ജെയിംസ് കാമറോണും അവതാറും ഒരു അവലോകനം

നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും നീല നിറത്തിലേക്ക് ഒന്ന് സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ? കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ സിയാനും (cyan) അസ്യൂറും (azure) ഒക്കെ കലർന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം നീല. ആ നിറത്തിലേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ ഉള്ളിന്റെയുള്ളിൽ വല്ലാത്തൊരു നഷ്ടബോധം, എന്തോ ഒന്ന് കൈവിട്ടുപോയ ഫീൽ നിങ്ങൾക്ക് തോന്നിയിട്ടുണ്ടോ?

2010-ന്റെ തുടക്കസമയമാണ്. സിനിമാ ചരിത്രത്തെ തന്നെ സാങ്കേതികമായും സാമ്പത്തികമായും മാറ്റിമറിച്ച ആ സിനിമ റിലീസായ സമയം. ആ സമയത്ത് ഇന്റർനെറ്റിലെ പല ഫോറങ്ങളിലും വിചിത്രമായ ഒരു പ്രതിഭാസം കണ്ടുതുടങ്ങി. ആൾക്കാർക്ക് കൂട്ടത്തോടെ ഒരു വിഷമം, ഒരു തരം മാനസിക സംഘർഷം. ഇതിനെ അവർ വിളിച്ച പേരാണ് "പോസ്റ്റ്-അവതാർ ഡിപ്രഷൻ സിൻഡ്രോം" (Post-Avatar Depression Syndrome) അഥവാ PADS.

"അവതാർ ഫോറംസ്" എന്നൊരു ഫാൻ സൈറ്റിൽ വന്ന ഒരു ത്രെഡ് ഉണ്ടായിരുന്നു. "പണ്ടോറ എന്ന സ്വപ്നലോകം തൊടാൻ പറ്റാത്ത ഒന്നാണെന്ന യാഥാർത്ഥ്യം നൽകുന്ന ഡിപ്രഷനെ എങ്ങനെ നേരിടാം?" എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ തലക്കെട്ട്. വിശ്വസിക്കുമോ എന്നറിയില്ല, ആയിരത്തിലധികം ആളുകളാണ് ആ പോസ്റ്റിന് താഴെ കമന്റുമായി വന്നത്. വെറുതെ എന്തെങ്കിലും പറയുകയല്ല, അവർക്ക് ശരിക്കും കടുത്ത നിരാശയും, എന്തിന് ആത്മഹത്യാ പ്രവണത വരെ തോന്നുന്നുണ്ടെന്നും അവർ തുറന്നെഴുതി.

അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ എന്തെങ്കിലും ദുരന്തം സംഭവിച്ചിട്ടല്ല കേട്ടോ. വെറും മൂന്ന് മണിക്കൂർ ആ തിയേറ്ററിനുള്ളിൽ, 'പണ്ടോറ' എന്ന ആ മാസ്മരിക ലോകത്ത് ജീവിച്ചിട്ട് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ, നമ്മുടെ ഈ ഗ്രേ നിറത്തിലുള്ള, കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ലോകം അവർക്കൊരു ജയിലായി തോന്നി. അത്രമാത്രം ജീവസ്സുറ്റ, പരസ്പരം കണക്റ്റഡ് ആയ, തിളങ്ങുന്ന ആ ലോകം അവർക്ക് റിയാലിറ്റിയേക്കാൾ വലുതായി. സിഎൻഎൻ-ഉം ബിബിസിയും ഒക്കെ ഇതിനെപ്പറ്റി വാർത്ത കൊടുത്തു. വെറുമൊരു സിനിമ എങ്ങനെയാണ് ഇത്രയും വലിയൊരു സാമൂഹിക വിഷയം ഉണ്ടാക്കുന്നത് എന്ന് മനഃശാസ്ത്രജ്ഞർ വരെ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.

