പ്രകൃതിയെ രക്ഷിക്കാൻ നടത്തിയ കൂട്ടക്കൊല: ശാസ്ത്രം വരുത്തിയ വലിയൊരു അബദ്ധവും അലൻ സാവറിയുടെ തിരിച്ചറിവും

ആധുനിക മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ പലവിധത്തിലുള്ള കൂട്ടക്കൊലകളെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധങ്ങൾ, വംശീയമായ പോരാട്ടങ്ങൾ, അധികാരത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ചോരപ്പുഴകൾ. എന്നാൽ പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിച്ചതിന്റെ പേരിൽ, ഒരു നാടിന്റെ പരിസ്ഥിതിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഇതല്ലാതെ വേറെ വഴിയില്ല എന്ന് ശാസ്ത്രം അടിയുറച്ചു വിശ്വസിച്ചതിന്റെ പേരിൽ നടന്ന ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ, ഏറ്റവും ഞെട്ടിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടക്കുരുതിയുടെ കഥ നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ?

ഏകദേശം നാൽപ്പതിനായിരത്തോളം ആനകളെയാണ് അന്ന് ഒരു ദാക്ഷിണ്യവുമില്ലാതെ കൊന്നൊടുക്കിയത്. കാട്ടുകള്ളന്മാരോ വേട്ടക്കാരോ അല്ല അവരെ കൊന്നത്. കോടികൾ വിലമതിക്കുന്ന ആനക്കൊമ്പിന് വേണ്ടിയുമായിരുന്നില്ല ആ ചോര വീണത്. അവയ്ക്ക് എന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മാരകമായ രോഗങ്ങൾ പിടിപെട്ടതുകൊണ്ടുമല്ല. മറിച്ച്, ലോകത്തെ മുൻനിര സർവ്വകലാശാലകളിൽ നിന്ന് പഠിച്ചിറങ്ങിയ, വന്യജീവികളെ ജീവന് തുല്യം സ്നേഹിച്ച ഒരു കൂട്ടം പ്രതിഭാധനരായ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ തയ്യാറാക്കിയ ശാസ്ത്രീയ റിപ്പോർട്ടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലായിരുന്നു ആ കൂട്ടക്കൊല നടന്നത്. ഈ ആനകളെ കൊന്നില്ലെങ്കിൽ ഇവിടുത്തെ കാടുകൾ മുഴുവൻ നശിച്ചുപോകുമെന്നും, കാട് നശിച്ചാൽ ആ ഭൂമി ഒരു തരിശുഭൂമിയായി മാറുമെന്നും അന്നത്തെ ശാസ്ത്രം അടിവരയിട്ടു പറഞ്ഞു.

പക്ഷേ, ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ് എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം ആ സിദ്ധാന്തം തെറ്റായിരുന്നു എന്ന് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വിളിച്ചുപറഞ്ഞത് മറ്റാരുമല്ല; അന്ന് ആ ആനകളെ കൊല്ലാൻ ഏറ്റവും ശക്തമായ ശാസ്ത്രീയ ന്യായീകരണങ്ങൾ നൽകിയ സാക്ഷാൽ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ തന്നെയായിരുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ശാസ്ത്രലോകത്തെയും പരിസ്ഥിതിപ്രേമികളെയും ഒരുപോലെ അമ്പരപ്പിച്ച ആ സംഭവത്തിന് പിന്നിൽ എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത്? ഒരു നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ തുടങ്ങിയ ഒരു ശാസ്ത്രീയ തീരുമാനം എങ്ങനെയാണ് പതിനായിരക്കണക്കിന് മിണ്ടാപ്രാണികളുടെ ദാരുണമായ അന്ത്യത്തിലേക്ക് വഴിമാറിയത്? നമുക്ക് ആ കഥയുടെ തുടക്കത്തിലേക്ക് ഒന്ന് പോയി നോക്കാം.

സംഭവം തുടങ്ങുന്നത് 1955-ലാണ്. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ വിറ്റ്വാട്ടർസ്രാന്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ബയോളജിയിലും ബോട്ടണിയിലും ഉന്നത ബിരുദം നേടിയ അലൻ സാവറി എന്ന ഇരുപതുകാരനായ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അന്നത്തെ കാലത്ത് ആ ബിരുദവും വെച്ച് സുഖകരമായ ഒരു നഗരജീവിതം തിരഞ്ഞെടുക്കാമായിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്തത് അന്നത്തെ വടക്കൻ റൊഡേഷ്യയിലെ, അതായത് ഇന്നത്തെ സാംബിയയിലെ കൊളോണിയൽ സർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഗെയിം ഓഫീസർ ജോലിയായിരുന്നു.

