വെളിച്ചത്തിന്റെ വിരലടയാളം: സർ സി. വി. റാമൻ എന്ന ഒറ്റയാൾ വിപ്ലവം

ഏതാണ്ട് ഒരു നൂറ്റാണ്ട് പിന്നിലേക്ക് നമുക്കൊന്ന് സഞ്ചരിക്കാം. അന്നത്തെ അടിമത്തത്തിന്റെ കരിനിഴൽ വീണ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, കയ്യിൽ ആധുനികമായ യാതൊരു ഉപകരണങ്ങളുമില്ലാതെ ഒരാൾ ലോകത്തോട് വളരെ ലളിതമായ ചില ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒടുവിൽ ആ ചോദ്യങ്ങൾ ചെന്നവസാനിച്ചത് ശാസ്ത്രലോകത്തെ ഏറ്റവും പരമോന്നത ബഹുമതിയായ നോബൽ സമ്മാനത്തിലാണ്. എന്നാൽ ചരിത്രം പലപ്പോഴും സി. വി. രാമൻ എന്ന മനുഷ്യനെ ഒരു പുരസ്കാര ജേതാവ് മാത്രമായി ചുരുക്കിക്കാട്ടാറുണ്ട്. വാസ്തവത്തിൽ അതൊരു പകുതി സത്യം മാത്രമാണ്. സ്വന്തം ബുദ്ധികൊണ്ട് ലോക ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരെ മുഴുവൻ അമ്പരപ്പിച്ച അതേ മനുഷ്യൻ, സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുൻപുള്ള ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ശാസ്ത്ര ഗവേഷണ സ്ഥാപനം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്നതിനെച്ചൊല്ലി സ്വന്തം സഹപ്രവർത്തകരുമായും ഭരണസമിതിയുമായും അതിരൂക്ഷമായ തർക്കങ്ങളിലും വലിയ ഒറ്റപ്പെടലുകളിലും ചെന്നുപെട്ടിരുന്നു. തന്റെ ആശയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് രാജ്യത്ത് യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രം വളരണമെങ്കിൽ സ്വന്തമായി മറ്റൊരു സാമ്രാജ്യം തന്നെ ഉണ്ടാക്കേണ്ടിവരുമെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഒരു പോരാളിയുടെ കഥ കൂടിയാണത്. പ്രകാശത്തിന്റെ ഉള്ളറകളിൽ മറ്റാരും കാണാത്ത ആ രഹസ്യം അദ്ദേഹം എങ്ങനെ കണ്ടെത്തി, ലോകം മുഴുവൻ ആദരിച്ച ഈ മനുഷ്യന് എന്തുകൊണ്ടാണ് സ്വന്തം മണ്ണിൽ ഇത്രയേറെ എതിർപ്പുകൾ നേരിടേണ്ടി വന്നത്? ആ ചോദ്യങ്ങളുടെ ഉത്തരങ്ങളിലേക്കാണ് നമ്മൾ പോകുന്നത്.

ഈ കഥയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു വഴിത്തിരിവ് നടക്കുന്നത് 1921-ലാണ്. യൂറോപ്പിൽ നടന്ന യൂണിവേഴ്സിറ്റീസ് കോൺഗ്രസ് കഴിഞ്ഞ് ഒരു കപ്പലിൽ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങുകയായിരുന്നു രാമൻ. ഒന്നു സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ, കപ്പലിന്റെ ഡെക്കിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം പരന്നുകിടക്കുന്ന മെഡിറ്ററേനിയൻ കടൽ. മുകളിൽ നല്ല തെളിഞ്ഞ വെയിൽ. ആ വെള്ളത്തിന് ഒരു വല്ലാത്ത നീലനിറമാണ്, കണ്ണെടുക്കാൻ തോന്നാത്ത അത്രയും തിളക്കമുള്ള നീല. സാധാരണ യാത്രക്കാർ അതൊരു മനോഹരമായ കാഴ്ചയായി കണ്ട് ആസ്വദിച്ച് കടന്നുപോകുമ്പോൾ രാമന്റെ മനസ്സ് ഒരു പരീക്ഷണശാലയായി മാറുകയായിരുന്നു. കുട്ടിക്കാലത്ത് നമ്മളിൽ പലരുടെയും മനസ്സിൽ തോന്നാറുള്ള അതേ ചോദ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിലും മിന്നിമറഞ്ഞു, എന്തുകൊണ്ടാണ് കടൽ ഇത്രമാത്രം നീലയായിരിക്കുന്നത്? അക്കാലത്ത് ശാസ്ത്രലോകം വിശ്വസിച്ചിരുന്നത് മറ്റൊരു പ്രശസ്ത ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ലോർഡ് റെയ്‌ലിയുടെ ഒരു വിശദീകരണമായിരുന്നു. ആകാശത്തിന് നീലനിറമാണ്, അതുകൊണ്ട് ആകാശം പ്രതിഫലിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് കടലും നീലയായി കാണപ്പെടുന്നത് എന്നതായിരുന്നു അത്. നമ്മൾ ഒരു നീലക്കണ്ണാടിയിൽ നോക്കുമ്പോൾ കാണുന്നത് പോലെ വെറുമൊരു പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ് ഇതെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ റാമൻ ഒരുക്കമായിരുന്നില്ല.

