ലഹരിയിലായ കുരങ്ങൻ സിദ്ധാന്തം: തെറ്റായൊരു ഉത്തരവും പരിണാമത്തിലെ വലിയൊരു കടങ്കഥയും

ശാസ്ത്രചരിത്രത്തിൽ ചില നിമിഷങ്ങളുണ്ട്, അവിടെ പൂർണ്ണമായും തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ട ഒരു സിദ്ധാന്തം പോലും ശരിയായ ഒരു ഉത്തരത്തേക്കാൾ വലിയ മൂല്യമുള്ളതായി മാറാറുണ്ട്. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളർച്ച എന്നത് കേവലം ശരികളുടെ മാത്രം സമാഹാരമല്ല, മറിച്ച് തെറ്റായ നിഗമനങ്ങളെ തിരുത്തിയും പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുമുള്ള നിരന്തരമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. മനുഷ്യന്റെ ബോധമണ്ഡലത്തിന്റെ വികാസത്തെയും പരിണാമത്തെയും കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങളിൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഒരു വിചിത്ര സിദ്ധാന്തം ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ഇത് കപടശാസ്ത്രവും യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള ഒരു സാധാരണ തർക്കമല്ല, മറിച്ച് തെറ്റായ ഒരുത്തരവും ഇന്നും കൃത്യമായ മറുപടി ലഭിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സുപ്രധാന ചോദ്യവും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടമാണ്.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രശസ്തനായ പ്രഭാഷകനും നരവംശ സസ്യശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്ന ടെറൻസ് മക്കെന്ന (Terence McKenna) മുന്നോട്ട് വെച്ച 'സ്റ്റോൺഡ് ഏപ് തിയറി' (Stoned Ape Theory) അഥവാ 'ലഹരിയിലായ കുരങ്ങൻ സിദ്ധാന്തം' ആണ് ഈ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ വനപ്രദേശങ്ങൾ വരണ്ടുണങ്ങുകയും പുൽമേടുകളായി മാറുകയും ചെയ്ത കാലഘട്ടത്തിൽ, ജീവനോടെയിരിക്കാൻ പുതിയ ഭക്ഷണസ്രോതസ്സുകൾ തേടിയ നമ്മുടെ പൂർവ്വികരായ ഹോമിനിഡുകൾ (Hominids) കന്നുകാലികളുടെ കാഷ്ഠത്തിൽ മുളച്ചുവരുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം മഷ്റൂമുകൾ അഥവാ കൂണുകൾ ആഹാരമാക്കാൻ തുടങ്ങി എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരീക്ഷണം. 'സൈലോസൈബിൻ കുബെൻസിസ്' (Psilocybin cubensis) എന്ന ശാസ്ത്രനാമത്തിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ കൂണുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന മസ്തിഷ്കത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന തന്മാത്രകൾ മനുഷ്യന്റെ ചിന്താശേഷിയെയും ഭാഷയെയും പെട്ടെന്ന് വികസിപ്പിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ശാസ്ത്രീയമായ പരിശോധനകളിൽ ടെറൻസ് മക്കെന്നയുടെ ഈ സിദ്ധാന്തം പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. അദ്ദേഹം ആധാരമാക്കിയ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിവരങ്ങളും കാലഗണനയും ജീവശാസ്ത്രപരമായ മെക്കാനിസങ്ങളും തെറ്റായിരുന്നു എന്ന് ആധുനിക നരവംശശാസ്ത്രം തെളിയിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിന്റെ വലിപ്പം ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ച കാലഘട്ടവും ഈ കൂണുകൾ ലഭ്യമായ കാലഘട്ടവും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ, ഒരു ജീവി കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന താൽക്കാലികമായ മാനസിക വ്യതിയാനങ്ങൾ ആ ജീവിയുടെ പാരമ്പര്യ ജനിതകഘടനയെ (DNA) മാറ്റുകയില്ലെന്നത് പരിണാമ ശാസ്ത്രത്തിലെ അടിസ്ഥാന നിയമമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഒരു തലമുറയിൽ പെട്ട ജീവികൾ ലഹരിയുള്ള കൂൺ കഴിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം അടുത്ത തലമുറയിലെ കുട്ടികൾ വലിയ ബുദ്ധിശക്തിയോടെ ജനിക്കുകയില്ല.

