ഭൂമിക്കടിയിലെ ഭീമൻ യന്ത്രം: പസഫിക് അഗ്നിവലയവും ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ അദൃശ്യ ശാസ്ത്രവും

2011 മാർച്ച് മാസം പതിനൊന്നാം തീയതി. അന്നുവരെ ലോകം കണ്ടതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും ശാന്തവും സുരക്ഷിതവുമായ ഒരു ദിവസമായിട്ടാണ് ജപ്പാനിൽ അത് തുടങ്ങിയത്. എന്നാൽ ആ ശാന്തതയ്ക്ക് പിന്നിൽ സമുദ്രത്തിന്റെ അഗാധതയിൽ ഭയാനകമായ എന്തോ ഒന്ന് പുകഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പെട്ടെന്നാണ് പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ ഭീമാകാരമായ പാറക്കെട്ടുകൾ പരസ്പരം പിടിവിട്ട് അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും നിരങ്ങിമാറിയത്. വെറും മൂന്നേ മൂന്ന് മിനിറ്റുകൾ. ആ മൂന്ന് മിനിറ്റുകൾ കൊണ്ട് ജപ്പാൻ എന്ന രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രവും ഭൂമിശാസ്ത്രവും ഒരുപോലെ മാറിമറിഞ്ഞു. ആകാശത്തോളം ഉയർന്നുനിന്ന കൂറ്റൻ കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങൾ ശക്തമായ കാറ്റിൽ ഉലയുന്ന തെങ്ങിൻപൂങ്കുലകൾ പോലെ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും ആടിയുലഞ്ഞു. റോഡുകൾ നടുവേ പിളർന്നുമാറി. എന്നാൽ അത് തുടക്കം മാത്രമായിരുന്നു. അതിലും ഭീകരമായ മറ്റൊരു കാഴ്ച അപ്പോൾ കടൽത്തീരങ്ങളിൽ അരങ്ങേറാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. സാധാരണ നിലയിൽ ഒരിക്കലും സംഭവിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത ഒന്ന്. സമുദ്രജലം തീരത്തുനിന്ന് കിലോമീറ്ററുകളോളം പിന്നിലേക്ക് വലിയാൻ തുടങ്ങി. ആഴക്കടലിലെ ഏതോ ഒരു അദൃശ്യ രാക്ഷസൻ സമുദ്രത്തിലെ സർവ്വ ജലത്തെയും ഉള്ളിലേക്ക് ആഞ്ഞു വലിച്ചെടുക്കുന്നത് പോലെയായിരുന്നു ആ കാഴ്ച. എന്നാൽ അതൊരു പിൻവാങ്ങലായിരുന്നില്ല; ഭൂമിയിലെ സകലതിനെയും വിഴുങ്ങാൻ വേണ്ടി പ്രകൃതി ഒരുക്കിയ ഒരു വലിയ ചതിയായിരുന്നു. മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ, പത്തോ പതിനഞ്ചോ നില കെട്ടിടത്തിന്റെ ഉയരമുള്ള, അതായത് നാൽപ്പത് മീറ്ററോളം ഉയരമുള്ള ഒരു കൂറ്റൻ കറുത്ത ജലമതിൽ കരയിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി. വീടുകൾ, കാറുകൾ, ട്രെയിനുകൾ, കൂറ്റൻ കപ്പലുകൾ, എന്തിനേറെ പറയുന്നു, മനുഷ്യർ അധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കിയ സർവ്വ സാമ്രാജ്യങ്ങളെയും ആ ജലപ്രവാഹം ഒരൊറ്റ നിമിഷം കൊണ്ട് തുടച്ചുനീക്കി. തോഹോകു ഭൂകമ്പവും അതിനെത്തുടർന്നുണ്ടായ ആ ഭീകര സുനാമിയും കവർന്നെടുത്തത് പതിനയ്യായിരത്തിലധികം മനുഷ്യജീവനുകളാണ്.

