അസർബൈജാനിലെ അത്ഭുതകരമായ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ: ഭൂമി ശ്വസിക്കുകയും തീ തുപ്പുകയും ചെയ്യുന്ന വിസ്മയ കാഴ്ചകൾ

നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ഭൂമി എപ്പോഴും ഒരേപോലെ നിൽക്കുന്ന, മാറ്റമില്ലാത്ത ഒന്നാണെന്നാണ് നമ്മളിൽ പലരും കരുതുന്നത്. എന്നാൽ സത്യം അതല്ല. ഭൂമി ശരിക്കും ഒരു ജീവനുള്ള യന്ത്രം പോലെയാണ്. അത് നിരന്തരം ശ്വസിക്കുകയും അതിന്റെ ഉള്ളിലെ സമ്മർദ്ദം പുറന്തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ഇതിന് ഏറ്റവും വലിയ തെളിവാണ് അസർബൈജാനിലെ കാസ്പിയൻ കടലിൽ സംഭവിക്കുന്ന ചില വിസ്മയങ്ങൾ. ശാന്തമായി കിടക്കുന്ന കടൽ പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം പ്രക്ഷുബ്ധമാകുന്നത് നിങ്ങൾ ഒന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് വലിയ കുമിളകൾ വരുന്നു, വലിയൊരു പൊട്ടിത്തെറി ഉണ്ടാകുന്നു, ആകാശത്തോളം ഉയരത്തിൽ തീജ്വാലകൾ പൊങ്ങുന്നു. നേരം വെളുക്കുമ്പോൾ അവിടെ പുതിയൊരു ദ്വീപ് തന്നെ രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാകും. ഇത് ഏതെങ്കിലും സിനിമയിലെ സീനല്ല, അസർബൈജാനിലെ കടലിൽ പതിവായി സംഭവിക്കുന്ന കാര്യമാണ്. അവിടുത്തെ മീൻപിടുത്തക്കാർ ഇത്തരം കാഴ്ചകൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുമ്പോൾ നമുക്കത് അവിശ്വസനീയമായി തോന്നും. എന്നാൽ ഇങ്ങനെ ഉണ്ടായ പല ദ്വീപുകളും ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കോ വർഷങ്ങൾക്കോ ഉള്ളിൽ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യും. ഇത് കാണുമ്പോൾ നമുക്ക് തോന്നും ഭൂമി മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ എന്തോ മാജിക് കാണിക്കുകയാണെന്ന്. എന്നാൽ സത്യത്തിൽ ഈ ഒരു നിമിഷത്തെ പ്രതിഭാസത്തിന് പിന്നിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ വലിയൊരു ഒരുക്കമുണ്ട്. ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ സാധാരണ നമ്മൾ കാണുന്ന ലാവാ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. സാധാരണ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ഉരുകിയ പാറകൾ പുറത്തേക്ക് വിടുമ്പോൾ, ഇവ പുറന്തള്ളുന്നത് ഭൂമിയുടെ ആഴങ്ങളിൽ തടഞ്ഞുവെക്കപ്പെട്ട ഗ്യാസും വെള്ളവും ചെളിയുമാണ്. 2021-ൽ കാസ്പിയൻ കടലിൽ നടന്ന വലിയൊരു സ്ഫോടനം നാസയുടെ സാറ്റലൈറ്റുകൾ പോലും നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നു. അത്രയും വലിയൊരു ഊർജ്ജമാണ് അവിടെ പുറത്തുവിടുന്നത്. പക്ഷേ ഈ ദ്വീപുകൾ എങ്ങനെയാണ് പെട്ടെന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് എന്ന് ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അതിനുത്തരം കിട്ടണമെങ്കിൽ നമ്മൾ കടലിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് കിലോമീറ്ററുകളോളം താഴേക്ക് പോകണം.

ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നമ്മൾ കാണുന്നത് ഈ അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമാണ്. ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നത് എട്ടോ പന്ത്രണ്ടോ കിലോമീറ്റർ താഴെയുള്ള വലിയൊരു പാളികളിലാണ്. അവിടെ കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി അടിഞ്ഞുകൂടിയ ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങൾ വലിയ ചൂടിലും സമ്മർദ്ദത്തിലും പെട്ട് പെട്രോളിയവും മീഥെയ്ൻ ഗ്യാസുമായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതൊരു വലിയ പ്രഷർ കുക്കർ പോലെയാണെന്ന് നമുക്ക് പറയാം. മുകളിൽ കനത്ത പാറക്കെട്ടുകൾ ഈ ഗ്യാസിനെ പുറത്തുപോകാൻ സമ്മതിക്കാതെ അടച്ചുപിടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇതിനെയാണ് ഹൈഡ്രോകാർബൺ ജനറേഷൻ എന്ന് പറയുന്നത്. ഭൂമിയുടെ പാളികൾ തമ്മിൽ കൂട്ടിയിടിക്കുമ്പോഴോ അല്ലെങ്കിൽ ടെക്റ്റോണിക് പ്ലേറ്റുകൾക്ക് സ്ഥാനചലനം സംഭവിക്കുമ്പോഴോ ഈ പാളികളിലെ സമ്മർദ്ദം താങ്ങാവുന്നതിലും അധികമാകും. അപ്പോൾ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഈ സമ്മർദ്ദം പുറത്തുപോകാൻ ഒരു വഴി അത് തേടിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഭൂമിക്കടിയിലെ പാറകളിൽ ചെറിയ വിള്ളലുകൾ വീഴുമ്പോൾ ഈ സമ്മർദ്ദം ഒരു പഴുത് കണ്ടെത്തുകയാണ്. പെട്ടെന്ന് ഈ ഗ്യാസും ചെളിയും മുകളിലേക്ക് കുതിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു ടൂത്ത് പേസ്റ്റ് ട്യൂബിൽ നിന്ന് പേസ്റ്റ് പുറത്തേക്ക് വരുന്നത് പോലെയാണ്. പാറകളുടെ ഉറപ്പിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഈ ഉള്ളിലെ പ്രഷർ വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ ഭൂമിക്ക് അത് താങ്ങാൻ പറ്റാതെ വരികയും അത് പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ ലാവയ്ക്ക് പകരം വരുന്നത് മണലും വെള്ളവും ഗ്യാസും കലർന്ന ഒരു മിശ്രിതമാണ്. ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഇവിടെ ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ കാര്യം ഇതിൽ നിന്ന് വരുന്ന തീയാണ്. സാധാരണ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ ഉരുകിയ മാഗ്മ കാരണമാണ് തീ ഉണ്ടാകുന്നത്. എന്നാൽ ഇവിടെ മാഗ്മ ഇല്ല. പിന്നെങ്ങനെയാണ് ഇവിടെ വലിയ തീജ്വാലകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്? അതിനു പിന്നിൽ മീഥെയ്ൻ ഗ്യാസിന്റെ കെമിസ്ട്രിയാണ്. ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന ഗ്യാസിൽ ഭൂരിഭാഗവും മീഥെയ്ൻ ആണ്. ഇത് വളരെ പെട്ടെന്ന് കത്തുന്ന ഒരു വാതകമാണ്. പുറത്തേക്ക് വരുമ്പോൾ പാറകൾ തമ്മിൽ ഉരസുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഘർഷണം മൂലമോ അന്തരീക്ഷത്തിലെ മറ്റ് മാറ്റങ്ങൾ മൂലമോ ഈ ഗ്യാസിന് തീ പിടിക്കുന്നു. അങ്ങനെയാണ് വലിയ തീജ്വാലകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. എന്നാൽ ഒരു വലിയ പ്രത്യേകത എന്താണെന്ന് വെച്ചാൽ, ഈ തീ കത്തുമ്പോഴും ഇതിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് വരുന്ന ചെളിക്ക് വലിയ ചൂട് ഉണ്ടാകില്ല എന്നതാണ്. ലാവാ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ താപനില ആയിരക്കണക്കിന് ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ആയിരിക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ ചെളി പലപ്പോഴും തണുത്തിരിക്കും. ഇതിനെ 'കോൾഡ് വോൾക്കാനോസ്' എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമുക്ക് വിചിത്രമായി തോന്നും, കത്തുന്ന തീയുടെ നടുവിൽ നിന്ന് തണുത്ത ചെളി വരിക എന്നത് പ്രകൃതിയുടെ വലിയൊരു വൈരുദ്ധ്യമാണ്.