അപ്പൊൾ അദ്ദേഹം എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയാമോ? കപ്പലിൽ വെച്ച് തന്നെ തന്റെ കീശയിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറിയ നിക്കോൾ പ്രിസം എടുത്തു. അതായത് പ്രകാശത്തിന്റെ ദിശയും തരംഗങ്ങളും പരിശോധിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന വളരെ ലളിതമായ ഒരു ഉപകരണം. ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശത്തിന്റെ പ്രതിഫലനത്തെ ആ പ്രിസം ഉപയോഗിച്ച് പൂർണ്ണമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയിട്ടും കടൽവെള്ളം അതേ നീലനിറത്തിൽ തന്നെ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു. അപ്പൊ കാര്യം വ്യക്തമാണ്. ആകാശത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമല്ല ഇതിന് കാരണം, വെള്ളത്തിന്റെ തന്മാത്രകൾ സ്വയം പ്രകാശത്തെ ചിതറിക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് ഈ നിറമുണ്ടാകുന്നത്. സാധാരണ മനുഷ്യർ കടന്നുപോകുന്ന കാഴ്ചകളിൽ നിന്ന് പ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങൾ ചികഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ അസാധാരണമായ ഉൾക്കാഴ്ചയാണ് പിന്നീട് ലോകത്തെ വിറപ്പിച്ച വലിയൊരു കണ്ടെത്തലിലേക്ക് നയിച്ചത്.

പക്ഷേ ഒരു കാര്യമുണ്ട്, അന്ന് രാമൻ മുഴുവൻ സമയവും റിസർച്ച് മാത്രം ചെയ്യുന്ന ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നില്ല എന്നറിയുമ്പോഴാണ് നമ്മൾ കൂടുതൽ അത്ഭുതപ്പെടുക. 1888-ൽ തിരുച്ചിറപ്പള്ളിയിൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം സ്കൂൾ കാലഘട്ടം മുതൽക്കേ വലിയ പ്രതിഭയായിരുന്നു. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി കോളേജിൽ നിന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ഉന്നതപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയെങ്കിലും, അന്നത്തെ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരന് ശാസ്ത്ര ഗവേഷണം കൊണ്ട് മാത്രം ജീവിക്കാൻ പറ്റുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കുടുംബം പോറ്റാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം കൊൽക്കത്തയിൽ സർക്കാർ ഫിനാൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ ഉയർന്ന ഒരു ഉദ്യോഗം സ്വീകരിച്ചു. എന്നാൽ ഫയലുകൾക്കും കണക്കുകൾക്കും ഇടയിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് പരീക്ഷണശാലയിലായിരുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ ഓഫീസിലെ ഫയലുകൾ നോക്കിത്തീർക്കും. വൈകുന്നേരം അഞ്ച് മണിക്ക് ഓഫീസ് വിട്ടാൽ നേരെ ഓടുന്നത് കൊൽക്കത്തയിലെ ബൗബസാർ സ്ട്രീറ്റിലുള്ള ഇന്ത്യൻ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദ കൾട്ടിവേഷൻ ഓഫ് സയൻസ് എന്ന പഴയ സ്ഥാപനത്തിലേക്കാണ്. ഇന്നത്തെപ്പോലെ ശീതീകരിച്ച മുറികളോ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വിദേശ മെഷീനുകളോ ഒന്നുമല്ല അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നത്. അല്പം പ്രകാശവും ചില പ്രിസങ്ങളും ലെൻസുകളും മാത്രമുള്ള വളരെ പാവപ്പെട്ട ഒരു ലാബ്. എന്നിട്ടും രാത്രി വൈകുംവരെ അവിടെയിരുന്ന് അദ്ദേഹം പ്രകാശത്തെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചു. സ്വന്തം അഭിനിവേശത്തെ ആരും തള്ളിപ്പറയാൻ വിട്ടുകൊടുക്കാത്ത ആ കഠിനാധ്വാനമാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കിയത്.