എന്നാൽ ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വിചിത്രവും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതുമായ കാര്യം അതല്ല. ഈ ദുരന്തം നടക്കുന്നതിന് കൃത്യം ഏഴ് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, അതായത് 2004 ഡിസംബർ 26-ന്, ജപ്പാനിൽ നിന്ന് മൂവായിരം കിലോമീറ്ററിലധികം അകലെ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ സുമാത്രൻ തീരത്തും ഇതിന് സമാനമായ ഒരു ഭീകരതാണ്ഡവം നടന്നിരുന്നു. കടലിനടിയിലെ ഭൗമപാളികൾ തെന്നിമാറിയപ്പോൾ ഉണ്ടായ ആ ഭീമൻ ഭൂകമ്പം ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തെ ഒന്നാകെ പിടിച്ചുലച്ച സുനാമിത്തിരമാലകൾക്ക് ജന്മം നൽകി. ഇന്തോനേഷ്യയും തായ്‌ലൻഡും ഇന്ത്യയും ശ്രീലങ്കയും കടന്ന് ആഫ്രിക്കൻ തീരത്തുള്ള സൊമാലിയയിൽ വരെ ആ തിരമാലകൾ ആഞ്ഞടിച്ചു. ഒറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് കടലെടുത്തത് രണ്ടര ലക്ഷത്തോളം നിരപരാധികളുടെ ജീവനുകളാണ്. ഇനി നമുക്ക് കുറച്ചുകൂടി ചരിത്രത്തിലേക്ക് പിന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കാം. 1960-ൽ, ജപ്പാന്റെയും ഇന്തോനേഷ്യയുടെയും നേരെ എതിർവശത്തുള്ള തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യമായ ചിലിയിൽ മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ ഇന്നുവരെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടായി. മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് ഒൻപതേ പോയിന്റ് അഞ്ച് രേഖപ്പെടുത്തിയ ആ കുലുക്കം ചിലി എന്ന രാജ്യത്തെ ഒന്നാകെ തകർത്തെറിഞ്ഞു. ഇനിയും പിന്നോട്ട് പോയാൽ, 1991-ൽ ഫിലിപ്പീൻസിലെ മൗണ്ട് പിനാറ്റുബോ എന്ന അഗ്നിപർവ്വതം പൊട്ടിത്തെറിച്ച് അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ടൺ കണക്കിന് ചാരം ചീറ്റി ലോകത്തിന്റെ താപനില തന്നെ കുറച്ച സംഭവം, 1883-ൽ ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ക്രാക്കത്തോവ അഗ്നിപർവ്വതം പൊട്ടിത്തെറിച്ച് അയ്യായിരം കിലോമീറ്റർ അകലെ വരെ അതിന്റെ ഭീകരശബ്ദം കേട്ട സംഭവം, അമേരിക്കയിലെ മൗണ്ട് സെന്റ് ഹെലൻസ് ഒരു മലയെത്തന്നെ തകർത്തുതരിപ്പണമാക്കിയ സ്ഫോടനം... അങ്ങനെ എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത ദുരന്തങ്ങളുടെ പട്ടിക നമുക്ക് മുന്നിൽ നീണ്ടുകിടക്കുന്നു.

നിങ്ങൾ ഇതൊന്ന് ശാന്തമായി ഇരുന്ന് ആലോചിച്ചുനോക്കൂ. ഈ പറഞ്ഞ ഭീകര ഭൂകമ്പങ്ങൾ, ലോകം വിറച്ച സുനാമികൾ, ചരിത്രം തിരുത്തിയെഴുതിയ അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങൾ... ഇവയെല്ലാം പസഫിക് സമുദ്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ മാത്രം ഇങ്ങനെ കൃത്യമായ ഒരു ക്രമത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? പസഫിക് സമുദ്രത്തിന് എന്തെങ്കിലും ശാപമുണ്ടോ? അതോ ആ സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളത്തിലോ അടിത്തട്ടിലെ മണ്ണിലോ ഇത്രമാത്രം വിനാശകരമായ എന്തെങ്കിലും മാന്ത്രികശക്തി ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടോ? അതല്ലെങ്കിൽ—നമ്മുടെ ചിന്തകളെയും ശാസ്ത്രബോധത്തെയും മാറ്റിമറിക്കുന്ന മറ്റൊരു ചോദ്യമുണ്ട്—ഇവയ്ക്കെല്ലാം പിന്നിൽ ഒരേയൊരു ഭീമൻ മെക്കാനിസമാണോ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്? ഒരേ സമയം ഒരേയിടത്ത് ഭൂകമ്പങ്ങളും അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളും സുനാമികളും അഗാധമായ സമുദ്രക്കിടങ്ങുകളും വൻ പർവ്വതനിരകളും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഭൂമിയുടെ സ്വന്തം ഒരു യന്ത്രമുണ്ടോ? അതാണ് നാം ഇന്ന് പരിശോധിക്കാൻ പോകുന്നത്. കാരണം, റിംഗ് ഓഫ് ഫയർ അഥവാ പസഫിക് അഗ്നിവലയം യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണെന്ന് നിങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, സാധാരണ മനുഷ്യർ ചിന്തിക്കാത്ത ഒരു വലിയ യാഥാർത്ഥ്യം നിങ്ങൾ തിരിച്ചറിയും. നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന, നമ്മൾ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ഒരിക്കലും നിശ്ചലമല്ല. അത് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒരു പാറക്കല്ലല്ല. അതിന് ജീവനുണ്ട്; അത് നിരന്തരം ശ്വാസമെടുക്കുകയും ചലിക്കുകയും സ്വയം തകർക്കുകയും പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ കാലുകൾക്കടിയിലെ ആ ഭൂമി പോലും ശാന്തമായിട്ടല്ല ഇരിക്കുന്നത്, അത് ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

