സസ്യലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ആശയവിനിമയ ശൃംഖല

നമ്മുടെ വീടിന്റെ ജനലിലൂടെ പുറത്തുള്ള ഒരു മരത്തെ നോക്കുമ്പോൾ, ചലനമില്ലാതെ മണ്ണിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒരു നിശ്ചല വസ്തുവായാണ് പലപ്പോഴും അത് നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. മൃഗങ്ങൾ ഓടുകയും ഭക്ഷണം തേടുകയും ശബ്ദമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ട് ശീലിച്ച നമ്മുടെ തലച്ചോറ്, സസ്യങ്ങളെ കേവലം നിഷ്ക്രിയമായ ജീവികളായിട്ടാണ് തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മനുഷ്യശരീരം പേശികളുടെ ചലനങ്ങളാലും അതിവേഗത്തിലുള്ള നാഡീവ്യൂഹ പ്രവർത്തനങ്ങളാലും നയിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നായതുകൊണ്ട്, പ്രകൃതിയിലെ സാവധാനത്തിലുള്ള ചലനങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ നമുക്ക് പലപ്പോഴും കഴിയാറില്ല. എന്നാൽ, സസ്യങ്ങൾ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല എന്ന ധാരണ തികച്ചും തെറ്റാണ്. നമ്മൾ കണ്ണ് ചിമ്മുന്ന അത്രയും കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ പോലും ഒരു മരം ആയിരക്കണക്കിന് രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നുണ്ട്. സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ അളവ്, മണ്ണിലെ ഈർപ്പം, ഭൂഗുരുത്വ ബലം എന്നിവയെല്ലാം കൃത്യമായി വിശകലനം ചെയ്യുന്ന അത്ഭുതകരമായ 'കെമിക്കൽ കമ്പ്യൂട്ടറുകളാണ്' സസ്യങ്ങൾ എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം.

സസ്യങ്ങളുടെ സെൻസിറ്റിവിറ്റി അഥവാ ബാഹ്യപ്രേരണകളോടുള്ള പ്രതികരണശേഷി അതിശയിപ്പിക്കുന്നതാണ്. പ്രകാശം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്ന് മാത്രമല്ല, തനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള മറ്റ് മരങ്ങൾ തന്നെ നിഴലിലാക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രകാശത്തിന്റെ തരംഗദൈർഘ്യം അളക്കാൻ വരെ അവയ്ക്ക് കഴിവുണ്ട്. സ്പർശനം തിരിച്ചറിയാനും സമയം കണക്കാക്കാനും മരങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുന്നു. പുറത്തെ സാഹചര്യങ്ങൾ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് അവ സ്വന്തം ഉപാപചയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (Metabolism) പുനഃക്രമീകരിക്കുന്നു. ശത്രുക്കൾ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ സ്വയം പ്രതിരോധത്തിനായി വിഷാംശങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും കോശഭിത്തികൾ ശക്തിപ്പെടുത്താനും അവ ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. മനുഷ്യർക്ക് കേൾക്കാൻ കഴിയാത്ത ആവൃത്തിയിലാണെങ്കിലും, വനങ്ങളിലെ മരങ്ങൾക്കിടയിൽ സജീവമായ ആശയവിനിമയം നടക്കുന്നുണ്ട്.

മരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഈ സംഭാഷണത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം വായുവിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്. ഒരു ഇലയെ പുഴു കടിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, സസ്യത്തിന്റെ കോശങ്ങൾ അത് തിരിച്ചറിയുകയും ഉടൻ തന്നെ രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി മരങ്ങൾ വൊളാറ്റൈൽ ഓർഗാനിക് കോമ്പൗണ്ട്സ് (Volatile Organic Compounds) അഥവാ വി.ഒ.സികൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാതകങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നു. പുല്ല് വെട്ടുമ്പോൾ നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഗന്ധം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത്തരമൊരു രാസസന്ദേശമാണ്. തന്നെ കടിക്കുന്നത് ഏത് തരം ജീവിയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനനുസരിച്ചുള്ള പ്രത്യേക കെമിക്കൽ സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കാൻ മരങ്ങൾക്ക് കഴിയും. ഈ ഗന്ധം ലഭിക്കുന്നതോടെ അടുത്തുള്ള മറ്റ് മരങ്ങൾ ജാഗരൂകരാകുകയും, ശത്രു വരുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ സ്വന്തം ഇലകളിൽ കയ്പുള്ള ടാന്നിനുകളും (Tannins) ദഹനം തടയുന്ന എൻസൈമുകളും നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ ശത്രുവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആ മരം തിന്നാൻ കൊള്ളാത്ത ഒന്നായി മാറുന്നു.