ഈ രീതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ദ്വീപുകൾക്കും ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. അവയ്ക്ക് സ്ഥിരത വളരെ കുറവാണ്. കടലിലെ തിരമാലകളും ഒഴുക്കും ഈ ചെളിദ്വീപുകളെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ നശിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങും. കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്ന് വന്ന ഈ മണ്ണ് കടൽ തന്നെ തിരിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്ന ഒരു കാഴ്ചയാണിത്. പക്ഷേ ഭൂമിക്കടിയിലെ പ്രവർത്തനം അവിടെ നിൽക്കുന്നില്ല. അടുത്ത തവണ വലിയൊരു പ്രഷർ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ വീണ്ടും അവിടെ സ്ഫോടനം നടക്കുകയും പുതിയൊരു ദ്വീപ് രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഇതൊരു വലിയ ചക്രം പോലെ തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കും. ലോകത്താകെ ഏതാണ്ട് 700-800 ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. അതിൽ മുന്നൂറോളം എണ്ണവും അസർബൈജാനിലും കാസ്പിയൻ കടലിലുമാണ്. ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ഉള്ള രാജ്യം അസർബൈജാൻ ആണ് എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാം. എന്തുകൊണ്ടാണ് അവിടെ മാത്രം ഇത്രയധികം അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ എന്ന് നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നുണ്ടാകും. അതിന് കാരണം അവിടുത്തെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതയാണ്. അറേബ്യൻ പ്ലേറ്റും യുറേഷ്യൻ പ്ലേറ്റും തമ്മിൽ കൂട്ടിമുട്ടുന്ന ഇടത്താണ് ഈ പ്രദേശം കിടക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അവിടെ ഭൂമിക്കടിയിൽ വലിയ സമ്മർദ്ദമാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ അവിടെ വലിയ തോതിൽ എണ്ണയുടെയും ഗ്യാസിന്റെയും നിക്ഷേപവുമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് അസർബൈജാൻ ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ ആഗോള തലസ്ഥാനമായി മാറിയത്.

ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെ വളരെ ഗൗരവത്തോടെയാണ് നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. കാരണം ഇതൊരു അപകട സൂചന കൂടിയാണ്. ഒരു വലിയ പൊട്ടിത്തെറി ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുൻപ് ഭൂമി ചില സിഗ്നലുകൾ നൽകും. ഭൂമിക്കടിയിലെ ശബ്ദവ്യത്യാസങ്ങൾ, ഗ്യാസ് പുറത്തുവിടുന്നതിന്റെ അളവ്, ചെറിയ ഭൂചലനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം നോക്കി എന്നാണ് ഒരു വലിയ വിസ്ഫോടനം നടക്കുക എന്ന് പ്രവചിക്കാൻ ശാസ്ത്രം ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. സാറ്റലൈറ്റ് ഇമേജുകളും വലിയ സെൻസറുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പഠനങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലെ രഹസ്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും മനസ്സിലാക്കാൻ ഇന്നും നമുക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെ ഭൂമിയുടെ ഒരു 'സേഫ്റ്റി വാൽവ്' ആയി കാണുന്നവരുണ്ട്. ഭൂമിക്കടിയിൽ അമിതമായ പ്രഷർ ഉണ്ടാവുമ്പോൾ അത് വലിയൊരു ദുരന്തമായി മാറാതെ, ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ വഴി പതിയെ പുറത്തുപോവുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതായത് ഭൂമിയുടെ ബാലൻസ് നിലനിർത്താൻ ഇത്തരം പ്രതിഭാസങ്ങൾ അത്യാവശ്യമാണ്.

ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന ചെളിയും ഗ്യാസും വെറും മാലിന്യമല്ല. അതിൽ ഭൂമിയുടെ ആഴങ്ങളിലെ രഹസ്യങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ ചെളി ലാബിൽ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ കിലോമീറ്ററുകൾ താഴെയുള്ള പാറകളുടെയും ജലത്തിന്റെയും കെമിക്കൽ ഘടന അവർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് എണ്ണ പര്യവേക്ഷണത്തിന് വലിയ രീതിയിൽ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. എവിടെയാണ് കൂടുതൽ എണ്ണ നിക്ഷേപം ഉള്ളതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ഒരു വഴികാട്ടിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇതിലും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റൊരു കാര്യമുണ്ട്. ഇത്രയും കഠിനമായ സാഹചര്യത്തിലും ചില ജീവജാലങ്ങൾ അവിടെ വസിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതാണ്. ഈ തിളയ്ക്കുന്ന ചെളിക്കൂട്ടങ്ങളിൽ പോലും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന ബാക്ടീരിയകളെയും സൂക്ഷ്മജീവികളെയും ശാസ്ത്രജ്ഞർ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മീഥെയ്ൻ ഗ്യാസ് ആഹാരമാക്കിയാണ് ഇവർ ജീവിക്കുന്നത്. ഈ കണ്ടെത്തൽ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണത്തിന് പോലും പുതിയ അറിവുകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ചൊവ്വയിലോ അല്ലെങ്കിൽ ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റനിലോ ഇതുപോലെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അവിടെയും ജീവന്റെ കണികകൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയിലേക്കാണ് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവുമായും ഇതിന് വലിയൊരു ബന്ധമുണ്ട്. ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ പുറത്തുവിടുന്ന മീഥെയ്ൻ ഗ്യാസ് ഒരു ശക്തമായ ഗ്രീൻഹൗസ് ഗ്യാസ് ആണ്. ഇത് അന്തരീക്ഷത്തിലെ താപനില വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കാരണമാകും. മനുഷ്യർ ഉണ്ടാക്കുന്ന മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ സംസാരിക്കാറുണ്ട്, എന്നാൽ പ്രകൃതി തന്നെ ഇത്രയധികം ഗ്യാസ് പുറത്തുവിടുന്നത് കാലാവസ്ഥയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നത് വലിയൊരു ഗവേഷണ വിഷയമാണ്. ഈ ഗ്യാസ് എത്രത്തോളം അന്തരീക്ഷത്തിൽ കലരുന്നു എന്നും അത് ഓക്സിഡേഷൻ വഴി എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നും പഠിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ഭൂമിയുടെ ഭാവി പ്രവചിക്കാൻ സഹായിക്കും. പുരാതന കാലം മുതൽക്കേ മനുഷ്യർ ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെ ഭീതിയോടെയും അത്ഭുതത്തോടെയുമാണ് നോക്കിക്കണ്ടിരുന്നത്. അസർബൈജാനിലെ പഴയകാല നിവാസികൾ ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്ന് വരുന്ന കെടാത്ത തീജ്വാലകളെ ദൈവമായി ആരാധിച്ചിരുന്നു. സൊരാസ്ട്രിയൻ മതം പോലുള്ള വിശ്വാസങ്ങളിൽ ഈ 'നിത്യമായ തീ'ക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. പണ്ട് കാലത്ത് ഇതിനെ ഒരു ശാസ്ത്രമായി കാണാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല, പകരം ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമായാണ് അവർ ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചത്. എന്നാൽ ഇന്ന് നമ്മൾ ഇതിനെ ഒരു ജിയോളജിക്കൽ പ്രതിഭാസമായി കാണുന്നു. എങ്കിലും ആ തീജ്വാലകൾക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിയുടെ ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ നമ്മൾ എത്ര നിസ്സാരരാണെന്ന് തോന്നിപ്പോകും.