നമുക്കറിയാം, കാട്ടിലെ വന്യജീവി ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്നതുപോലെ ജീപ്പിലിരുന്ന് സഫാരി നടത്തുന്ന ഒന്നല്ല അത്. കിലോമീറ്ററുകളോളം കൊടുംകാട്ടിലൂടെ കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുക, ഓരോ മൃഗങ്ങളുടെയും പെരുമാറ്റരീതികൾ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുക, മണ്ണിലും ചെടികളിലും കാലാവസ്ഥയിലുമുണ്ടാകുന്ന നേരിയ മാറ്റങ്ങൾ പോലും ദിവസങ്ങളോളം രേഖപ്പെടുത്തിവെക്കുക. ഇതൊക്കെയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജോലി. വെറുതെ പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് സിദ്ധാന്തങ്ങൾ മനഃപാഠമാക്കുന്ന ഒരാളായിരുന്നില്ല സാവറി; മറിച്ച് പ്രകൃതിയെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഭാവത്തിൽ തൊട്ടറിഞ്ഞ് പഠിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഒരു യഥാർത്ഥ ഫീൽഡ് ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ആ കാടുകളെയും അവിടുത്തെ വന്യജീവികളെയും അദ്ദേഹം അത്രയധികം സ്നേഹിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ, ആ കാടുകളിലൂടെയുള്ള നിരന്തരമായ യാത്രകൾക്കിടയിൽ വളരെ വിചിത്രമായ ഒരു കാര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു. ആ കാട്ടിൽ എന്തോ ഒരു വലിയ കുഴപ്പം സംഭവിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മഴ പെയ്തു തോർന്നു കഴിഞ്ഞാൽ സ്വാഭാവികമായും പച്ചപുതച്ച് വളരേണ്ട പുൽമേടുകൾ പഴയതുപോലെ വളരുന്നില്ല. മരങ്ങളുടെയും ചെടികളുടെയും വേരുകൾ ചേർത്തുപിടിക്കേണ്ട അവിടുത്തെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണ് വല്ലാത്തൊരു കട്ടിയുള്ള പ്രതലമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കൃഷിയോ മരംവെട്ടോ പോലുള്ള യാതൊരുവിധ മനുഷ്യ ഇടപെടലുകളും ഇല്ലാതിരുന്ന ഉൾക്കാടുകളിൽ പോലും വലിയ വന്മരങ്ങൾ ഉണങ്ങി വീഴുന്നു.

നിങ്ങൾ ഒന്ന് ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, കാടിന്റെ അതിർത്തികളിലോ ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് അടുത്തോ ആയിരുന്നില്ല ഈ നാശം സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. മറിച്ച്, സർക്കാർ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ കൊടുത്ത് വേലികെട്ടി സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന, നിയമപരമായി അതീവ സുരക്ഷ നൽകിയിരുന്ന നാഷണൽ പാർക്കുകൾക്കും വൈൽഡ് ലൈഫ് റിസർവുകൾക്കും ഉള്ളിലായിരുന്നു ഈ ദുരന്തം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംരക്ഷണം നൽകുന്ന ഇടം തന്നെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ മരുഭൂമിയായി മാറുന്നു എന്ന വിരോധാഭാസം!

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത് എന്നതിന് ആർക്കും ഒരു ഉത്തരവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സാവറിയെയും ഈ ചോദ്യം വല്ലാതെ വേട്ടയാടാൻ തുടങ്ങി. ഒരു കുറ്റാന്വേഷകനെപ്പോലെ അദ്ദേഹം സാധ്യമായ എല്ലാ കാരണങ്ങളും ഒന്നൊന്നായി പരിശോധിച്ച് തള്ളാൻ തുടങ്ങി.

ആദ്യം അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചത് മഴയുടെ അളവ് കുറഞ്ഞതുകൊണ്ടാണോ ഇതെന്നാണ്. എന്നാൽ മഴയുടെ പഴയ റെക്കോർഡുകൾ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ മഴയിൽ കാര്യമായ കുറവൊന്നും വന്നിട്ടില്ലെന്ന് മനസ്സിലായി. അപ്പോൾ വരൾച്ചയല്ല കാരണം. അടുത്തതായി അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചത് കാട്ടുതീയെക്കുറിച്ചാണ്. വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ പുൽമേടുകളിൽ പടർന്നുപിടിക്കുന്ന തീ പുല്ലുകളെയും മരങ്ങളെയും കരിച്ചുകളയുന്നുണ്ടോ? ചിലയിടങ്ങളിൽ തീ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും മൊത്തത്തിലുള്ള തരിശുഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി വിശദീകരിക്കാൻ കാട്ടുതീക്കും സാധിച്ചില്ല. മനുഷ്യരുടെ ഇടപെടലുകളാണോ കാരണം എന്ന് നോക്കിയാൽ, സംരക്ഷിത വനത്തിനുള്ളിൽ മനുഷ്യർ കടക്കുന്നതേയില്ല.