കടലിൽ വെച്ച് കണ്ട ആ നീലവെളിച്ചം രാമന്റെ ഉള്ളിൽ മറ്റൊരു വലിയ സംശയമുണ്ടാക്കി. പ്രകാശം ഒരു ദ്രാവകത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്മാത്രാ തലത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നുണ്ടോ? ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു അടിസ്ഥാന സ്വഭാവം നമ്മൾ അറിയേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മൾ സാധാരണ കാണുന്ന വെളുത്ത സൂര്യപ്രകാശം എന്ന് പറയുന്നത് ഒറ്റ നിറമല്ല. അത് പലതരം വേവ്‌ലെങ്ത്തുകൾ അഥവാ പല തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളിലുള്ള നിറങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ്. ഈ പ്രകാശം വായുവിലൂടെയോ വെള്ളത്തിലൂടെയോ പോകുമ്പോൾ അവിടുത്തെ തന്മാത്രകളിൽ തട്ടി പല ദിശകളിലേക്ക് ചിതറിപ്പോകും. ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ സ്കാറ്ററിംഗ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി ഇങ്ങനെ ചിതറുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗതയ്ക്കോ അതിന്റെ ആവൃത്തി അഥവാ ഫ്രീക്വൻസിക്കോ ഒരു മാറ്റവും ഉണ്ടാകാറില്ല. അതായത് നമ്മൾ ഒരു വലിയ കോൺക്രീറ്റ് ഭിത്തിയിലേക്ക് ഒരു ടെന്നീസ് ബോൾ ശക്തമായി എറിഞ്ഞാൽ, അത് അതേ വേഗതയിൽ തന്നെ നമ്മുടെ കൈകളിലേക്ക് തിരിച്ചുവരും. ഇത് ഇലാസ്റ്റിക് കൂട്ടിയിടിയാണ്.

എന്നാൽ രാമൻ ചോദിച്ച ചോദ്യം ഇതായിരുന്നു, ഈ ബോൾ ചെന്ന് ഇടിക്കുന്നത് ഒരു നിശ്ചലമായ ഭിത്തിയിലല്ല, മറിച്ച് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു വാഹനത്തിലാണ് എന്ന് കരുതുക. വാഹനം നമ്മുടെ അടുത്തേക്ക് വരുമ്പോഴാണ് ബോൾ ഇടിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് കൂടുതൽ വേഗതയോടെ തെറിച്ചുപോകും, വാഹനം അകന്നുപോകുമ്പോഴാണ് ഇടിക്കുന്നതെങ്കിൽ അതിന്റെ വേഗത കുറയും. ഇതുപോലെ പ്രകാശം ഒരു ദ്രാവകത്തിലെ ചലിക്കുന്ന തന്മാത്രകളിൽ ചെന്നിടിച്ചാൽ പ്രകാശത്തിന്റെ ആവൃത്തിക്ക് മാറ്റമുണ്ടാകുമോ? അത് തന്നെയാണ് അവിടെ സംഭവിച്ചത്. കടന്നുപോകുന്ന കോടിക്കണക്കിന് പ്രകാശകണങ്ങളിൽ വളരെ ചെറിയൊരു ശതമാനം തന്മാത്രകളുമായി ഊർജ്ജം കൈമാറുന്നു. ഒന്നുകിൽ തന്മാത്ര പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് കുറച്ച് ഊർജ്ജം വാങ്ങും, അല്ലെങ്കിൽ തിരിച്ചുകൊടുക്കും. അങ്ങനെ സംഭവിക്കുമ്പോൾ ചിതറിപ്പോകുന്ന പ്രകാശത്തിന് നമ്മൾ കടത്തിവിട്ട പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ പുതിയൊരു കളറും പുതിയൊരു ഫ്രീക്വൻസിയും ഉണ്ടാകുന്നു.

