ടില്ല എന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം; കടലിൽ മാസങ്ങളോളം പട്ടിണി കിടന്നു വലഞ്ഞു വരുന്ന നാവികർക്ക് ജീവൻ നിലനിർത്താൻ കിട്ടുന്ന എന്ത് ജീവിയെയും തിന്നേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ വേട്ടയാടൽ കൊണ്ട് മാത്രമാണ് വെറും നൂറ് കൊല്ലത്തിനുള്ളിൽ ഈ വലിയ പക്ഷി പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതായത് എന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ ശാസ്ത്രത്തിന് കഴിയില്ല. അവിടെയാണ് ഈ കൊലപാതക കഥയിലെ യഥാർത്ഥ വില്ലന്മാർ വേറെയാണെന്ന് നമ്മൾ തിരിച്ചറിയുന്നത്.

ഡച്ച് കപ്പലുകൾ മൗറീഷ്യസിലേക്ക് വന്നത് വെറും നാവികരെയും കൊണ്ട് മാത്രമായിരുന്നില്ല. ആ കപ്പലുകളിൽ മനുഷ്യന്റെ അറിവോടെയും അല്ലാതെയും കൂടെ വന്ന ഒരു വലിയ ജൈവ സൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു—കാട്ടുപന്നികൾ, ഞണ്ടുകളെ തിന്നുന്ന മക്കാക്ക് കുരങ്ങുകൾ, എലികൾ, പൂച്ചകൾ, നായാട്ടു നായ്ക്കൾ. ഡോഡോയെ സംബന്ധിച്ച് ഇത് ഒരു വൻദുരന്തത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. കാരണം നമ്മൾ നേരത്തെ പറഞ്ഞതുപോലെ, പ്രെഡേറ്റർമാർ ഇല്ലാതിരുന്ന കാട്ടിൽ ജീവിച്ചതുകൊണ്ട് ഡോഡോയ്ക്ക് മരങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ കൂടുകൂട്ടേണ്ട യാതൊരു ആവശ്യവും വന്നിരുന്നില്ല. അവ നിലത്തായിരുന്നു ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ കൂട്ടിയിട്ട് കൂടുകൾ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം യാതൊരു പ്രശ്നവുമില്ലാതിരുന്ന ആ ശീലം, പന്നികളും എലികളും ആ കാട്ടിലിറങ്ങിയ ആ നിമിഷം മുതൽ ഒരു മരണക്കെണിയായി മാറി. കാരണം ആ നിലത്തെ കൂടുകൾ ഈ പുതിയ ജീവികൾക്ക് തുറന്നുവെച്ച ആഹാര പാത്രങ്ങൾ പോലെയായിരുന്നു. ഇവിടെ നമ്മൾ മറ്റൊരു ജീവശാസ്ത്ര യാഥാർത്ഥ്യം കൂടി കാണണം. ഡോഡോയുടെ ശരീരഘടനയും അതിന്റെ അടുത്ത ബന്ധുവായ നിക്കോബാർ പ്രാവിന്റെ സ്വഭാവങ്ങളും വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ, ഡോഡോ ഒരു വർഷത്തിൽ ഒരൊറ്റ മുട്ട മാത്രമേ ഇട്ടിരുന്നുള്ളൂ എന്നാണ് ഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ആലോചിച്ചു നോക്കുക, സാവധാനം മാത്രം വംശവർദ്ധനവ് നടത്തുന്ന ഒരു ജീവിവർഗ്ഗത്തിന്റെ ആ ഒരൊറ്റ മുട്ടയോ കുഞ്ഞോ പന്നികളോ കുരങ്ങുകളോ എലികളോ തിന്നുതീർത്താൽ, ആ പക്ഷിയുടെ ആ വർഷത്തെ തലമുറ അവിടെ തീർന്നു! ഇതിന്റെ കൂടെ മനുഷ്യൻ തടികൾ വെട്ടാനും കൃഷി ചെയ്യാനുമായി മൗറീഷ്യസിലെ കാടുകൾ വ്യാപകമായി നശിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. വനനശീകരണം, നിലത്തെ കൂടുകൾ നശിപ്പിക്കുന്ന അധിനിവേശ ജീവികൾ, അതിനിടയിൽ മനുഷ്യന്റെ വേട്ടയാടൽ—ഇവയെല്ലാം ഒരേസമയം ഒരുമിച്ച് ഡോഡോയുടെ മേൽ വന്നുപതിച്ചപ്പോൾ, ആ സാധു ജീവിക്ക് പ്രതിരോധിക്കാൻ ഒരു വഴിപോലുമില്ലായിരുന്നു.