അങ്ങനെ സാധ്യമായ എല്ലാ കാരണങ്ങളും ഒഴിവാക്കിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം പഠിച്ച ഓരോ വനമേഖലയിലും വളരെ വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു വില്ലൻ ബാക്കിയായി. ഏറ്റവും കൂടുതൽ നാശമുണ്ടായ പ്രദേശങ്ങളുടെയെല്ലാം നടുവിൽ ചെന്നാൽ വളരെ വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വലിയ മൃഗം. ദിവസവും നൂറുകണക്കിന് കിലോ സസ്യങ്ങൾ തിന്നുതീർക്കുന്ന, മുകളിലെ ഇലകൾ പറിച്ചെടുക്കാൻ വേണ്ടി വലിയ വന്മരങ്ങൾ പോലും വേരോടെ കുത്തിമറിച്ചിടുന്ന, വെറുതെ ഒന്ന് നടന്നുപോകുമ്പോൾ തന്നെ അടിയിലെ കുറ്റിക്കാടുകളെ ചവിട്ടി അരയ്ക്കുന്ന ഭീമാകാരനായ ഒരു മൃഗം. അതെ, അത് ആഫ്രിക്കൻ ആനകളായിരുന്നു.

സാവറി കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത വന്നു. എവിടെയൊക്കെ ആനകളുടെ എണ്ണം കൂടുതലാണോ, അവിടെയൊക്കെ കാട് അതിവേഗം നശിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് വേലികെട്ടി തിരിച്ച പാർക്കുകൾക്കുള്ളിൽ അവയുടെ സാന്ദ്രത ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിച്ചിരുന്നു. ലഭ്യമായ എല്ലാ തെളിവുകളും വിരൽ ചൂണ്ടിയത് ഒരൊറ്റ ഉത്തരത്തിലേക്കാണ്: കാടിനെ നശിപ്പിക്കുന്നത് ആനകളാണ്!

ഈ സാഹചര്യം കുറച്ചുകൂടി ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ആഫ്രിക്കയിലെ ആനകളുടെ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കണക്ക് നമ്മൾ അറിയേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ന് ലോകത്താകെ അവശേഷിക്കുന്നത് ഏകദേശം നാല് ലക്ഷത്തി പതിനയ്യായിരത്തോളം ആഫ്രിക്കൻ ആനകൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ അന്ന് ആ പ്രദേശം മുഴുവൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് ആനകളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു. ഇന്നും ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആനകളുള്ള രാജ്യം ബോട്സ്വാനയാണ്, ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷത്തി മുപ്പതിനായിരത്തോളം ആനകൾ അവിടെയുണ്ട്. തൊട്ടടുത്ത സ്ഥാനത്താണ് ഇന്നത്തെ സിംബാബ്‌വെ, അതായത് അന്നത്തെ തെക്കൻ റൊഡേഷ്യ. അവിടെ ഇന്നുമുള്ളത് എൺപതിനായിരത്തിനും ഒരു ലക്ഷത്തിനും ഇടയിൽ ആനകളാണ്.

അന്ന് മനുഷ്യർ ചെയ്ത ഏറ്റവും വലിയ അബദ്ധം എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, കാടിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി അവർ കാടിന് ചുറ്റും വലിയ വേലികൾ നിർമ്മിച്ചു. സ്വാഭാവികമായി ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ സഞ്ചരിക്കേണ്ട ആനക്കൂട്ടങ്ങൾ ഈ കൃത്രിമ അതിർത്തികൾക്കുള്ളിൽ അകപ്പെട്ടുപോയി. പുറത്തേക്ക് പോകാൻ വഴിയില്ലാതെ വന്നതോടെ, ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്തിനുള്ളിൽ ആനകളുടെ എണ്ണം ആ ഭൂമിക്ക് താങ്ങാൻ കഴിയുന്നതിലും എത്രയോ മടങ്ങായി വർദ്ധിച്ചു.