ഈ കണ്ടെത്തൽ രാമൻ ഒറ്റയ്ക്ക് നടത്തിയ ഒന്നായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യനായ കെ. എസ്. കൃഷ്ണൻ എന്ന മിടുക്കനായ ഗവേഷകന്റെ പങ്ക് ഇതിൽ വളരെ വലുതായിരുന്നു. മാസങ്ങളോളം ഇരുവരും ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി 1928 ഫെബ്രുവരി 28-ന് ആ ചരിത്ര നിമിഷം പിറന്നു. വളരെ കൃത്യമായ ഫിൽട്ടറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് മെർക്കുറി വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം കടത്തിവിട്ടപ്പോൾ, അതിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പുതിയൊരു പ്രകാശരശ്മി അവർക്ക് ലാബിൽ വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിഞ്ഞു. അതൊരു ഉപകരണപ്പിഴവല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു നിയമമാണ് എന്ന് അവർ ഉറപ്പിച്ചു. ലോകം അതിനെ പിന്നീട് 'രാമൻ ഇഫക്റ്റ്' എന്ന് വിളിച്ചു. 1928 മാർച്ച് മാസത്തിൽ പ്രശസ്തമായ നേച്ചർ ജേണലിൽ ഈ കണ്ടെത്തൽ അച്ചടിച്ചുവന്നു. അധികം വൈകാതെ, 1930-ൽ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം സി. വി. രാമനെ തേടിയെത്തി. ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് സയൻസിൽ ആദ്യമായി നോബൽ സമ്മാനം നേടുന്ന പ്രതിഭയായി റാമൻ മാറി.

ഈ കണ്ടെത്തൽ ലോകത്തിന് നൽകിയ പ്രയോജനം എന്താണെന്ന് നിങ്ങൾ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഒരു വസ്തുവിന്റെ തന്മാത്രാ ഘടന എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ആ വസ്തുവിനെ കത്തിക്കുകയോ പൊട്ടിക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതില്ല. അതിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ഒരു ലേസർ പ്രകാശം പായിച്ച് തിരിച്ചുവരുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ മാറ്റം അളന്നാൽ മാത്രം മതി. ആ വസ്തുവിന്റെ ഡിഎൻഎ പോലെ കൃത്യമായ ഒരു വിരലടയാളം നമുക്ക് കിട്ടും. റാമൻ സ്പെക്ട്രോസ്കോപ്പി എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഈ സങ്കേതം ഇന്ന് മരുന്നുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലും ക്യാൻസർ കോശങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിലും മുതൽ ചൊവ്വാഗ്രഹത്തിലേക്ക് അയച്ച റോവറുകൾ അവിടുത്തെ പാറകളിൽ ജീവന്റെ കണികകളുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുന്നതിൽ വരെ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വലിയ അംഗീകാരങ്ങൾക്ക് ശേഷം രാമന്റെ ജീവിതത്തിൽ സംഭവിച്ചത് വളരെ വേദനാജനകമായ മറ്റൊരു അധ്യായമാണ്. നോബൽ പുരസ്കാരം നേടിയ ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞന് ഒരു വലിയ ഗവേഷണ സ്ഥാപനം ഒരുപോലെ നന്നായി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയുമോ എന്നൊരു പരീക്ഷണം അവിടെ തുടങ്ങുകയായിരുന്നു. 1933-ൽ ബാംഗ്ലൂരിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിന്റെ ഡയറക്ടറായി രാമൻ നിയമിതനായി. ആ സ്ഥാനത്തെത്തുന്ന ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ വംശജനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അവിടെയെത്തിയ രാമൻ ഇന്ത്യയിലെ ശാസ്ത്ര ഗവേഷണം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിൽ എത്തണമെന്ന് അതിയായി ആഗ്രഹിച്ചു. അദ്ദേഹം ഫിസിക്സ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് സ്ഥാപിച്ചു. അക്കാലത്ത് നാസികളുടെ പീഡനം കാരണം ജർമ്മനിയിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത ലോകപ്രശസ്ത ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ മാക്സ് ബോണിനെപ്പോലുള്ള വമ്പൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ രാമൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങി.