ഇവിടെയാണ് മറ്റൊരു കൗതുകകരമായ മിഥ്യാധാരണ കൂടി തകരുന്നത്—ഡോഡോയും തംബാലകോക്ക് മരവും തമ്മിലുള്ള കഥ. മൗറീഷ്യസിൽ ഉള്ള ഒരു വലിയ മരമാണ് തംബാലകോക്ക് അഥവാ ഡോഡോ ട്രീ. പുസ്തകങ്ങളിൽ നമ്മൾ വായിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഈ മരത്തിന്റെ വിത്തുകൾ മുളയ്ക്കണമെങ്കിൽ ഒരു ഡോഡോ പക്ഷി അത് വിഴുങ്ങി, അതിന്റെ ശക്തമായ ആമാശയത്തിലെ അരയ്ക്കലിലൂടെ ആ വിത്തിന്റെ കട്ടിയുള്ള തോട് തേഞ്ഞുതീർന്ന് കാഷ്ഠത്തിലൂടെ പുറത്തുവരണമെന്ന്. ഡോഡോകൾ ഇല്ലാതായതോടെ ആ ദ്വീപിൽ തംബാലകോക്ക് മരങ്ങൾ മുളയ്ക്കാതായി എന്നും നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് ജീവികൾ തമ്മിലുള്ള പരിണാമ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കാൻ സ്കൂൾ സിലബസുകളിൽ വരെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പറ്റിയ ഒന്നാന്തരം കഥ! 1977-ൽ സ്റ്റാൻലി ടെമ്പിൾ എന്ന ഗവേഷകൻ സയൻസ് ജേണലിലൂടെയാണ് ഈ വാദം മുന്നോട്ടുവെച്ചത്. അദ്ദേഹം കാട്ടു ടർക്കികൾക്ക് ഈ വിത്തുകൾ തീറ്റയായി നൽകി, പുറത്തുവന്ന മൂന്ന് വിത്തുകൾ മുളപ്പിച്ചു കാണിച്ച് ലോകത്തെ വിശ്വസിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ ആ പരീക്ഷണത്തിൽ പച്ചയായ ഒരു അബദ്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ടർക്കിയുടെ വയറ്റിൽ പോകാത്ത സാധാരണ വിത്തുകൾ നിലത്തിട്ട് നോക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നില്ല—അതായത് ശാസ്ത്ര പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിർബന്ധമായും വേണ്ട ഒരു കൺട്രോൾ ഗ്രൂപ്പ് അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പതിനാല് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 1991-ൽ മാർക്ക് വിറ്റ്മറും ആന്റണി ചീക്കും ചേർന്ന് ഈ തിയറിയെ പൂർണ്ണമായും പൊളിച്ചടുക്കി. 1940-കളിൽ തന്നെ ഈ വിത്തുകൾ യാതൊരു പക്ഷിയുടെയും ആവശ്യമില്ലാതെ സ്വാഭാവികമായി മുളയ്ക്കും എന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ആ വിത്തിന്റെ പുറന്തോടിന് സ്വതവേ തന്നെ വിണ്ടു കീറാൻ പാകത്തിലുള്ള ഒരു ഭാഗമുണ്ട്. അപ്പോൾ പിന്നെ എന്തുകൊണ്ടാണ് ആ മരങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞത്? കാരണം മറ്റൊന്നുമല്ല; കാട് വെട്ടി നശിപ്പിച്ചതും, ഡോഡോയുടെ മുട്ട കുടിച്ചു തീർത്ത അതേ പന്നികളും കുരങ്ങുകളും തന്നെ ഈ മരത്തിന്റെ കായകളും ചെറിയ തൈകളും തിന്നു നശിപ്പിച്ചതുമായിരുന്നു യഥാർത്ഥ കാരണം. പ്രശസ്ത പ്രകൃതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജെറാൾഡ് ഡ്യൂറൽ പണ്ട് പറഞ്ഞതുപോലെ, "ഇതൊരു മനോഹരമായ കഥയാണ്, പക്ഷേ ഇതിൽ ഒരു അരിപ്പയിലുള്ളതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ തുളകളുണ്ട്!"