1969 ആയപ്പോഴേക്കും സാവറിക്ക് തന്റെ കണ്ടെത്തലിൽ നൂറു ശതമാനം ഉറപ്പായി. അദ്ദേഹം 'ഒറിക്സ്' എന്ന പ്രശസ്തമായ അന്താരാഷ്ട്ര കൺസർവേഷൻ ജേണലിൽ 'ക്രൈസിസ് ഇൻ റൊഡേഷ്യ' എന്ന പേരിൽ ഒരു ആധികാരിക ഗവേഷണ പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ആ പ്രബന്ധത്തിൽ അദ്ദേഹം വളരെ കൃത്യമായി വാദിച്ചു: ഈ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങളിലെ ആനകളുടെ എണ്ണം ആ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ കപ്പാസിറ്റിയെക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. നമ്മൾ ഇപ്പോൾത്തന്നെ ശാസ്ത്രീയമായി ഇടപെട്ട് ആനകളുടെ എണ്ണം ഗണ്യമായി കുറച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവ കാട്ടിലെ മുഴുവൻ സസ്യജാലങ്ങളെയും നശിപ്പിച്ച് ആ നാടിനെ ഒരു മരുഭൂമിയാക്കി മാറ്റും; ഒടുവിൽ തിന്നാൻ ഒന്നുമില്ലാതെ ആ ആനകൾ തന്നെ കൂട്ടത്തോടെ ചത്തൊടുങ്ങും.

അറുപതുകളിലെ ശാസ്ത്രീയ അറിവുകളും ഡാറ്റയും വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ ഇത് തീർത്തും യുക്തിസഹവും തള്ളിക്കളയാൻ പറ്റാത്തതുമായ ഒരു നിഗമനമായിരുന്നു. ആ പ്രബന്ധം പുറത്തുവന്നതോടെ സർക്കാരും ശാസ്ത്രലോകവും ഉണർന്നു പ്രവർത്തിച്ചു. ഒരു ഉന്നതതല അന്വേഷണ കമ്മീഷൻ സാവറിയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ പരിശോധിക്കുകയും അതിനോട് പൂർണ്ണമായി യോജിക്കുകയും ചെയ്തു. വന്യജീവി വകുപ്പിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർ അതിൽ ഒപ്പുവെച്ചു. അങ്ങനെ, നശിച്ചുപോകുന്ന കാടിനെ രക്ഷിക്കാൻ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ചിട്ടയായ ഒരു കൂട്ടക്കൊലയ്ക്ക് പദ്ധതി തയ്യാറായി.

തുടർന്ന് അവിടെ നടന്നത് കാടുകളിൽ നായാട്ടുകാർ നടത്തുന്ന അനധികൃത വേട്ടയൊന്നുമായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, സർക്കാരിന്റെ കൃത്യമായ പ്ലാനിങ്ങോടെ നടന്ന ഒരു സൈനിക ഓപ്പറേഷൻ പോലെയായിരുന്നു അത്. പരിശീലനം ലഭിച്ച വൈൽഡ് ലൈഫ് ഓഫീസർമാർ അത്യാധുനിക തോക്കുകളുമായി കാട്ടിലിറങ്ങി. പലയിടങ്ങളിലും ആനകളുടെ മുഴുവൻ കുടുംബങ്ങളെയും ഒന്നാകെയാണ് വെടിവെച്ചു കൊന്നത്. കുട്ടിയാനകളെപ്പോലും ബാക്കിവെച്ചില്ല. അതിനും അവർക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു ശാസ്ത്രീയ കാരണമുണ്ടായിരുന്നു. ആനകൾ മനുഷ്യരെപ്പോലെ അതിശക്തമായ ഓർമ്മശക്തിയും കുടുംബബന്ധങ്ങളുമുള്ള മൃഗങ്ങളാണ്. തങ്ങളുടെ അച്ഛനമ്മമാരും സഹോദരങ്ങളും കൊല്ലപ്പെടുന്നത് കണ്ടുനിൽക്കുന്ന കുട്ടിയാനകൾ വളരുമ്പോൾ അതീവ അക്രമകാരികളായി മാറുമെന്നും, അവ പിന്നീട് നാട്ടിലിറങ്ങി മനുഷ്യർക്ക് വലിയ ഭീഷണിയാകുമെന്നും വിദഗ്ദ്ധർ വിലയിരുത്തി. അതുകൊണ്ട് ഒരു കൂട്ടത്തിലെ ഒരൊറ്റ ആനയെപ്പോലും ജീവനോടെ വിടാതെ പൂർണ്ണമായും തുടച്ചുനീക്കുക എന്നതായിരുന്നു രീതി.

ഈ ഓപ്പറേഷനിൽ പങ്കെടുത്ത ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പോലും തങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ഒരു ക്രൂരതയാണെന്ന് കരുതിയില്ല. തങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച ഓരോ റിപ്പോർട്ടിലും അവർ അഭിമാനിച്ചു. കാരണം, കാടിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശാസ്ത്രം നിർദ്ദേശിച്ച ഒരു കടമ ചെയ്യുകയാണെന്നാണ് അവർ ആത്മാർത്ഥമായി വിശ്വസിച്ചത്. അങ്ങനെ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ആ കൂട്ടക്കൊലയിൽ നാൽപ്പതിനായിരത്തോളം ആനകൾ വെടിയേറ്റു വീണു.

വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, കാട് വീണ്ടും പച്ചപിടിച്ചോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ അതേ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് തിരികെ എത്തി. ആനകളുടെ ശല്യം ഇല്ലാതായതോടെ കാട്ടിലെ മരങ്ങൾ തഴച്ചുവളരുമെന്നും, പുല്ലുകൾ സമൃദ്ധമായി കിളിർക്കുമെന്നും, കാട് പഴയ പ്രതാപത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമെന്നുമായിരുന്നു അവരുടെ വലിയ പ്രതീക്ഷ.

പക്ഷേ, അവിടെ എത്തിയ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ കാത്തിരുന്നത് അവരുടെ എല്ലാ കണക്കുകൂട്ടലുകളെയും തകിടം മറിക്കുന്ന, നട്ടെല്ലിലൂടെ ഒരു മിന്നൽ പായിക്കുന്ന ഭീകരമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു.

തരിശായി കിടന്ന ഭൂമി ഒരിഞ്ചുപോലും മെച്ചപ്പെട്ടിരുന്നില്ല! ചിലയിടങ്ങളിൽ അവസ്ഥ പഴയതിനേക്കാൾ എത്രയോ ഇരട്ടി മോശമായിരുന്നു. മണ്ണൊലിപ്പ് പതിന്മടങ്ങ് വർദ്ധിച്ചു. ഭൂമി കൂടുതൽ വരണ്ടുണങ്ങി പാറപോലെ കട്ടിയായി. ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്ന സമയത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ മരുഭൂമിയായി ആ കാടുകൾ മാറിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കാടിനെ രക്ഷിക്കാൻ ശാസ്ത്രം മുന്നോട്ടുവെച്ച ആ വലിയ പദ്ധതി സമ്പൂർണ്ണ പരാജയമായിരുന്നു എന്ന് ആ കാഴ്ചകൾ തെളിയിച്ചു.

സാധാരണക്കാരായ ആളുകളോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വാർത്ഥരായ അധികാരികളോ ആണെങ്കിൽ എന്ത് ചെയ്യും? തങ്ങളുടെ പദ്ധതി പരാജയപ്പെട്ടാൽ അത് ആരും കാണാതെ മൂടിവെക്കും, അല്ലെങ്കിൽ കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാനത്തെയോ മറ്റ് വല്ല കാരണങ്ങളെയോ കുറ്റപ്പെടുത്തി കൈകഴുകും. എന്നാൽ അലൻ സാവറി അങ്ങനെയായിരുന്നില്ല.

അദ്ദേഹം തന്റെ പരാജയത്തെ മറച്ചുവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചില്ല. മറ്റാരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തി രക്ഷപ്പെടാനും നോക്കിയില്ല. മറിച്ച്, ആ വലിയ പരാജയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉറക്കം കെടുത്തി. എന്റെ ചിന്താഗതിയിൽ എവിടെയാണ് തെറ്റുപറ്റിയത്? പ്രകൃതിയെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ എനിക്കെവിടെയാണ് പിഴച്ചത്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ഭ്രാന്തുപിടിപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങൾ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം ഇതിന്റെ ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ സ്വയം സമർപ്പിച്ചു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് അദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തു. പ്രകൃതിയെ ആദ്യമായി കാണുന്ന ഒരു കൊച്ചുകുട്ടിയെപ്പോലെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും എല്ലാം ആദ്യം മുതൽ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി.

പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം, 2013-ൽ ലോകപ്രശസ്തമായ ടെഡ് ടോക്കിന്റെ വേദിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് മുന്നിൽ വെച്ച് അലൻ സാവറി തന്റെ തെറ്റ് ഏറ്റുപറഞ്ഞു. നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ, ഏറ്റവും ദുഃഖകരമായ അബദ്ധമായിരുന്നു അത്. ഞാൻ മരിക്കുന്ന ആ ദിവസം വരെ ആ കുറ്റബോധം എന്നെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും."

അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ തൊണ്ണൂറാം വയസ്സിലാണ്. ഈ അടുത്തിടെ പുറത്തിറങ്ങിയ തന്റെ ആത്മകഥയിലും ആ ചോരക്കറ പുരണ്ട ഓർമ്മകളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വേദനയോടെ എഴുതുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ ആ പരാജയം അദ്ദേഹത്തെ എത്തിച്ചത് പ്രകൃതിയുടെ മറ്റൊരു വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന രഹസ്യത്തിലേക്കായിരുന്നു.