നമ്മളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരുടെയും ഒരു വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണ എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, റിംഗ് ഓഫ് ഫയർ എന്ന് പറയുമ്പോൾ പസഫിക് സമുദ്രത്തിന് ചുറ്റും വട്ടത്തിൽ കുറെ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ നിരനിരയായി നിൽക്കുന്ന ഒരു പ്രദേശം മാത്രമാണെന്നാണ്. എന്നാൽ അത് വളരെ ബാലിശമായ ഒരു ചിന്തയാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ റിംഗ് ഓഫ് ഫയർ എന്നത് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ മാത്രം കഥയല്ല. അത് ടെക്റ്റോണിക് പ്ലേറ്റുകൾ തമ്മിൽ ഉരസുന്ന പ്ലേറ്റ് അതിർത്തികളുടെയും, അതിലും പ്രധാനമായി സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളുടെയും കഥയാണ്. ഭൂമിയുടെ പുറന്തോടിന്റെ ഒരു വലിയ ഭാഗം മറ്റൊരു ഭാഗത്തിന് അടിയിലേക്ക് തെന്നിയിറങ്ങി ഉരുകിപ്പോകുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് സബ്ഡക്ഷൻ. ഇതൊന്ന് കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കിയാൽ പ്രകൃതിയുടെ ബാക്കി എല്ലാ സമസ്യകളും വളരെ ലളിതമായി ചുരുളഴിയും. അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ, മെഗാത്രസ്റ്റ് ഭൂകമ്പങ്ങൾ, വിനാശകരമായ സുനാമികൾ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ കടൽക്കിടങ്ങുകൾ, ഏറ്റവും ഉയർന്ന കൊടുമുടികൾ... ഇവയൊന്നും വെവ്വേറെ സംഭവിക്കുന്ന അഞ്ച് അത്ഭുതങ്ങളല്ല. മറിച്ച്, ഭൂമിയുടെ ഉള്ളറകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ ടെക്റ്റോണിക് സിസ്റ്റത്തിന്റെ പലതരം മുഖങ്ങൾ മാത്രമാണ്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ അഗ്നിവലയത്തിന് ഒരു മോതിരത്തിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കുതിരലാടത്തിന്റെ ആകൃതി വന്നത് എന്ന് നമുക്ക് നോക്കാം. കഴിഞ്ഞ നൂറോ നൂറ്റമ്പതോ വർഷത്തിനിടയിൽ ലോകത്തുണ്ടായ വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങളെല്ലാം ഒരു ഭൂപടത്തിൽ കുത്തുകളിട്ട് അടയാളപ്പെടുത്തിയാൽ അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കാണാം. അവയെല്ലാം പസഫിക് സമുദ്രത്തിന് ചുറ്റുമായി ഒരു വലിയ യു ആകൃതിയിൽ കൃത്യമായി കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ജപ്പാൻ, ഫിലിപ്പീൻസ്, ഇന്തോനേഷ്യ, ന്യൂസിലാൻഡ്, അതുപോലെ വടക്കേ അമേരിക്കയുടെയും തെക്കേ അമേരിക്കയുടെയും പടിഞ്ഞാറൻ തീരങ്ങൾ. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഭൂമി അതിലെ തൊണ്ണൂറ് ശതമാനം ഭൂകമ്പങ്ങളെയും എഴുപത്തഞ്ച് ശതമാനത്തിലധികം സജീവ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെയും ഈയൊരു സമുദ്രത്തിന് ചുറ്റും മാത്രം കൊണ്ടുപോയി നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ട് ഇത് ആഫ്രിക്കയിലോ അറ്റ്ലാന്റിക്കിലോ ഇതുപോലെ സംഭവിക്കുന്നില്ല? അതിന്റെ ഉത്തരം വളരെ വ്യക്തമാണ്: പസഫിക് സമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണവും സജീവവുമായ പ്ലേറ്റ് അതിർത്തികൾ കൊണ്ടാണ്.

നമ്മുടെ വൻകരകൾ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവയല്ല. അവ ടെക്റ്റോണിക് പ്ലേറ്റുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ പാറപ്പാളികൾക്ക് മുകളിൽ കിടന്ന് ഒഴുകുകയാണ്. പസഫിക് പ്ലേറ്റ്, നോർത്ത് അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റ്, യുറേഷ്യൻ പ്ലേറ്റ്, ഇൻഡോ ഓസ്ട്രേലിയൻ പ്ലേറ്റ്, നസ്ക പ്ലേറ്റ് എന്നിങ്ങനെ നിരവധി പാളികൾ. ഈ ഭീമൻ പ്ലേറ്റുകൾ പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിക്കുകയോ, പാർശ്വങ്ങളിലൂടെ ഉരസി നീങ്ങുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിനടിയിലേക്ക് മറ്റൊന്ന് തെന്നിയിറങ്ങുകയോ ചെയ്യുന്ന അതിർത്തികളിലാണ് ഈ ഊർജ്ജം മുഴുവൻ പുറത്തുവരുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് റിംഗ് ഓഫ് ഫയർ ഒരു വലയമായി നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.