അങ്ങനെയെങ്കിൽ, അവസാനത്തെ ഡോഡോ കൃത്യമായി എപ്പോഴാണ് ഭൂമിയിൽ നിന്ന് വിടപറഞ്ഞത്? സാധാരണ പുസ്തകങ്ങൾ പറയുന്ന തീയതി 1662 ആണ്. വോൾക്കർട്ട് എവർട്സ് എന്ന ഡച്ച് നാവികന്റെ കപ്പൽ തകർന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം മൗറീഷ്യസിനടുത്തുള്ള ഒരു തുരുത്തിൽ വെച്ച് ഡോഡോയെ കണ്ടു എന്ന കുറിപ്പാണ് ഇതിന് ആധാരം. എന്നാൽ അവസാന കാഴ്ചയും അവസാന മരണവും ഒന്നാകണമെന്നുണ്ടോ? ഇല്ല. 2003-ൽ ഡേവിഡ് റോബർട്ട്സും ആൻഡ്രൂ സോളോവും നേച്ചർ ജേണലിൽ ഒരു സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ മോഡൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അതായത് മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിൽ പെടാതെ വളരെ ചുരുങ്ങിയ എണ്ണം പക്ഷികൾ കാടുകളിൽ പിന്നെയും കുറച്ചുകാലം കൂടി ജീവിച്ചിരിക്കാം എന്ന കണക്കുകൂട്ടൽ. അവരുടെ വിശകലന പ്രകാരം ഡോഡോയുടെ യഥാർത്ഥ വംശനാശം 1690 വരെ നീണ്ടുനിന്നിരിക്കാം. തൊട്ടടുത്ത വർഷം, 2004-ൽ ജൂലിയൻ ഹ്യൂമിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം ഐസക് ജോഹന്നാസ് ലാമോഷ്യസ് എന്ന ഡച്ച് ഗവർണറുടെ വേട്ടയാടൽ ഡയറികൾ പുറത്തെടുത്തു. അതിലെ പരാമർശങ്ങൾ വെച്ചു നോക്കുമ്പോൾ 1693 വരെ ഡോഡോകൾ കാടുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അനുമാനിക്കേണ്ടി വരും. അതായത് 1662, 1690, 1693 എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത സാധ്യതകൾ. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും സത്യസന്ധമായ ഉത്തരം ഇതാണ്: ആ അവസാനത്തെ പക്ഷി എന്നാണോ കണ്ണടച്ചത്, ആ നിമിഷം കൃത്യമായി കുറിച്ചുവെക്കാൻ അന്ന് ആരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അത് നിശബ്ദമായി, മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിൽ പെടാതെ എവിടെയോ വെച്ച് ഈ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോയി.

എന്നാൽ ഈ കഥ ഇവിടെ തീരുന്നില്ല. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ അത്യാധുനിക ലാബുകളിൽ ഡോഡോയുടെ കഥയ്ക്ക് ഒരു രണ്ടാം ജന്മം ഉണ്ടാകാൻ പോവുകയാണ്. അമേരിക്കയിലെ ഡള്ളാസ് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന കൊളോസൽ ബയോസയൻസസ് എന്ന ബയോടെക്നോളജി കമ്പനി ഡോഡോയെ ജനിതക സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ പുനർജനിക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിന് ചുക്കാൻ പിടിക്കുന്നത് മറ്റാരുമല്ല, നേരത്തെ പറഞ്ഞ ബെത്ത് ഷാപ്പിറോ തന്നെയാണ്. 2022-ൽ അവർ മ്യൂസിയം സ്പെസിമനിൽ നിന്ന് ഡോഡോയുടെ ജീനോം സീക്വൻസ് പൂർത്തിയാക്കിയതായി അറിയിച്ചു. 2025 സെപ്റ്റംബറോടെ പ്രാവുകളുടെ ജേം സെല്ലുകൾ കൃത്രിമമായി ലാബിൽ കൾച്ചർ ചെയ്തെടുക്കുന്ന വലിയൊരു നേട്ടവും അവർ സ്വന്തമാക്കി. വൻതോതിലുള്ള സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപമാണ് ഈ പദ്ധതിക്ക് പിന്നിൽ ഒഴുകുന്നത്. പക്ഷേ ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്. ജുറാസിക് പാർക്ക് സിനിമയിൽ കാണുന്നതുപോലെ കേടുപാടുകളില്ലാത്ത ഒരു ഡോഡോ ഡിഎൻഎ എടുത്ത് ക്ലോൺ ചെയ്ത് ഒരു ഡോഡോക്കുഞ്ഞിനെ വിരിയിക്കാൻ ആർക്കും കഴിയില്ല. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴകിയ അസ്ഥികളിലെ ഡിഎൻഎ തുണ്ടുകളായി തകർന്നുപോയിട്ടുണ്ടാകും. അപ്പോൾ അവർ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് എന്താണ്? ഡോഡോയുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധുവായ നിക്കോബാർ പ്രാവിന്റെ കോശങ്ങളിൽ ജനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ് വഴി ഡോഡോയുടെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ തിരുകി കയറ്റുക, എന്നിട്ട് ആ കോശങ്ങളെ സാധാരണ കോഴികളുടെയോ മറ്റോ സഹായത്തോടെ വിരിയിച്ചെടുക്കുക. ഇതിന് ഇനിയും വർഷങ്ങളുടെ കടമ്പകളുണ്ട്.