അസർബൈജാനിലെ ഈ കഥ ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ അവിടെ എണ്ണ നിക്ഷേപം കണ്ടെത്തിയതോടെ ലോകത്തിന്റെ ഭൂപടത്തിൽ ഈ പ്രദേശം വലിയ പ്രാധാന്യം നേടി. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ കാലത്ത് ഇവിടെ വലിയ തോതിലുള്ള രഹസ്യ ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. അന്ന് ശേഖരിച്ച വിവരങ്ങൾ ഇന്നും പൂർണ്ണമായും പുറംലോകം അറിഞ്ഞിട്ടില്ല. കടലിൽ വലിയ ഓയിൽ റിഗ്ഗുകൾ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ വലിയൊരു ഭീഷണിയാണ്. എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും പൊട്ടിത്തെറിക്കാവുന്ന ഒന്നായതുകൊണ്ട് വലിയ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ് അവിടെ ഓരോ നിർമ്മാണവും നടത്തുന്നത്. ഇന്ന് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഉപയോഗിച്ച് ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ സ്വഭാവം പ്രവചിക്കാൻ ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും പ്രകൃതി എപ്പോഴും അപ്രവചനീയമായി തുടരുന്നു.

ഇവിടെ എടുത്തു പറയേണ്ട മറ്റൊരു വലിയ കാര്യം, നമ്മൾ ഈ കാണുന്ന കാഴ്ചകൾക്ക് ഭൂമിക്ക് പുറത്തുള്ള ലോകവുമായി വലിയൊരു ബന്ധമുണ്ട് എന്നതാണ്. ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെ ഒരു തരം 'ടൈം മെഷീൻ' ആയിട്ടാണ് കാണുന്നത്. അത് നമ്മളെ കോടിക്കണക്കിന് മൈലുകൾക്കപ്പുറമുള്ള മറ്റൊരു ഗ്രഹത്തിലേക്ക് മാനസികമായി കൊണ്ടുപോകും. ഉദാഹരണത്തിന്, നമ്മൾ ഇന്ന് വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെ പഠിക്കുന്ന ചൊവ്വയുടെ കാര്യം തന്നെ എടുക്കാം. ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അസർബൈജാനിലെ ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്ക് സമാനമായ ഘടനകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിനെയാണ് ശാസ്ത്രലോകം 'മാർഷ്യൻ അനലോഗ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അതായത്, ചൊവ്വയിലെ പരിസ്ഥിതി എങ്ങനെയായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ നമുക്ക് ഈ അസർബൈജാനിലെ ചെളിമണ്ണിൽ പഠനം നടത്തിയാൽ മതിയാകും. ചൊവ്വയിൽ ഒരു കാലത്ത് വെള്ളം ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നും, അവിടുത്തെ ഭൂമിക്കടിയിൽ ഇന്നും ജീവന്റെ കണികകൾ ബാക്കിയുണ്ടോ എന്നും കണ്ടെത്താൻ ഈ പഠനങ്ങൾ സഹായിക്കും. ഇത് കേവലം ഒരു പ്രാദേശിക പ്രതിഭാസമല്ല, മറിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിലെ മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളുടെ രഹസ്യങ്ങളിലേക്ക് തുറക്കുന്ന ഒരു ജാലകമാണ്.

ഇനി നമ്മൾ ചിന്തിക്കേണ്ടത് സൗരയൂഥത്തിലെ ദൂരെയുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്. വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപഗ്രഹമായ യൂറോപ്പയിലോ ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റനിലോ ചെന്നാൽ അവിടെ നമ്മുടെ സങ്കൽപ്പത്തിന് അപ്പുറത്തുള്ള കാര്യങ്ങളാണ് നടക്കുന്നത്. അവിടെ ലാവാ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്ക് പകരം ഉള്ളത് 'ക്രയോ വോൾക്കാനോസ്' അഥവാ മഞ്ഞ് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളാണ്. നമ്മുടെ ഇവിടെ ചെളിയും ഗ്യാസും പുറത്തേക്ക് വരുന്നത് പോലെ അവിടെ ഐസും നൈട്രജനും ഒക്കെയാണ് സ്ഫോടനത്തിലൂടെ പുറത്തേക്ക് വരുന്നത്. ഈ രണ്ട് പ്രതിഭാസങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സമാനതകൾ അത്ഭുതകരമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഭൂമിയിലെ ഈ പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് നമ്മൾ എത്രത്തോളം ആഴത്തിൽ പഠിക്കുന്നുവോ അത്രത്തോളം നമുക്ക് അന്യഗ്രഹങ്ങളിലെ ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെയും മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും. പക്ഷേ ഇത്രയൊക്കെ പുരോഗതി ഉണ്ടായിട്ടും ഒരു സത്യം നമ്മൾ സമ്മതിച്ചേ പറ്റൂ, പ്രകൃതിയുടെ മുന്നിൽ നമ്മൾ ഇന്നും ഒരു പരിധി വരെ നിസ്സഹായരാണ്.

നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തെ നിരീക്ഷിക്കാൻ ഇന്ന് നൂതനമായ പല സംവിധാനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നാലും ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ എപ്പോൾ പൊട്ടിത്തെറിക്കും എന്ന് കൃത്യമായി പറയാൻ ഇന്നും നമുക്ക് സാധിക്കില്ല. എന്തുകൊണ്ട് ചില സമയങ്ങളിൽ അത് വർഷങ്ങളോളം നിശബ്ദമായി ഇരിക്കുന്നു എന്നും, മറ്റു ചിലപ്പോൾ ഒരു മുന്നറിയിപ്പും ഇല്ലാതെ വലിയ സ്ഫോടനം നടത്തുന്നു എന്നും ഉള്ളത് ഇന്നും ഒരു പ്രഹേളികയാണ്. ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പരിമിതികൾ നമ്മൾ ഇവിടെ തിരിച്ചറിയുന്നു. പലപ്പോഴും നമ്മൾ വിചാരിക്കുന്നത് ഭൂമിയെ മുഴുവൻ നമ്മൾ അളന്നു കഴിഞ്ഞു എന്നാണ്. എന്നാൽ പത്ത് കിലോമീറ്റർ താഴെ നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ പോലും പ്രവചിക്കാൻ നമുക്ക് ഇന്നും കഷ്ടപ്പെടേണ്ടി വരുന്നുണ്ട്.

ഇവിടെ നമ്മൾ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കണം, ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ എപ്പോഴും ഒരു വിസ്മയം മാത്രമല്ല, ചിലപ്പോൾ അതൊരു വലിയ വിപത്ത് കൂടിയാണ്. ചരിത്രത്തിൽ ഇതിന് തെളിവുകളുണ്ട്. ഇന്തോനേഷ്യയിലെ സിഡോർജോയിൽ 2006-ൽ ഉണ്ടായ 'ലൂസി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ചെളി അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനം ഒരു വലിയ ദുരന്തമായിരുന്നു. അവിടെ പതിനഞ്ച് ഗ്രാമങ്ങൾ ചെളിയിൽ മുങ്ങിപ്പോയി, അറുപതിനായിരത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് അവരുടെ വീടുകൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു. മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ കാരണമാണോ അതോ സ്വാഭാവിക ഭൂകമ്പം കൊണ്ടാണോ ഇത് സംഭവിച്ചത് എന്ന കാര്യത്തിൽ ഇന്നും ശാസ്ത്രലോകത്ത് തർക്കങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ ഒന്ന് ഉറപ്പാണ്, ഭൂമിക്ക് ഉള്ളിലെ ഈ ഊർജ്ജത്തെ നമ്മൾ നിസ്സാരമായി കാണരുത്.

ഇനി ഇതിന്റെ മറ്റൊരു വശം നോക്കിയാൽ, ഭാവിയിൽ നമുക്ക് ഈ പ്രതിഭാസങ്ങളെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇതിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന മീഥെയ്ൻ ഗ്യാസ് നമുക്ക് ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ശേഖരിക്കാൻ കഴിയുമോ? അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഇതൊരു വലിയ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സായി മാറും. പക്ഷേ ഇതിൽ വലിയൊരു ധാർമ്മികമായ വെല്ലുവിളിയുണ്ട്. ലാഭത്തിന് വേണ്ടി പ്രകൃതിയുടെ ഈ സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയയിൽ നമ്മൾ വിരൽ വെച്ചാൽ അത് വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുമോ? പ്രകൃതിയിലെ വിഭവങ്ങൾ എടുക്കുമ്പോഴും അതിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം നമുക്കുണ്ട്. എണ്ണയ്ക്കും ഗ്യാസിനും വേണ്ടി നമ്മൾ നടത്തുന്ന ഖനനങ്ങൾ ഈ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നത് ഇന്നും വലിയൊരു ഗവേഷണ വിഷയമാണ്.

