ഇന്റർനെറ്റും GPSഉം ഇല്ലാതെ ഒരു ട്രെയിനിനെ ട്രാക്ക് ചെയ്ത ആപ്ലിക്കേഷൻ കഥ.

ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിൽ മണിക്കൂറുകളോളം ട്രെയിൻ കാത്തുനിൽക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ ഏതൊരു യാത്രക്കാരനും പരിചിതമാണ്. കൃത്യമായ അറിയിപ്പുകൾ ഇല്ലാതിരിക്കുക, അന്വേഷണ കൗണ്ടറുകളിലെ നീണ്ട ക്യൂ, പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ അവ്യക്തമായ അനൗൺസ്‌മെന്റുകൾ എന്നിവ യാത്രക്കാരെ വലിയതോതിലുള്ള മാനസിക സമ്മർദ്ദത്തിലേക്കാണ് തള്ളിവിടാറുള്ളത്. ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്താൽ, ഈ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമാണ്. കൃത്യമായ വിവരം ലഭ്യമല്ലാത്തപ്പോൾ തലച്ചോറിൽ ഒരു 'വിവരശൂന്യത' (Information Vacuum) രൂപപ്പെടുകയും അത് അനാവശ്യമായ ആശങ്കകൾക്കും അനിശ്ചിതാവസ്ഥയ്ക്കും കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ, തന്റെ ട്രെയിൻ എവിടെയാണെന്നും അത് എത്ര സമയത്തിനുള്ളിൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെത്തുമെന്നുമുള്ള ഒരൊറ്റ സന്ദേശം ഈ ആശങ്കകളെ മുഴുവൻ ഇല്ലാതാക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്. ഇത്തരമൊരു ലളിതമായ പരിഹാരത്തിലൂടെ കോടിക്കണക്കിന് യാത്രക്കാരുടെ ജീവിതം മാറ്റിയെഴുതിയ 'വെയർ ഈസ് മൈ ട്രെയിൻ' (Where is My Train) എന്ന ആപ്ലിക്കേഷന്റെ ചരിത്രം ഏതൊരു സംരംഭകനും സാങ്കേതിക വിദഗ്ധനും ഒരുപോലെ പാഠപുസ്തകമാണ്.

2015-ൽ അഹമ്മദ് മുഹിയുദ്ദീൻ എന്ന സംരംഭകൻ ഒരു സ്റ്റേഷനിൽ ട്രെയിൻ കാത്തുനിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ആശയത്തിന്റെ വിത്ത് പാകുന്നത്. ഊബർ (Uber) പോലുള്ള ആപ്പുകൾ വഴി നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള കാറുകൾ എവിടെയാണെന്ന് തത്സമയം അറിയാൻ സാധിക്കുമെങ്കിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു ട്രെയിനിന്റെ സ്ഥാനം എന്തുകൊണ്ട് നമുക്ക് കൃത്യമായി അറിഞ്ഞുകൂടാ എന്ന ചിന്ത അദ്ദേഹത്തെ നയിച്ചു. മുമ്പ് പരീക്ഷിച്ച ഇരുപതോളം ആശയങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ട ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ഇരുപത്തിയൊന്നാമത്തെ പരീക്ഷണമായി ട്രെയിൻ ട്രാക്കിംഗ് സംവിധാനത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നത്. ആ സമയത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ട്രെയിൻ വിവരങ്ങൾ നൽകാനായി അമ്പതിലധികം മൊബൈൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അവയെല്ലാം ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയുടെ ഔദ്യോഗിക സംവിധാനമായ എൻ.ഡി.ഇ.എസ് (National Train Enquiry System) നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ ഒരു പുതിയ രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്തിരുന്നത്. ഈ വിവരങ്ങൾ പലപ്പോഴും തത്സമയമായിരുന്നില്ല എന്നതായിരുന്നു ആ ആപ്പുകളുടെ പ്രധാന പോരായ്മ. ഒരു സാങ്കേതിക ഉൽപ്പന്നത്തിന് 4.7-ൽ താഴെയാണ് റേറ്റിംഗ് എങ്കിൽ ആ മേഖലയിൽ ഇനിയും പ്രശ്നപരിഹാരത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന മുഹിയുദ്ദീന്റെ തിരിച്ചറിവാണ് പുതിയൊരു മാറ്റത്തിന് വഴിതെളിച്ചത്.

ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേ യാത്രയുടെ പരിമിതികളെ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കിയാണ് ഈ ആപ്പ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. സാധാരണഗതിയിൽ ട്രെയിനിന്റെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്താൻ ജി.പി.എസ് (GPS) സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ ട്രെയിനിന്റെ ലോഹനിർമ്മിതമായ കംപാർട്ട്‌മെന്റുകൾ ഒരു 'ഫാരഡേ കേജ്' (Faraday Cage) പോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതായത്, പുറത്തുനിന്നുള്ള റേഡിയോ സിഗ്നലുകളെ തടയാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു പെട്ടി പോലെയാണ് ട്രെയിൻ കംപാർട്ട്‌മെന്റുകൾ. ഇത് ജി.പി.എസ് സിഗ്നലുകൾ ദുർബലമാക്കുകയും ഫോണിലെ ബാറ്ററി വേഗത്തിൽ തീരാൻ കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യം ഇല്ലാത്ത ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ട്രെയിൻ കടന്നുപോകുമ്പോൾ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാൻ സാധിക്കില്ല എന്ന പരിമിതിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധികളെ മറികടക്കാൻ അഹമ്മദും സിഗ്മണ്ട് ലാബ്‌സിലെ (Sigmund Labs) അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹപ്രവർത്തകരും തിരഞ്ഞെടുത്തത് 'സെൽ ടവർ ലൊക്കേഷൻ' (Cell Tower Location) എന്ന ലളിതമായ സാങ്കേതികവിദ്യയാണ്.

നമ്മുടെ മൊബൈൽ ഫോണുകൾ അടുത്തുള്ള മൊബൈൽ ടവറുകളുമായി നിരന്തരം ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കും. ഓരോ ടവറിനും അതിന്റേതായ ഒരു തിരിച്ചറിയൽ നമ്പർ (Cell ID) ഉണ്ടാകും. ഈ ടവർ ഐഡികൾ ഉപയോഗിച്ച് ട്രെയിൻ എവിടെയാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കുമെന്ന് അവർ കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിലെ റെയിൽവേ പാതകൾക്ക് സമീപമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് ടവറുകളുടെ വിവരങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി ലഭ്യമല്ലായിരുന്നു. ഇത് പരിഹരിക്കാൻ അവർ ഒരു 'ക്രൗഡ് സോഴ്‌സിംഗ്' (Crowdsourcing) രീതി അവലംബിച്ചു. ആദ്യകാലത്ത് സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഫോണുകളിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്ത ഒരു പരീക്ഷണാത്മക സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വഴി ട്രെയിൻ യാത്രയ്ക്കിടയിലുള്ള ടവർ വിവരങ്ങൾ അവർ ശേഖരിച്ചു. പിന്നീട് ഈ വിവരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്തപ്പോൾ ട്രെയിൻ പാതകൾക്ക് സമാന്തരമായി ടവറുകളുടെ ഒരു കൃത്യമായ മാപ്പ് രൂപപ്പെട്ടു. വെറും ഏഴ് എം.ബി (7 MB) മാത്രമുള്ള ഒരു ചെറിയ ഫയലിലേക്ക് ഈ വിവരങ്ങൾ ചുരുക്കാൻ സാധിച്ചതോടെ ഇന്റർനെറ്റ് ഇല്ലാതെ തന്നെ ഓഫ്‌ലൈനായി ട്രെയിൻ ട്രാക്ക് ചെയ്യാമെന്ന വിപ്ലവകരമായ നേട്ടം അവർ സ്വന്തമാക്കി.