രണ്ടാമത്തെ അന്വേഷണത്തിൽ സാവറി തുടങ്ങിയത് കുറ്റപ്പെടുത്താൻ മറ്റൊരു മൃഗത്തെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടല്ല. വളരെ ലളിതമായ ഒരു ചോദ്യത്തിൽ നിന്നാണ് അദ്ദേഹം തുടങ്ങിയത്.

മനുഷ്യൻ കാടുകൾക്ക് അതിർത്തി തിരിക്കുന്നതിന് മുൻപ്, നാഷണൽ പാർക്കുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് മുൻപ്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ലക്ഷക്കണക്കിന് മൃഗങ്ങൾ ഇതേ പുല്ലുകൾ തിന്നുതീർത്തിട്ടും ഈ ഭൂമി എങ്ങനെ ഒരു മരുഭൂമിയാകാതെ പച്ചപ്പോടെ നിലനിന്നു?

ഈ ചോദ്യം അദ്ദേഹത്തെ പ്രകൃതിയുടെ ഒരു അത്ഭുതകരമായ സ്വാഭാവിക എൻജിനീയറിംഗിലേക്ക് നയിച്ചു.

ആഫ്രിക്കൻ പുൽമേടുകളുടെ പ്രത്യേകത എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, അവിടെ വർഷത്തിൽ കുറച്ചുദിവസം മാത്രമേ കനത്ത മഴ പെയ്യുകയുള്ളൂ. ബാക്കി മാസങ്ങളിൽ കടുത്ത വേനലായിരിക്കും. അവിടുത്തെ പുല്ലുകളുടെ ഒരു പ്രത്യേകത, മൃഗങ്ങൾ വന്ന് അവയെ കടിച്ചുതിന്നുമ്പോഴാണ് അവ കൂടുതൽ കരുത്തോടെ, വേരുകൾ ആഴത്തിലേക്ക് പായിച്ച് തഴച്ചുവളരുന്നത്. നമ്മൾ പുൽത്തകിടി വെട്ടി നിർത്തുമ്പോൾ അത് കൂടുതൽ ഇടതൂർന്ന് വളരുന്നത് പോലെ.

രണ്ടാമത്തെ കാര്യം മൃഗങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റമാണ്. സിംഹങ്ങളും പുലികളും കാട്ടുനായ്ക്കളുമൊക്കെ ഉള്ളതുകൊണ്ട് കാട്ടിലെ സസ്യഭുക്കുകളായ മൃഗങ്ങൾ ഒരിക്കലും കാട്ടിൽ ചിതറിക്കിടക്കില്ല. ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടി അവ പതിനായിരക്കണക്കിന് എണ്ണമുള്ള വലിയ കൂട്ടങ്ങളായി തിങ്ങിനിറഞ്ഞാണ് നിൽക്കുന്നത്. ഒരു പ്രദേശത്ത് എത്തുന്ന മൃഗക്കൂട്ടം ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം കൊണ്ട് അവിടുത്തെ പുല്ലുകൾ അതിവേഗം തിന്നുതീർക്കുകയും, വേട്ടക്കാരെ പേടിച്ച് അടുത്ത പ്രദേശത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ നടന്നുനീങ്ങുകയും ചെയ്യും. പിന്നീട് മാസങ്ങളോളമോ ഒരു വർഷത്തോളമോ അവ ആ പഴയ സ്ഥലത്തേക്ക് തിരികെ വരില്ല.

ഇതിനിടയിൽ സംഭവിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ അത്ഭുതമാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. ആയിരക്കണക്കിന് മൃഗങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു നടക്കുമ്പോൾ അവയുടെ മൂർച്ചയുള്ള കുളമ്പുകൾ വരണ്ട മണ്ണിന്റെ കട്ടിയുള്ള പുറംപാളിയെ ഉഴുതുമറിക്കുന്നത് പോലെ പൊട്ടിക്കുന്നു. ഇതുകാരണം മഴ പെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളം വെറുതെ ഒഴുകിപ്പോകാതെ ഈ വിള്ളലുകളിലൂടെ മണ്ണിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങുന്നു. ഒപ്പം മൃഗങ്ങൾ വിസർജ്ജിക്കുന്ന കാഷ്ഠവും മൂത്രവും ഈ മണ്ണിലേക്ക് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. ഇത് മണ്ണിനടിയിലുള്ള കോടിക്കണക്കിന് സൂക്ഷ്മജീവികൾക്ക് മികച്ച വളമായി മാറുന്നു. അതിനുശേഷം മാസങ്ങളോളം ആ പ്രദേശം ശല്യപ്പെടുത്തപ്പെടാതെ കിടക്കുമ്പോൾ, അവിടെ പുതിയ പുല്ലുകൾ അതിശക്തമായി മുളച്ചുപൊന്തുന്നു.