വൻകരകൾ ചലിക്കുന്നു എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യർക്ക് പെട്ടെന്ന് ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞെന്നുവരില്ല. കാരണം മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സ് എഴുപതോ എൺപതോ വർഷങ്ങൾ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ കണക്കുപുസ്തകത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ എന്നത് വെറും നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അതുകൊണ്ട് നമ്മുടെ കാലുകൾക്കടിയിലെ ചലനം നാം അറിയുന്നില്ല. എന്നാൽ ആധുനിക ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ കണക്കുകൾ നോക്കൂ: ഓസ്‌ട്രേലിയ ഓരോ വർഷവും ഏഴ് സെന്റിമീറ്റർ വെച്ച് വടക്കുകിഴക്ക് ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. നമ്മുടെ ഇന്ത്യ വർഷത്തിൽ അഞ്ച് സെന്റിമീറ്റർ വേഗതയിൽ ഏഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിലേക്ക് ഇടിച്ചുകയറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ആ കൂട്ടിയിടിയുടെ ഫലമായാണ് ഹിമാലയ പർവ്വതം ഇപ്പോഴും ഓരോ വർഷവും ഉയരം വെച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. പസഫിക് പ്ലേറ്റ് ആകട്ടെ വർഷത്തിൽ പത്ത് സെന്റിമീറ്റർ വേഗതയിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ട് പാഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ സംഖ്യകൾ ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ വളരെ ചെറുതാണെന്ന് തോന്നാം. വിരൽനഖം വളരുന്ന അത്രയും വേഗത. പക്ഷെ ഇതൊന്ന് കൂട്ടിനോക്കൂ: വർഷത്തിൽ പത്ത് സെന്റിമീറ്റർ എന്ന് വെച്ചാൽ ആയിരം വർഷം കൊണ്ട് പസഫിക് പ്ലേറ്റ് നൂറ് മീറ്റർ സഞ്ചരിക്കും. പതിനായിരം വർഷം കൊണ്ട് ഒരു കിലോമീറ്റർ. അങ്ങനെയെങ്കിൽ പത്ത് ലക്ഷം വർഷം കൊണ്ട് അത് നൂറ് കിലോമീറ്റർ ദൂരം സഞ്ചരിക്കും! അതായത്, ഇന്ന് നാം കാണുന്ന സമുദ്രങ്ങളും കരകളും രൂപപ്പെട്ടത് കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഈ പ്ലേറ്റുകൾ തമ്മിൽ നടത്തുന്ന ഇടതടവില്ലാത്ത കൂട്ടിയിടികളിലൂടെയാണ്.

ഇതൊന്ന് ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മൾ ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് ഒരു സാങ്കൽപ്പിക യാത്ര നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഭൂമി എന്നത് ഒരേ കട്ടിയുള്ള ഒരു പാറക്കല്ലല്ല. അതിന് പല തട്ടുകളുണ്ട്. ഏറ്റവും പുറമെയുള്ള പാളിയാണ് ക്രസ്റ്റ് അഥവാ ഭൂവൽക്കം. കരഭാഗങ്ങളിൽ ഇതിന് മുപ്പത് മുതൽ എഴുപത് കിലോമീറ്റർ വരെ കനമുണ്ട്. എന്നാൽ സമുദ്രങ്ങൾക്ക് താഴെ ഇതിന് വെറും ആറോ ഏഴോ കിലോമീറ്റർ മാത്രമേ കനമുള്ളൂ. ഈ ക്രസ്റ്റും അതിന് തൊട്ടുതാഴെയുള്ള മാന്റിലിന്റെ മുകൾഭാഗവും ചേർന്ന ദൃഢമായ പാളിയെയാണ് നമ്മൾ ലിത്തോസ്ഫിയർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ ലിത്തോസ്ഫിയർ ആണ് പല കഷ്ണങ്ങളായി പൊട്ടി പ്ലേറ്റുകളായി മാറിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിനും താഴെയാണ് ഈ കഥയിലെ യഥാർത്ഥ കേന്ദ്രകഥാപാത്രമായ അസ്തനോസ്ഫിയർ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇത് തിളച്ചുമറിയുന്ന കൊടുംചൂടിൽ, ഭാഗികമായി ഉരുകി, വഴക്കമുള്ള ഒരു അവസ്ഥയിൽ കിടക്കുന്ന പാറകളുടെ പാളിയാണ്. ദൃഢമായ നമ്മുടെ ലിത്തോസ്ഫിയർ പ്ലേറ്റുകൾ ഈ അസ്തനോസ്ഫിയറിന് മുകളിലൂടെയാണ് അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും ഒഴുകി നടക്കുന്നത്. പണ്ട് സ്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത് മാന്റിലിലെ താപതരംഗങ്ങൾ കാരണം തിളയ്ക്കുന്ന വെള്ളത്തിലെ ഇലകൾ പോലെ പ്ലേറ്റുകൾ ഒഴുകുന്നു എന്നാണ്. എന്നാൽ അത് പൂർണ്ണമായ സത്യമല്ല. സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളിൽ താഴേക്ക് പോകുന്ന ഭാരമേറിയ പ്ലേറ്റ് ബാക്കി ഭാഗത്തെ മുഴുവൻ ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് വലിച്ച് താഴ്ത്തുന്ന സ്ലാബ് പുൾ എന്ന പ്രതിഭാസവും, കടലിനടിയിലെ അഗ്നിപർവ്വത മലനിരകളിൽ നിന്ന് പുതിയ പാറകൾ വശങ്ങളിലേക്ക് തള്ളിമാറ്റുന്ന റിഡ്ജ് പുഷ് എന്ന പ്രതിഭാസവുമാണ് ഈ ചലനങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ ചാലകശക്തികൾ.