ഈ ആപ്ലിക്കേഷന്റെ വളർച്ച പരസ്യങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് യാത്രക്കാരുടെ സംതൃപ്തിയിലൂടെയായിരുന്നു. യാത്രക്കാർക്കിടയിൽ കൗതുകമുണ്ടാക്കാൻ ട്രെയിനിന്റെ വേഗത അളക്കുന്ന ഒരു സ്പീഡോമീറ്റർ സംവിധാനവും അവർ ആപ്പിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. ആളുകൾ സ്പീഡോമീറ്റർ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആ ടവറുകളുടെ വിവരങ്ങൾ ആപ്പ് ശേഖരിക്കുകയും ഡാറ്റാബേസ് കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. ട്രെയിനിനുള്ളിലെ ഏതെങ്കിലും ഒരാൾക്ക് ഒരു നിമിഷം ഇന്റർനെറ്റ് ലഭിച്ചാൽ ആ വ്യക്തിയുടെ ഫോണിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ സെർവറിലേക്ക് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യപ്പെടുകയും അത് ആ ട്രെയിനിലെ മറ്റെല്ലാ യാത്രക്കാർക്കും ഉപകാരപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയിലാണ് ഈ സംവിധാനം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പരസ്യങ്ങൾക്കായി ഒരു രൂപ പോലും ചിലവാക്കാതെ രണ്ടര വർഷം കൊണ്ട് പത്തുലക്ഷത്തിലധികം പ്രതിദിന ഉപയോക്താക്കളെ നേടാൻ ഇവർക്ക് സാധിച്ചു. ഷെയർ-ഇറ്റ് (ShareIt) പോലുള്ള ആപ്പുകൾ വഴി ബ്ലൂടൂത്തിലൂടെയും വൈഫൈയിലൂടെയും ആളുകൾ ഈ ആപ്പ് പരസ്പരം കൈമാറി. ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ പോലും ഇമെയിൽ അക്കൗണ്ടുകൾ ഇല്ലാത്തവർക്ക് പോലും ഈ ആപ്പ് എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമായി.

വെയർ ഈസ് മൈ ട്രെയിൻ എന്ന ആപ്പിന്റെ അഭൂതപൂർവ്വമായ വളർച്ച ആഗോള കമ്പനികളുടെ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചു. ഒടുവിൽ 2018-ൽ ഗൂഗിൾ ഈ ആപ്പിനെ ഏകദേശം 280 കോടി രൂപയ്ക്ക് ഏറ്റെടുത്തു. ഗൂഗിൾ ഇന്ത്യയിൽ നടത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഉൽപ്പന്ന ഏറ്റെടുക്കലായിരുന്നു ഇത്. കേവലം ഒരു ആപ്പിനെ മാത്രമല്ല ഗൂഗിൾ വാങ്ങിയത്, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ഉൾനാടുകളിലുള്ള കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്താനുള്ള ഒരു താക്കോലാണ് അവർക്ക് ലഭിച്ചത്. അതിനൂതനമായ സാങ്കേതികവിദ്യയേക്കാൾ ഉപരിയായി, ഒരു സാധാരണക്കാരന്റെ പ്രശ്നം ഏറ്റവും ലളിതമായ രീതിയിൽ എങ്ങനെ പരിഹരിക്കാം എന്ന ചിന്തയാണ് ഈ വിജയത്തിന് പിന്നിലുള്ളത്. പരിമിതികളെ വെല്ലുവിളികളായല്ല, മറിച്ച് അവസരങ്ങളായി കണ്ട് മുന്നേറിയാൽ വലിയ സാമ്പത്തിക ചിലവുകളില്ലാതെ തന്നെ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാമെന്ന് ഈ സംരംഭം തെളിയിക്കുന്നു. ഇന്ന് ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തെ പല പ്രതിസന്ധികളെയും നേരിടാൻ മുഹിയുദ്ദീനും സംഘവും ഇതേ 'ലളിതമായ പരിഹാരം' എന്ന സൂത്രവാക്യമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത് സങ്കീർണ്ണമായ ഓഫ്‌ലൈൻ ശൃംഖലകളെ ഡിജിറ്റലൈസ് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഇനിയും അനന്തമായ സാധ്യതകൾ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന വലിയ പാഠമാണ് ഈ വിജയകഥ നമുക്ക് നൽകുന്നത്.