മഴ, പുല്ല്, വേട്ടക്കാർ, ഇടതൂർന്ന മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ, അവയുടെ കുളമ്പടികൾ, കാഷ്ഠം, സൂക്ഷ്മജീവികൾ, വീണ്ടും പുല്ല്! മനുഷ്യൻ ഒരു ഇടപെടലും നടത്താതെ തന്നെ പ്രകൃതി സ്വയം ഓടിച്ചിരുന്ന ഒരു അത്ഭുത മെഷീനായിരുന്നു അത്! അവിടെ പ്രകൃതി വിജയിച്ചതിന്റെ ഒരേയൊരു കാരണം മൃഗങ്ങൾ ഒരിടത്തും സ്ഥിരമായി നിന്നില്ല, അവ നിരന്തരം ചലിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു എന്നത് മാത്രമാണ്.

അപ്പോഴാണ് സാവറിക്ക് ആ വലിയ സത്യം മനസ്സിലായത്: പ്രശ്നം മൃഗങ്ങളുടെ എണ്ണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അവ ഒരിടത്ത് തന്നെ നിൽക്കാതെ നിരന്തരം ചലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതായിരുന്നു!

ആനകളെ കൊന്നൊടുക്കിയപ്പോൾ സംഭവിച്ചത് എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, ആ പുൽമേടുകളിൽ ഉണങ്ങിയ പുല്ലുകൾ തിന്നുതീർക്കാൻ ആരുമില്ലാതെയായി. വരണ്ട കാലാവസ്ഥയിൽ പഴയ പുല്ലുകൾ വേഗത്തിൽ അഴുകിപ്പോകില്ല. അവ അങ്ങനെതന്നെ കിടന്ന് പുതിയ പുല്ലുകൾക്ക് വെളിച്ചം കിട്ടുന്നത് തടഞ്ഞു. മൃഗങ്ങളുടെ കുളമ്പടികൾ ഇല്ലാതായതോടെ മണ്ണ് പാറപോലെ ഉറച്ചുപോയി. മഴവെള്ളം മണ്ണിലേക്ക് ഇറങ്ങാതെ ഉപരിതലത്തിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോയി മണ്ണൊലിപ്പ് കൂട്ടി. അങ്ങനെ ആനകളെ കൊന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ ആ ഭൂമിയുടെ മരണവാറണ്ടിൽ ഒപ്പിടുകയായിരുന്നു!

ഈ തിരിച്ചറിവിൽ നിന്നാണ് സാവറി ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിച്ച ഒരു പുതിയ സിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിച്ചത്—'ഹോളിസ്റ്റിക് പ്ലാൻഡ് ഗ്രേസിംഗ്'.

മനുഷ്യന്റെ കൈവശമുള്ള പശുക്കളെയും ആടുകളെയും വലിയ കൂട്ടങ്ങളാക്കി നിർത്തി, കാട്ടിലെ പഴയ വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ചലനത്തെ കൃത്രിമമായി അനുകരിക്കുക. മൃഗങ്ങളെക്കൊണ്ട് ഒരു സ്ഥലത്തെ പുല്ല് വേഗത്തിൽ തീറ്റിക്കുക, അവയുടെ കുളമ്പുകൾ കൊണ്ട് മണ്ണ് ഇളക്കുക, എന്നിട്ട് ആ പ്രദേശത്തെ വിശ്രമിക്കാൻ വിട്ടുകൊണ്ട് മൃഗങ്ങളെ അടുത്ത സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റുക. പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് മൃഗങ്ങളെ ഒഴിവാക്കുകയല്ല, മറിച്ച് കൂടുതൽ മൃഗങ്ങളെ കൃത്യമായ പ്ലാനിങ്ങോടെ ഉപയോഗിക്കുകയാണ് മരുഭൂമികളെ തടയാൻ വേണ്ടത് എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ഈ രീതി പരീക്ഷിച്ച പല കർഷകരും അത്ഭുതകരമായ ഫലങ്ങൾ കണ്ടു. തരിശായി കിടന്ന ഭൂമി വീണ്ടും പച്ചപ്പണിഞ്ഞു, വറ്റിവരണ്ട അരുവികളിൽ വെള്ളം ഒഴുകി. എന്നാൽ ശാസ്ത്രലോകം ഇന്നും ഇതിനെ പൂർണ്ണമായി അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല. 2017-ൽ വന്ന വലിയൊരു പഠന റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നത് സാധാരണ രീതിയിലുള്ള മേച്ചിലിനേക്കാൾ വലിയൊരു മാറ്റവും ഈ രീതി ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല എന്നാണ്. അന്തരീക്ഷത്തിലെ കാർബൺ വലിയ തോതിൽ വലിച്ചെടുക്കാൻ ഇതിന് സാധിക്കുമെന്ന സാവറിയുടെ വാദവും ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു.