ഇനി നമുക്ക് സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാം. പസഫിക് സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലൂടെ പസഫിക് പ്ലേറ്റ് പടിഞ്ഞാറോട്ട് സഞ്ചരിച്ച് നോർത്ത് അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റുമായോ യുറേഷ്യൻ പ്ലേറ്റുമായോ നേർക്കുനേർ കൂട്ടിയിടിക്കുകയാണെന്ന് സങ്കൽപ്പിക്കുക. രണ്ട് ഭീമാകാരമായ പാറപ്പാളികൾ കൂട്ടിയിടിക്കുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിന് താഴേക്ക് പോയേ തീരൂ. ഇവിടെയാണ് പ്രകൃതിയുടെ സാന്ദ്രതാ നിയമം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലെ ഗ്രാനൈറ്റ് പാറകളേക്കാൾ സാന്ദ്രതയും ഭാരവും കൂടുതൽ സമുദ്രത്തിനടിയിലെ ബസാൾട്ട് പാറകൾക്കാണ്. അതിനാൽ ഭാരമേറിയ സമുദ്ര പ്ലേറ്റ് കനംകുറഞ്ഞ കോണ്ടിനെന്റൽ പ്ലേറ്റിന് അടിയിലേക്ക് കുത്തനെ വളഞ്ഞിറങ്ങി ഭൂമിയുടെ മാന്റിലിലേക്ക് പതിയെ താഴുന്നു. ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ സബ്ഡക്ഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഇങ്ങനെ ഒരു പ്ലേറ്റ് മറ്റൊന്നിനടിയിലേക്ക് കുഴിഞ്ഞിറങ്ങുമ്പോൾ കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ആകാശത്തോളം വലിയ ഗർത്തങ്ങൾ അഥവാ ട്രെഞ്ചുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ മരിയാന ട്രെഞ്ച് ഉണ്ടായത് ഇങ്ങനെയാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് പതിനൊന്ന് കിലോമീറ്റർ താഴെയാണ് അതിന്റെ കിടപ്പ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ എവറസ്റ്റ് കൊടുമുടി പിഴുതെടുത്ത് അതിലേക്ക് താഴ്ത്തിയാൽ പോലും അതിന്റെ മുകളിൽ രണ്ട് കിലോമീറ്റർ ഉയരത്തിൽ വെള്ളം ബാക്കിയുണ്ടാകും! എന്നാൽ വിസ്മയം അതല്ല; താഴേക്ക് പോകുന്ന ആ പ്ലേറ്റ് അവിടെ നിൽക്കുന്നില്ല. അത് അമ്പതും നൂറും നാനൂറും കിലോമീറ്ററുകൾ താണ്ടി ഭൂമിയുടെ അതിഭീകരമായ ചൂടുള്ള ഉൾക്കാമ്പിലേക്ക് തന്റെ യാത്ര തുടരുകയാണ്. സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ കോടിക്കണക്കിന് വർഷം തണുത്തുറഞ്ഞു കിടന്നതുകൊണ്ട് ഈ പാറപ്പാളി അപ്പോഴും നല്ല തണുപ്പിലായിരിക്കും. അതായത്, ചുട്ടുപഴുത്ത മാന്റിലിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ഒരു വലിയ തണുത്ത പാറക്കഷ്ണം ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നു.

ഇവിടെ വെച്ചാണ് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ ജനനത്തിന് പിന്നിലെ മാന്ത്രിക ശാസ്ത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. സാധാരണ നമ്മൾ കരുതുന്നത് പാറകൾക്ക് ചൂടുപിടിക്കുമ്പോൾ അവ ഉരുകി ലാവയായി പുറത്തുവരുന്നു എന്നാണ്. എന്നാൽ സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളിൽ സംഭവിക്കുന്നത് അതല്ല. കാരണം താഴേക്ക് പോകുന്ന പ്ലേറ്റ് വളരെ തണുത്തതാണ്, അത് അത്ര പെട്ടെന്ന് ചൂടായി ഉരുകില്ല. പിന്നെയെങ്ങനെയാണ് അവിടെ മാഗ്മ ഉണ്ടാകുന്നത്? ഒരൊറ്റ രഹസ്യമേ അതിനുള്ളൂ: അത് വെള്ളമാണ്! കടലിനടിയിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കിടന്നതുകൊണ്ട് ഈ പ്ലേറ്റുകളിലെ ഓരോ ചെറിയ വിടവുകളിലും ധാതുക്കളുടെ തന്മാത്രകൾക്കുള്ളിലും കടൽവെള്ളം കെമിക്കലായി പൂട്ടിക്കിടപ്പുണ്ടാകും. ഈ പ്ലേറ്റ് ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിൽ ചെല്ലുമ്പോൾ അവിടുത്തെ അതിഭീമമായ മർദ്ദവും ചൂടും കാരണം പാറകൾക്കുള്ളിലെ ഈ വെള്ളം ഞെങ്ങിപ്പിഴിഞ്ഞ് പുറത്തുവരികയും തൊട്ടുമുകളിലുള്ള ചൂടുള്ള മാന്റിലിലേക്ക് കലരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു തുള്ളി വെള്ളം വീഴുമ്പോൾ അവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് അത്ഭുതകരമായ ഒരു കെമിസ്ട്രിയാണ്. വെള്ളം കലരുമ്പോൾ മാന്റിൽ പാറകളുടെ മെൽറ്റിംഗ് പോയിന്റ് കുത്തനെ കുറയുന്നു. മഞ്ഞുകട്ടയിൽ അല്പം ഉപ്പിടുമ്പോൾ അത് പെട്ടെന്ന് ഉരുകുന്നത് പോലെ, സാധാരണ നിലയിൽ ഖരാവസ്ഥയിൽ നിൽക്കേണ്ട മാന്റിൽ പാറകൾ ഈ വെള്ളത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ഉരുകാൻ തുടങ്ങുന്നു. അങ്ങനെ അവിടെ ദ്രവരൂപത്തിലുള്ള മാഗ്മ രൂപപ്പെടുന്നു. മാഗ്മയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഖര പാറകളേക്കാൾ ഭാരം കുറവായതുകൊണ്ട് അത് ഭൂമിയുടെ വിള്ളലുകളിലൂടെ മുകളിലേക്ക് പതഞ്ഞുയരുന്നു. അത് ഉപരിതലം ഭേദിച്ച് പുറത്തേക്ക് പൊട്ടിത്തെറിക്കുമ്പോൾ ആയിരക്കണക്കിന് മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഒരു അഗ്നിപർവ്വതം ജനിക്കുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് ഇറങ്ങിപ്പോയ കടൽവെള്ളം ഒടുവിൽ മലമുകളിലെ തീഗോളമായി പുനർജനിക്കുന്ന കാഴ്ച എത്ര വിസ്മയകരമാണ്!