ആഫ്രിക്കയിലെ അക്കേഷ്യ മരങ്ങളും ജിറാഫുകളും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം ഇതിന് ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ജിറാഫുകൾ തിന്നു തുടങ്ങുന്നതോടെ അക്കേഷ്യ മരങ്ങൾ എത്തിലീൻ ഗ്യാസ് പുറത്തുവിടുകയും കാറ്റിലൂടെ ഈ സന്ദേശം അടുത്ത മരങ്ങളിലെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ പരിണാമ പ്രക്രിയയിൽ ജിറാഫുകൾ ഇതിനൊരു വഴി കണ്ടെത്തി. അവ എപ്പോഴും കാറ്റിന്റെ എതിർദിശയിലുള്ള മരങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഭക്ഷിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ അപായസൂചന മറ്റ് മരങ്ങളിലെത്തുന്നത് തടയാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയുന്നു. ചില പൈൻ മരങ്ങളാകട്ടെ, തങ്ങളെ ആക്രമിക്കുന്ന പുഴുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ അവയുടെ ശത്രുക്കളായ കടന്നലുകളെ ആകർഷിക്കുന്ന പ്രത്യേക ഗന്ധങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്നു. തലച്ചോറില്ലെങ്കിലും ആപത്ത് ഘട്ടത്തിൽ ആരുടെ സഹായം തേടണം എന്ന് സസ്യങ്ങൾ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.

ആശയവിനിമയം മരങ്ങൾ തമ്മിൽ മാത്രമല്ല, അവയുടെ ശരീരത്തിനുള്ളിലും നടക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു ഇലയ്ക്ക് മുറിവേറ്റാൽ ആ വിവരം ശരീരത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലെത്തിക്കാൻ മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെ സസ്യങ്ങളും ഇലക്ട്രിക് സിഗ്നലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. സെക്കൻഡിൽ ഒരു സെന്റിമീറ്റർ എന്ന വേഗതയിലാണെങ്കിലും ഈ വൈദ്യുത പൾസുകൾ മരത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു. മാത്രമല്ല, സസ്യങ്ങൾക്ക് അത്ഭുതകരമായ ഓർമ്മശക്തിയുമുണ്ട്. തൊട്ടാവാടിയെ (Mimosa pudica) വെച്ച് നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ, നിരന്തരമായി ഉപദ്രവമല്ലാത്ത രീതിയിൽ താഴേക്ക് ഇടുന്നത് അപകടമല്ലെന്ന് ആ ചെടി പഠിച്ചെടുക്കുന്നതായി കണ്ടു. ഈ പാഠം മുപ്പത് ദിവസത്തോളം ആ ചെടി ഓർത്തു വെക്കുകയും ചെയ്തു. തലച്ചോറില്ലാത്ത സസ്യങ്ങൾ എപ്പിജെനറ്റിക്സ് (Epigenetics) അഥവാ ഡി.എൻ.എയിൽ വരുന്ന കെമിക്കൽ മാറ്റങ്ങൾ വഴിയാണ് ഇത്തരം ഓർമ്മകൾ സൂക്ഷിക്കുന്നത്.

കാടിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ രഹസ്യം മണ്ണിനടിയിലാണ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. മരങ്ങളുടെ വേരുകൾ മൈക്കോറൈസൽ ഫംഗസുകളുമായി (Mycorrhizal Fungi) ഒരു സഹവർത്തിത്വത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മരം താൻ നിർമ്മിക്കുന്ന പഞ്ചസാര ഫംഗസിന് നൽകുകയും പകരം ഫംഗസ് മണ്ണിലെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്ന പോഷകങ്ങൾ മരത്തിന് നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഫംഗസ് ശൃംഖല വഴി കാട്ടിലെ നൂറുകണക്കിന് മരങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെയാണ് "വുഡ് വൈഡ് വെബ്" (Wood Wide Web) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ നെറ്റവർക്ക് വഴി വലിയ മരങ്ങൾ തണലിൽ നിൽക്കുന്ന ചെറിയ തൈകൾക്ക് പോഷകങ്ങൾ അയച്ചുനൽകുന്നു. തന്റെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്ന 'മദർ ട്രീകൾ' (Mother Trees) താൻ നശിക്കാറായെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തന്റെ പക്കലുള്ള ഊർജ്ജം മുഴുവൻ ഈ ശൃംഖലയിലേക്ക് കൈമാറുന്നു.