ഇവിടെയാണ് ഈ കഥയിലേക്ക് മറ്റൊരു പ്രധാന വ്യക്തി കടന്നുവരുന്നത്—റോൺ തോംസൺ. സിംബാബ്‌വെയിലെ വന്യജീവി വകുപ്പിൽ ദീർഘകാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച മറ്റൊരു മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ. അദ്ദേഹം സാവറിയുടെ പുതിയ സിദ്ധാന്തത്തെ തീർത്തും തള്ളിക്കളയുന്നു. തോംസന്റെ വാദം വളരെ ലളിതമാണ്: "നിങ്ങൾ കാടിന് ചുറ്റും വേലി കെട്ടിക്കഴിഞ്ഞാൽ ആ ഭൂമി പിന്നെ ഒരു സ്വാഭാവിക കാടല്ല. അതൊരു അടഞ്ഞ മുറിയാണ്. ആ വേലിക്കുള്ളിൽ എത്ര പ്ലാൻ ചെയ്ത് മേച്ചിൽ നടത്തിയാലും ആനകളുടെ എണ്ണം ക്രമാതീതമായി പെരുകിയാൽ ആ ഭൂമിക്ക് അത് താങ്ങാൻ കഴിയില്ല. മൃഗങ്ങളുടെ എണ്ണം നിയന്ത്രിക്കുക എന്നത് ഒരു വന്യജീവി സംരക്ഷകന്റെ ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത ചുമതലയാണ്."

തോംസൺ പുറത്തുവിട്ട കണക്കുകൾ പ്രകാരം അന്ന് കൊല്ലപ്പെട്ട ആനകളുടെ എണ്ണം നാൽപ്പതിനായിരമല്ല, മുപ്പതിനായിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി ഇരുപത്തിയൊൻപതാണ്. മാത്രമല്ല, ഇത്രയും ആനകളെ കൊന്നിട്ടും ആ സമയത്ത് രാജ്യത്തെ ആനകളുടെ എണ്ണം കുറയുകയല്ല, മറിച്ച് 44,000-ൽ നിന്ന് 52,000 ആയി കൂടുകയാണ് ചെയ്തതെന്നും അദ്ദേഹം രേഖകൾ നിരത്തി വാദിക്കുന്നു.

ഒരേ കാടുകൾ കണ്ട, ഒരേ പ്രശ്നം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ പഠിച്ച രണ്ട് ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ; പക്ഷേ അവർ നിൽക്കുന്നത് പരസ്പരം വിപരീതമായ രണ്ട് അറ്റങ്ങളിലാണ്! ആരാണ് ശരി, ആരാണ് തെറ്റ് എന്ന് ഇന്നും ശാസ്ത്രലോകത്തിന് കൃത്യമായ ഒരു ഉത്തരമില്ല.

പക്ഷേ, ഈ ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന വളരെ ഗൗരവമുള്ള ഒരു വലിയ പാഠമുണ്ട്. ഇത് വെറുമൊരു ആനകളുടെയോ പുൽമേടുകളുടെയോ കഥയല്ല. ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗവേഷണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും, സ്വന്തം കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ പിന്തുടർന്നിട്ടും ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന് താൻ ചെയ്തത് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റായിരുന്നു എന്ന് പറയേണ്ടി വന്നെങ്കിൽ, നമ്മൾ ചിന്തിക്കേണ്ടത് മറ്റൊന്നാണ്.

ഇന്ന് നാം ഓരോരുത്തരും നമ്മുടെ ഏറ്റവും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെയും അറിവുകളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ 'നൂറു ശതമാനം ശരിയാണ്' എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന പല കാര്യങ്ങളുമില്ലേ? വരുംതലമുറ ഇതേ കാര്യങ്ങളെ തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, അതെല്ലാം വലിയ അബദ്ധങ്ങളായിരുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ് കൃത്യം ഇതേ രീതിയിൽ തന്നെ തിരുത്തിയെഴുതില്ല എന്ന് നമുക്ക് എന്താണ് ഉറപ്പുള്ളത്? പ്രകൃതിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ശാസ്ത്രം എന്നത് അന്തിമമായ ഒരു ഉത്തരമല്ല, മറിച്ച് തെറ്റുകളിൽ നിന്ന് തിരുത്തി മുന്നേറുന്ന ഒരിക്കലും അവസാനിക്കാത്ത ഒരു അന്വേഷണം മാത്രമാണ്.