ഇനി ഈ അഗ്നിവലയത്തിൽ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് നോക്കാം. താഴേക്ക് പോകുന്ന പ്ലേറ്റും മുകളിലുള്ള പ്ലേറ്റും ഒരിക്കലും മിനുസമുള്ള പ്രതലങ്ങൾ പോലെ സുഗമമായിട്ടല്ല തെന്നിമാറുന്നത്. അവ തമ്മിൽ ഭീകരമായ ഘർഷണമുണ്ട്. ഈ ഘർഷണം കാരണം രണ്ട് പ്ലേറ്റുകളും ഒരു നിശ്ചിത പോയിന്റിൽ പരസ്പരം കൊളുത്തിപ്പിടിച്ച് ലോക്കാകുന്നു. അടിയിലെ പ്ലേറ്റ് താഴേക്ക് വലിയാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിർത്തി ലോക്കായതുകൊണ്ട് അനങ്ങാൻ കഴിയില്ല. ഇതോടെ അവിടെ വലിയ തോതിൽ ഇലാസ്റ്റിക് മർദ്ദം സ്വരൂപിക്കപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നു. പാറകൾ റബ്ബർ ബാൻഡ് പോലെ വലിയുകയും വളയുകയും ചെയ്യുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ആ മർദ്ദം അവിടെത്തന്നെ അടക്കിപ്പിടിച്ചു നിൽക്കും. ഒടുവിൽ ഒരു ദിവസം ആ പാറകൾക്ക് ആ മർദ്ദം താങ്ങാൻ കഴിയാതെ വരുന്നു. അപ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കും? ആ അതിർത്തിയിലെ ലോക്ക് വലിയൊരു ശബ്ദത്തോടെ പൊട്ടിപ്പിളരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി സ്വരൂപിച്ചുവെച്ച ഭീമമായ ഊർജ്ജം ഏതാനും സെക്കൻഡുകൾ കൊണ്ട് പുറത്തുവിട്ടുകൊണ്ട് ആ പ്ലേറ്റുകൾ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും ഇരുപതും മുപ്പതും മീറ്റർ ദൂരത്തിലേക്ക് അതിശക്തമായി തെറിച്ചുമാറുന്നു. അതാണ് നമ്മൾ അനുഭവിക്കുന്ന ഭൂകമ്പം! ഇത്തരം ഭൂകമ്പങ്ങളെയാണ് മെഗാത്രസ്റ്റ് ഭൂകമ്പങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇവയ്ക്ക് മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് ഒൻപതിന് മുകളിൽ വരെ ശക്തിയുണ്ടാകും.

ഇതിനൊരു വലിയ തെളിവ് കണ്ടെത്തിയ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ കഥ ഒരു ഡിറ്റക്റ്റീവ് സിനിമയെ വെല്ലുന്നതാണ്. അമേരിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തുള്ള വാഷിംഗ്ടൺ കാടുകളിൽ 1700-കളിൽ കൂട്ടത്തോടെ ഉണങ്ങിപ്പോയ ഭീമൻ റെഡ് സെഡാർ മരങ്ങൾ ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. ഇതിനെ അവർ ഗോസ്റ്റ് ഫോറസ്റ്റ് എന്ന് വിളിച്ചു. പാറകളുടെ പരിശോധനയിൽ അവർക്ക് മനസ്സിലായി, 1700 ജനുവരി മാസത്തിൽ അവിടെ ഒരു ഭീമാകാരമായ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടാവുകയും തീരപ്രദേശം ഒറ്റയടിക്ക് ഒന്നര മീറ്ററോളം താഴേക്ക് പതിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ കടലിലെ ഉപ്പുവെള്ളം കയറിയാണ് ആ മരങ്ങൾ കൂട്ടത്തോടെ ചത്തുപോയത്. എന്നാൽ ആ കാലഘട്ടത്തിൽ അവിടെ ജീവിച്ചിരുന്ന തദ്ദേശവാസികൾക്ക് എഴുത്തുവിദ്യ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് രേഖകൾ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ജപ്പാനിലെ പുരാതന സമുറായി രേഖകൾ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ മറ്റൊരു സത്യം പുറത്തുവന്നു. 1700 ജനുവരി ഇരുപത്തിയാറാം തീയതി അർദ്ധരാത്രിയിൽ ജപ്പാനിൽ യാതൊരു ഭൂകമ്പവും ഉണ്ടാകാതെ തന്നെ വലിയൊരു സുനാമി വന്ന് തീരങ്ങളെ മുക്കി എന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ അവർ അനാഥ സുനാമി എന്ന് വിളിച്ചു. അമേരിക്കൻ കാടുകളിലെ മരങ്ങളുടെ വാർഷിക വളയങ്ങളും മണ്ണിനടിയിലെ സുനാമി മണൽത്തട്ടുകളും ജപ്പാനിലെ ആ രേഖകളും ചേർത്തുവെച്ച് ശാസ്ത്രലോകം തെളിയിച്ചു: അന്ന് അമേരിക്കൻ തീരത്തുണ്ടായ മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് ഒൻപത് വലിപ്പമുള്ള ഒരു മെഗാത്രസ്റ്റ് ഭൂകമ്പമാണ് പസഫിക് സമുദ്രം മുഴുവൻ മുറിച്ചുകടന്ന് ജപ്പാനിൽ സുനാമിയായി ആഞ്ഞടിച്ചത്!