എങ്കിലും മക്കെന്നയുടെ സിദ്ധാന്തം പൂർണ്ണമായി തള്ളിക്കളയുമ്പോഴും അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയ അടിസ്ഥാനപരമായ ചോദ്യം ഇന്നും ശാസ്ത്രലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു വലിയ കടങ്കഥയായി അവശേഷിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോർ എങ്ങനെയാണ് ഇത്രയും കുറഞ്ഞ കാലയളവിനുള്ളിൽ ഇത്രയധികം വികസിച്ചത് എന്നതാണ് ആ ചോദ്യം. പരിണാമ ചരിത്രത്തിൽ മറ്റൊരു ജീവിക്കും സംഭവിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള അതിവേഗത്തിലുള്ള ഒരു വളർച്ചയായിരുന്നു മനുഷ്യന്റെ മസ്തിഷ്കത്തിനുണ്ടായത്. ഏകദേശം ഇരുപത് ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ജീവിച്ചിരുന്ന ഹോമോ ഇറക്റ്റസ് (Homo erectus) എന്ന പൂർവ്വികനിൽ നിന്നും ഇന്നത്തെ ആധുനിക മനുഷ്യനിലേക്ക് എത്തിയപ്പോഴേക്കും തലച്ചോറിന്റെ വലിപ്പവും ശേഷിയും വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധം വർദ്ധിച്ചു. ഭാഷ ഉപയോഗിക്കാനും കലകൾ നിർമ്മിക്കാനും സങ്കീർണ്ണമായ ഉപകരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനുമുള്ള ഈ ശേഷി പെട്ടെന്ന് എങ്ങനെ ഉണ്ടായി എന്നതിന് പരിണാമ ശാസ്ത്രത്തിന് ഇന്നും പൂർണ്ണമായ ഒരു വിശദീകരണം നൽകാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്തുള്ള പ്രീഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടെക്സ് (Prefrontal Cortex) എന്ന ഭാഗമാണ് മനുഷ്യനെ മറ്റ് മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത്. ഭാവനയിൽ കാര്യങ്ങൾ കാണാനും ആസൂത്രണം ചെയ്യാനും യുക്തിസഹമായി ചിന്തിക്കാനും നമ്മെ സഹായിക്കുന്നത് ഈ ഭാഗമാണ്. ഈ ഭാഗത്തിന്റെ വികാസത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ച ഘടകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിലാണ് മക്കെന്നയുടെ സിദ്ധാന്തം തെറ്റാണെങ്കിലും പ്രസക്തമാകുന്നത്. സൈലോസൈബിൻ എന്ന തന്മാത്ര മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിലെ സെറോടോണിൻ (Serotonin) എന്ന രാസവസ്തുവിന്റെ റിസപ്റ്ററുകളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വികാരങ്ങളെയും ചിന്തകളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഒന്നാണ് സെറോടോണിൻ സിസ്റ്റം. മനുഷ്യന്റെ സവിശേഷമായ ബുദ്ധിശക്തിയും ഈ സെറോടോണിൻ വ്യവസ്ഥയുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

രസകരമായ മറ്റൊരു വസ്തുത, ഇന്ന് ആധുനിക മനഃശാസ്ത്രത്തിലും നാഡീശാസ്ത്രത്തിലും (Neuroscience) സൈലോസൈബിൻ എന്ന തന്മാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ വലിയ രീതിയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ്. കടുത്ത വിഷാദരോഗം (Depression), ഉത്കണ്ഠ തുടങ്ങിയ മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവിക്കുന്നവരിൽ ഈ തന്മാത്ര ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സകൾ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് പുതിയ പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. കമ്പ്യൂട്ടറിലെ തകരാറിലായ ഒരു പ്രോഗ്രാം പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നത് പോലെ, തലച്ചോറിലെ ചിന്താധാരകളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ഈ പദാർത്ഥത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യന്റെ ബോധമണ്ഡലത്തെ താൽക്കാലികമായെങ്കിലും വലിയ രീതിയിൽ സ്വാധീനിക്കാൻ ഈ സസ്യങ്ങൾക്ക് കഴിയുമെന്നത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കേവലം അതിജീവനത്തിനുള്ള ഭക്ഷണം തേടൽ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് സങ്കീർണ്ണമായ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പര കൂടിയാണ്. ഭൂമിയിലെ സസ്യങ്ങളും ജീവജാലങ്ങളും പരസ്പരം സ്വാധീനിച്ചാണ് പരിണമിച്ചു വന്നത്. മക്കെന്നയുടെ സിദ്ധാന്തം ഒരു ശാസ്ത്രീയ സത്യമല്ലെങ്കിൽ പോലും, സസ്യങ്ങളിലെ രാസതന്മാത്രകൾ മനുഷ്യന്റെ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ വളർച്ചയെ ഏതെങ്കിലും തരത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചിന്തയ്ക്ക് അത് വഴിതുറന്നു. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ലോകത്ത് ചിലപ്പോഴൊക്കെ തെറ്റായ ഉത്തരങ്ങളേക്കാൾ പ്രാധാന്യം ശരിയായ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതിനാണ്. ഒരിക്കൽ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ട ഒരു ചോദ്യം ഒരു വിത്തുപോലെ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കൂണിന്റെ ബീജകോശം (Spore) പോലെ അവിടെ അവശേഷിക്കും. കാലങ്ങൾക്കപ്പുറം കൃത്യമായ തെളിവുകളും പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളും ലഭ്യമാകുമ്പോൾ, ആ ചോദ്യങ്ങൾ പുതിയൊരു ശാസ്ത്രശാഖയ്ക്ക് തന്നെ ജന്മം നൽകിയേക്കാം. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി അഴിച്ചെടുക്കാൻ ഇത്തരം വിപ്ലവകരമായ ചോദ്യങ്ങൾ എപ്പോഴും ആവശ്യമാണ്.