പക്ഷേ ഒരു സ്ഥാപനം നടത്തുമ്പോൾ ശാസ്ത്രീയ ബുദ്ധി മാത്രം പോര, എല്ലാവരെയും ഒന്നിപ്പിച്ച് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള നയതന്ത്രജ്ഞത കൂടി വേണം. ഐഐഎസ്സിയിലെ ഭൂരിഭാഗം പണവും രാമൻ ഫിസിക്സിന് മാത്രമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന് മറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റുകളിലെ ചില അധ്യാപകർ പരാതിപ്പെട്ടു. മാക്സ് ബോണിന്റെ നിയമനം വലിയ തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായും ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസിന്റെ മാനേജ്മെന്റ് കൗൺസിലുമായും രാമൻ നിരന്തരം കൊമ്പുകോർത്തു. വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണിശമായ സ്വഭാവവും കടുത്ത തീരുമാനങ്ങളും ഒടുവിൽ വലിയൊരു ആഭ്യന്തര കലാപമായി മാറി. ഭരണസമിതി അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു. ഒടുവിൽ ഗത്യന്തരമില്ലാതെ 1937-ൽ രാമന് തന്റെ ഡയറക്ടർ സ്ഥാനം രാജിവെക്കേണ്ടി വന്നു.

സ്വന്തം രാജ്യത്ത് താൻ സ്വപ്നം കണ്ട രീതിയിൽ ശാസ്ത്രം വളർത്താൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ നേരിടേണ്ടി വന്ന ആ ഒറ്റപ്പെടൽ ഏതൊരു മനുഷ്യനെയും തളർത്തിക്കളയുന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ രാമൻ വെറുമൊരു സാധാരണ മനുഷ്യനായിരുന്നില്ല. 1948-ൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി മറ്റൊരു വഴി വെട്ടിത്തുറന്നു. മൈസൂർ രാജാവ് നൽകിയ സ്ഥലത്ത്, തന്റെ സ്വന്തം സമ്പാദ്യവും ചില സുഹൃത്തുക്കളുടെ സഹായവും കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ബാംഗ്ലൂരിൽ 'രാമൻ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്' എന്ന പുതിയൊരു ഗവേഷണാലയം പണിതുയർത്തി. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയോ രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെയോ യാതൊരുവിധ ഇടപെടലുകളും അവിടെ അനുവദിച്ചില്ല. അടിസ്ഥാന ശാസ്ത്രത്തിൽ യാതൊരു നിയന്ത്രണങ്ങളുമില്ലാതെ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താനുള്ള ഒരു തപോവനമായി അദ്ദേഹം അതിനെ മാറ്റി. 1970-ൽ തന്റെ മരണം വരെ ആ സ്ഥാപനത്തിന്റെ തലവനായി നിന്നുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഗവേഷണങ്ങളിൽ മുഴുകി.

ഇന്ന് നമ്മൾ സി. വി. രാമന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നത് കേവലം ഒരു ഫോർമുലയോ കണ്ടുപിടുത്തമോ അല്ല. സ്വന്തം സംശയങ്ങളെ പേടിക്കാതെ പിന്തുടരാനുള്ള ഒരു മനുഷ്യന്റെ അടങ്ങാത്ത ആഗ്രഹമാണ്. കടലിലെ ഒരു തുള്ളി വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ പ്രകാശരഹസ്യങ്ങളിലേക്ക് വഴിതുറന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ യാത്ര, ശാസ്ത്രം എന്നത് വെറുമൊരു ലബോറട്ടറി ഉപകരണമല്ല മറിച്ച് ലോകത്തെ തുറന്ന കണ്ണുകളോടെ നോക്കിക്കാണാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണെന്ന് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഭരണപരമായ പ്രതിസന്ധികളും വ്യക്തിപരമായ പരാജയങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. പക്ഷേ തന്റെ ആശയങ്ങൾക്കായി ഒടുക്കം വരെ നിലയുറപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം കാണിച്ച ആ ചങ്കൂറ്റമാണ് സർ സി. വി. രാമനെ ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയൊരു ഇതിഹാസമാക്കി മാറ്റുന്നത്.