സുനാമിയുടെ ശാസ്ത്രം വളരെ ഭീകരമാണ്. കടലിനടിയിൽ മെഗാത്രസ്റ്റ് ഭൂകമ്പം നടക്കുമ്പോൾ സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ട് പെട്ടെന്ന് മീറ്ററുകളോളം മുകളിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു. ഇത് സമുദ്രത്തിലെ കോടിക്കണക്കിന് ടൺ വെള്ളത്തെ ഒന്നാകെ ലംബമായി ആകാശത്തേക്ക് ഉയർത്തുന്നു. ഈ ഭീമൻ ജലതരംഗം ആഴക്കടലിലൂടെ ജെറ്റ് വിമാനത്തിന്റെ വേഗതയിൽ, അതായത് മണിക്കൂറിൽ എണ്ണൂറ് കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ പാഞ്ഞുപോകുന്നു. ആഴക്കടലിൽ ഈ തിരമാലയ്ക്ക് വെറും ഒരു മീറ്ററേ ഉയരമുണ്ടാകൂ. എന്നാൽ അത് കരയോട് അടുക്കുമ്പോൾ അടിത്തട്ടിലെ ആഴം കുറയുന്നതോടെ വേഗത കുറയുകയും പിന്നിൽ നിന്നുള്ള ജലത്തിന്റെ തള്ളൽ കാരണം തിരമാല കുത്തനെ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്ന് നാൽപ്പതും അമ്പതും മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഭീമാകാരമായ ജലമതിലായി തീരത്തെ വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.

എല്ലാ ഭൂകമ്പങ്ങളും ഒരുപോലെയല്ല. ഭൂകമ്പത്തിന്റെ തീവ്രത അളക്കുന്ന മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് സ്കെയിൽ എന്നത് ലീനിയർ അല്ല, മറിച്ച് ലോഗരിതമിക് ആണ്. അതായത് മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് ആറിൽ നിന്ന് ഏഴിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ശക്തി വെറും ഒരക്കം മാത്രമല്ല കൂടുന്നത്, മറിച്ച് പുറത്തുവിടുന്ന ഊർജ്ജം മുപ്പത്തിരണ്ട് ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിക്കുകയാണ്. അങ്ങനെയെങ്കിൽ മാഗ്നിറ്റ്യൂഡ് ആറിൽ നിന്ന് ഒൻപതിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ ആലോചിച്ചുനോക്കൂ; അത് പുറത്തുവിടുന്നത് ഇരുപത്തിയേഴായിരത്തിലധികം ഇരട്ടി ഊർജ്ജമാണ്! ഭൂകമ്പത്തിന്റെ തീവ്രത നിശ്ചയിക്കുന്നത് പൊട്ടിപ്പിളരുന്ന ഫോൾട്ടിന്റെ നീളവും പ്ലേറ്റുകൾ എത്ര ദൂരം തെന്നിമാറി എന്നതുമാണ്. സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പ്ലേറ്റുകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് അവിടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. കാലിഫോർണിയയിലെ സാൻ ആൻഡ്രിയാസ് ഫോൾട്ട് പോലെ പ്ലേറ്റുകൾ സമാന്തരമായി ഉരസി നീങ്ങുന്നിടത്ത് വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും സുനാമികൾ ഉണ്ടാകാറില്ല; കാരണം അവിടെ സമുദ്രജലം മുകളിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നില്ല.