എങ്കിലും, കാട് എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു സഹകരണ സംഘമല്ല. ഇതൊരു വലിയ വ്യാപാര കേന്ദ്രവും ചിലപ്പോൾ ഒരു യുദ്ധക്കളവുമാണ്. ഫംഗസുകൾ വെറുമൊരു പോസ്റ്റ്മാൻമാരല്ല, മറിച്ച് തങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനായി വനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഇടനിലക്കാരാണെന്നും ചില ശാസ്ത്രജ്ഞർ വാദിക്കുന്നു. ഇവിടെ 'ഹാക്കിങ്ങും' സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളും നടക്കാറുണ്ട്. ഫാന്റം ഓർക്കിഡ് എന്ന സസ്യം ഫോട്ടോസിന്തസിസ് നടത്താതെ ഈ ഫംഗസ് നെറ്റവർക്കിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം മോഷ്ടിക്കുന്നു. ബ്ലാക്ക് വാൾനട്ട് മരങ്ങളാകട്ടെ, ഈ ശൃംഖലയിലൂടെ വിഷം പടർത്തി തന്റെ ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു.

അമേരിക്കയിലെ 'പാൻഡോ' എന്ന ആസ്പൻ മരക്കൂട്ടത്തെ നോക്കിയാൽ പ്രകൃതിയിൽ ഒരു ജീവി എന്നതിന്റെ അതിർവരമ്പുകൾ എത്രത്തോളം അവ്യക്തമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. അവിടെയുള്ള 47,000 മരങ്ങളും മണ്ണിനടിയിൽ ഒരൊറ്റ വേരിലൂടെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ ജനിതകപരമായി അവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ ജീവിയാണ്. ഇതിനെ ഒരുതരം സ്വാം ഇൻ്റലിജൻസ് (Swarm Intelligence) എന്ന് വിളിക്കാം. കാട് എന്ന് പറയുന്നത് മരങ്ങളും ഫംഗസും ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച മറ്റൊരു തരം ബുദ്ധിശക്തിയാണ്. ശതകോടിക്കണക്കിന് ഫീഡ്ബാക്ക് ലൂപ്പുകളിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ വ്യൂഹം കഴിഞ്ഞകാലത്തെ കാര്യങ്ങൾ ഓർമ്മിക്കാനും ഭാവി മുൻകൂട്ടി കാണാനും പ്രാപ്തമാണ്.

നമ്മൾ ഒരു കാട്ടിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ ആ വലിയ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ നടുവിലാണ് നിൽക്കുന്നത്. നമ്മുടെ ശ്വാസവും കാൽപ്പാടുകളും പോലും ആ സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നുണ്ട്. അന്യഗ്രഹ ജീവികളെ തേടി നമ്മൾ പ്രപഞ്ചത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ, നമ്മുടെ പാദങ്ങൾക്ക് താഴെയുള്ള ഈ അതിമനോഹരമായ വിനിമയ വ്യവസ്ഥയെ നമ്മൾ അവഗണിക്കുന്നു. മരങ്ങളുടെയും ഫംഗസുകളുടെയും ഈ സംഭാഷണം കഴിഞ്ഞ 400 മില്യൺ വർഷങ്ങളായി മുടങ്ങാതെ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇൻ്റലിജൻസ് ഉപയോഗിച്ച് സസ്യങ്ങളുടെ ഈ ഭാഷ പഠിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ശാസ്ത്രലോകത്ത് നടന്നുവരുന്നുണ്ട്. അവയുടെ നിശബ്ദമായ വേഗതയിൽ ലോകത്തെ നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഈ ഹരിത ബുദ്ധിയെ നാം എന്നെങ്കിലും പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കുമായിരിക്കാം.