ശരിക്കും പറഞ്ഞാൽ ഭൂമിയെ ഒരു ജീവനില്ലാത്ത വസ്തുവായി കാണുന്നതിന് പകരം ഒരു വലിയ 'ലിവിങ് സിസ്റ്റം' ആയി കാണുന്നതാണ് ശരി. ഭൂമിക്ക് അതിന്റേതായ ഒരു മെറ്റബോളിസം അല്ലെങ്കിൽ ദഹനപ്രക്രിയ ഉണ്ട്. ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾ ആ സിസ്റ്റത്തിലെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്. അത് ഭൂമിക്കടിയിലെ അമിതമായ സമ്മർദ്ദത്തെ പുറന്തള്ളുന്നു, പുതിയ ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു, അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വാതകങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നു. ഇതൊരു വലിയ ചക്രം പോലെ നടന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. നമ്മൾ മനുഷ്യർ ഈ വലിയ പ്രക്രിയയിലെ ഒരു ചെറിയ കണ്ണി മാത്രമാണ്. അവസാനമായി നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, അസർബൈജാനിലെ ദ്വീപുകൾ കേവലം മണ്ണ് ഉയർന്നു വന്നതല്ല. അത് ഭൂമിയുടെ ഒരു ഭാഷയാണ്. ഭൂമി നമ്മളോട് സംസാരിക്കുകയാണ്. ഓരോ തവണ തീ ഉയരുമ്പോഴും ഓരോ തവണ പുതിയ മണ്ണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോഴും ഭൂമി നമുക്ക് നൽകുന്ന സന്ദേശം ഒന്നേയുള്ളൂ — ഈ ഗ്രഹം ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്, അത് നിരന്തരം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. നമ്മൾ കാണുന്ന ഈ ശാന്തതയ്ക്ക് പിന്നിൽ വലിയൊരു പോരാട്ടം നടക്കുന്നുണ്ട്. ഫിസിക്സും കെമിസ്ട്രിയും സമയവും എല്ലാം കൂടി ചേർന്ന് നടത്തുന്ന ഒരു മഹാത്ഭുതം.

ഈ ചെളി അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളെ വെറുമൊരു അത്ഭുത കാഴ്ചയായി കാണാതെ, നമ്മുടെ ഗ്രഹത്തിന്റെ ശ്വസനമായി കാണാൻ പഠിക്കണം. പ്രകൃതിയിൽ ഒന്നും വെറുതെ സംഭവിക്കുന്നില്ല. അരാജകത്വം എന്ന് നമുക്ക് തോന്നുന്ന പല കാര്യങ്ങളും സത്യത്തിൽ വലിയൊരു ക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. നമ്മുടെ ഈ ചെറിയ ജീവിതകാലത്തിനിടയിൽ ഭൂമി കാണിക്കുന്ന ഈ മാറ്റങ്ങൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് വിനയമാണ്. ഈ ഭൂമി നമുക്ക് മുൻപും ഉണ്ടായിരുന്നു, നമുക്ക് ശേഷവും ഇതുപോലെ തീ തുപ്പിയും ചെളി ഒഴുക്കിയും അത് നിലനിൽക്കും. നമ്മൾ ചെയ്യേണ്ടത് ആ മാറ്റങ്ങളെ ആദരവോടെയും കൗതുകത്തോടെയും നോക്കി കാണുക എന്നതാണ്. കാരണം, ചലനമില്ലാത്ത ഒരു ഗ്രഹമല്ല ഭൂമി, മറിച്ച് നിരന്തരം ശ്വസിക്കുകയും ചലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അത്ഭുതമാണ് ഇത്.