ഇതിലും അത്ഭുതകരമായ മറ്റൊരു പ്രതിഭാസമുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ മാത്രമല്ല, സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളിൽ ഭൂമിക്കടിയിൽ അറുന്നൂറും എഴുന്നൂറും കിലോമീറ്ററുകൾ താഴെയും വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അത്രയും താഴെ കഠിനമായ ചൂടിൽ പാറകൾ ഉരുകിയ അവസ്ഥയിലായിരിക്കണം, അവ പൊട്ടിച്ചിതറാൻ പാടില്ല. എന്നാൽ അവിടെ ഭൂകമ്പമുണ്ടാകാൻ കാരണം മിനറൽ ട്രാൻസ്ഫോർമേഷൻ ആണ്. അതിഭീകരമായ മർദ്ദം കാരണം താഴേക്ക് പോകുന്ന സ്ലാബിലെ ഒലിവിൻ തുടങ്ങിയ ധാതുക്കളുടെ പരൽഘടന പെട്ടെന്ന് മാറുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഊർജ്ജമാണ് ഈ ആഴക്കടൽ ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ. അതുപോലെ മനുഷ്യന് അനുഭവപ്പെടാത്ത സൈലന്റ് എർത്ത്ക്വാക്സ് അഥവാ നിശബ്ദ ഭൂകമ്പങ്ങൾ എന്നൊരു പ്രതിഭാസവുമുണ്ട്. ജപ്പാനിലും മറ്റും പ്ലേറ്റുകൾ ദിവസങ്ങളോ മാസങ്ങളോ എടുത്ത് വളരെ പതുക്കെ മീറ്ററുകളോളം തെന്നിമാറുന്നു. മനുഷ്യർക്ക് ഇതറിയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും സൂക്ഷ്മമായ ഉപഗ്രഹ ജിപിഎസ് സംവിധാനങ്ങൾ ഇത് രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. വലിയൊരു ദുരന്തത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പായിട്ടോ അല്ലെങ്കിൽ മർദ്ദം സ്വയം ഇല്ലാതാകുന്ന പ്രക്രിയയായിട്ടോ ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

എന്നിട്ടും നാളെ എവിടെ ഭൂകമ്പം ഉണ്ടാകുമെന്ന് കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാൻ മനുഷ്യന് കഴിയുമോ? ഇല്ല എന്നതാണ് യാഥാർത്ഥ്യം. പ്ലേറ്റുകളുടെ ചലനവും ചരിത്രവും നമുക്കറിയാം; കാസ്കാഡിയയിൽ ഓരോ അഞ്ഞൂറ് വർഷത്തിലും വലിയ ഭൂകമ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട് എന്നും നമുക്കറിയാം. പക്ഷെ അടുത്തത് നാളെയാണോ അതോ അമ്പത് വർഷം കഴിഞ്ഞാണോ എന്ന് പറയാൻ ലോകത്തിലെ ഒരു സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറിനും കഴിയില്ല.

എന്തിനാണ് ഭൂമി ഇത്രയധികം അശാന്തമായി ഈ പ്രക്രിയകൾ തുടരുന്നത്? അതിന്റെ കാരണം ഭൂമിയുടെ ജനനത്തിലാണ് കിടക്കുന്നത്. നാനൂറ്റമ്പത് കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഭൂമി ഉണ്ടായ കാലത്തെ പ്രൈമോർഡിയൽ ഹീറ്റും, ഭൂമിയുടെ ഉള്ളറകളിലുള്ള യുറേനിയം, തോറിയം തുടങ്ങിയ മൂലകങ്ങളുടെ റേഡിയോ ആക്ടീവ് ഡീകേ വഴി ഉണ്ടാകുന്ന താപവും ഇപ്പോഴും ഭൂമിക്കുള്ളിൽ തിളച്ചുമറിയുന്നുണ്ട്. ഈ കൊടുംചൂട് പുറന്തള്ളാൻ ഭൂമി തന്നെ സ്വയം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അത്ഭുതകരമായ തണുപ്പിക്കൽ സംവിധാനമാണ് പ്ലേറ്റ് ടെക്റ്റോണിക്സ്. സമുദ്രങ്ങളുടെ അടിത്തട്ടിൽ ലാവ പുറത്തുവന്ന് പുതിയ പ്ലേറ്റുകൾ ജനിക്കുന്നു, അവ തണുത്ത് കട്ടിയായി സബ്ഡക്ഷൻ സോണുകളിലൂടെ വീണ്ടും മാന്റിലിലേക്ക് ഇറങ്ങി ഉരുകിപ്പോകുന്നു. ഭൂമി തന്നെത്തന്നെ തണുപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഭീമൻ ഹീറ്റ് എഞ്ചിൻ!

ഇനി നിങ്ങൾ പസഫിക് സമുദ്രത്തെ നോക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കാഴ്ചപ്പാട് തന്നെ മാറും. ശാന്തമായി കിടക്കുന്ന ആ നീലജലത്തിന് താഴെ പ്ലേറ്റുകൾ പരസ്പരം പോരടിക്കുകയാണ്, പാറകൾ ഉരുകുകയാണ്, അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ശ്വാസമെടുക്കുകയാണ്. നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന ഈ ഭൂമി മാറ്റമില്ലാതെ കിടക്കുന്ന ഒരു നിർജ്ജീവ വസ്തുവല്ല; അത് നിരന്തരം മരിക്കുകയും പുനർജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവസ്സുറ്റ മഹാപ്രതിഭാസമാണ്. ആ അനന്തമായ പ്രക്രിയയുടെ ഒരു ചെറിയ ബിന്ദുവിൽ മാത്രമാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ഒന്നിനും ഒരു അവസാനമില്ലാതെ, ഈ മഹാപ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും സജീവമായ ഗ്രഹമായി നമ്മുടെ ഭൂമി അതിന്റെ യാത്ര അനന്തമായി തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.