ഒരുപക്ഷേ അവർ അതിൽ വിജയിച്ചാൽ പോലും, നമ്മുടെ ചിന്തകളെ ഉലയ്ക്കുന്ന ഒരു വലിയ തത്ത്വചിന്താപരമായ ചോദ്യം അവിടെ അവശേഷിക്കും. ജനിതക മാറ്റം വരുത്തിയ ഒരു നിക്കോബാർ പ്രാവിനെ നമുക്ക് ശരിക്കും ഡോഡോ എന്ന് വിളിക്കാൻ കഴിയുമോ? ജീൻ മാത്രമാണോ ഒരു ജീവി? ആ പക്ഷിയുടെ കാട്ടിലെ ജീവിതരീതിയും, അതിന്റെ കൂട്ടിലെ പെരുമാറ്റങ്ങളും, നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ അതിന്റെ കുടലിലെ സൂക്ഷ്മാണുക്കളും, അന്നത്തെ മൗറീഷ്യസ് കാടുകളുടെ തനതായ ആവാസവ്യവസ്ഥയും ഇല്ലാതെ, ഒരു ലാബിൽ ജനിക്കുന്ന ആ ജീവി ശരിക്കും പൂർണ്ണമായ ഒരു ഡോഡോ ആകുമോ? അതിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ഡിഎൻഎയ്ക്കോ ജീനുകൾക്കോ കഴിയില്ല.

പരിണാമം എന്നത് ഭാവിയിൽ വരാൻ പോകുന്ന വിപത്തുകൾ മുൻകൂട്ടി കണ്ട് ജീവികളെ തയ്യാറാക്കി നിർത്തുന്ന ഒരു സംവിധാനമല്ല. നിലവിലെ നിമിഷത്തിൽ, ഒരു പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തിൽ ജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉചിതമായ രീതിയിലാണ് പ്രകൃതി ഒരു ജീവിയെ വാർത്തെടുക്കുന്നത്. മൗറീഷ്യസ് എന്ന ശത്രുക്കളില്ലാത്ത ആ അത്ഭുത ദ്വീപിൽ ജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും മികച്ച രീതിയിൽ ഡിസൈൻ ചെയ്യപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നു ഡോഡോ. പക്ഷേ ആ ജീവിക്ക് സ്വയം മാറാൻ സമയം കൊടുക്കാതെ, പ്രകൃതിയുടെ ഘടികാരങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള വേഗതയിൽ മനുഷ്യൻ ആ ലോകത്തെ അട്ടിമറിച്ചു. അതിനാൽ ഡോഡോ ഒരിക്കലും പ്രകൃതിയുടെയോ പരിണാമത്തിന്റെയോ ഒരു പരാജയമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, അതിവേഗം മാറിമറിഞ്ഞ ഒരു ലോകത്തിന് മുന്നിൽ പകച്ചുപോയ നിഷ്കളങ്കനായ ഒരു ഇര മാത്രമായിരുന്നു. ഭൂമിയിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോയി നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും, അന്ധമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ചരിത്ര മിഥ്യകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ശാസ്ത്രീയ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി ഡോഡോ ഇന്നും നമുക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്നു.