പക്ഷേ ഇതിനെ വെറുമൊരു "ഫാൻ ഭ്രാന്ത്" എന്ന് വിളിച്ച് തള്ളിക്കളയരുത്. കാരണം, അവിടെ ഇല്ലാത്ത ഒരു ഗ്രഹവുമായുള്ള ആ കണക്ഷൻ, ആ നഷ്ടബോധം... അതൊരു അത്ഭുതമാണ്. ഹോളിവുഡ് ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ, കൃത്യമായ പ്ലാനിങ്ങോടെ നടന്ന, ഒരു എഞ്ചിനീയറിംഗ് പ്രോജക്റ്റ് ആയിരുന്നു അത്. ജെയിംസ് കാമറൂൺ എന്ന മനുഷ്യന് നമ്മളെ വെറുമൊരു സിനിമ കാണിക്കണമെന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ തലച്ചോറിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് തന്നെ ഹാക്ക് ചെയ്യുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 4.3 പ്രകാശവർഷം അകലെയുള്ള, ആൽഫ സെന്റോറി സിസ്റ്റത്തിലെ ഒരു ഗ്യാസ് ജയന്റിന്റെ ഉപഗ്രഹം എങ്ങനെയാണ് നമുക്ക് ഭൂമിയേക്കാൾ യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നിയത്? അത് മനസ്സിലാക്കാൻ നമുക്കൊന്ന് റിവൈൻഡ് ചെയ്യണം. ആ 3D ഗ്ലാസുകൾക്കും, ബില്യൺ കണക്കിന് ഡോളറുകൾക്കും ഒക്കെ പിന്നിലേക്ക്... കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ 1994-ലേക്ക്.

'ട്രൂ ലൈസ്' എന്ന സിനിമ കഴിഞ്ഞ്, 'ടൈറ്റാനിക്' തുടങ്ങാൻ പോകുന്ന സമയം. ജെയിംസ് കാമറൂൺ 80 പേജുള്ള ഒരു 'സ്ക്രിപ്റ്റ്മെന്റ്' (സ്ക്രിപ്റ്റും ട്രീറ്റ്മെന്റും ചേർന്ന രൂപം) എഴുതി. അന്ന് അതിന് ഇട്ടിരുന്ന പേര് 'പ്രോജക്റ്റ് 880' എന്നായിരുന്നു. തന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ വായനകളിൽ നിന്ന്, പ്രത്യേകിച്ച് എഡ്ഗർ റൈസ് ബറോസിന്റെ 'ജോൺ കാർട്ടർ ഓഫ് മാർസ്' ഒക്കെ നൽകിയ പ്രചോദനമായിരുന്നു അത്. ഒരു പട്ടാളക്കാരൻ അന്യഗ്രഹത്തിൽ എത്തുന്നതും അവിടുത്തെ രീതികളുമായി ഇണങ്ങുന്നതുമൊക്കെയാണ് കഥ.

ഇന്ന് നമ്മൾ സിനിമയിൽ കാണുന്ന മിക്കവാറും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അന്ന് ആ എഴുത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. പറക്കുന്ന മലകളും, ആറ് കാലുള്ള മൃഗങ്ങളും, ന്യൂറൽ ലിങ്കും എല്ലാം. പക്ഷേ അന്ന് 'സൈബർടയർ' എന്നൊരു രണ്ടാമത്തെ ഉപഗ്രഹത്തിന്റെ കഥയും, കുറച്ചുകൂടി ഏലിയൻ ലുക്കുള്ള നാവികളുമൊക്കെ ആയിരുന്നു പ്ലാനിൽ. ടൈറ്റാനിക് കഴിഞ്ഞ ഉടനെ ഇത് ഷൂട്ട് ചെയ്യാനായിരുന്നു കാമറൂണിന്റെ പ്ലാൻ.

പക്ഷേ, പുള്ളി അവിടെയൊരു ബ്രേക്ക് ഇട്ടു. തൊണ്ണൂറുകളുടെ പകുതിയിലുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ ഗ്രാഫിക്സ് (CGI) അദ്ദേഹം പരിശോധിച്ചു. 'ജുറാസിക് പാർക്കി'ലെ ദിനോസറുകളും, 'ദി മമ്മി'യിലെ രൂപങ്ങളും ഒക്കെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു കാര്യം മനസ്സിലായി - വികാരങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന, ഫോട്ടോ റിയലിസ്റ്റിക് ആയ ഒരു ഏലിയനെ ഉണ്ടാക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ അന്ന് നിലവിലില്ല. "എന്റെ സിനിമ കാണാൻ ഒരു കാർട്ടൂൺ പോലെ ഇരിക്കരുത്" എന്ന് അദ്ദേഹം തീർത്തു പറഞ്ഞു. നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ചാനലിൽ വരുന്ന ഒരു സ്പേസ് ഡോക്യുമെന്ററി പോലെ ഇരിക്കണം എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർബന്ധം. അതുകൊണ്ട്, ബ്ലോക്ക്ബസ്റ്റർ സിനിമകളുടെ ലോകത്ത് അപൂർവ്വമായി മാത്രം കാണുന്ന ക്ഷമയോടെ, അദ്ദേഹം ആ പ്രോജക്റ്റ് അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചു. ആ സ്ക്രിപ്റ്റ് ഒരു മേശവലിപ്പിലിട്ട് പൂട്ടി, തന്റെ ഭാവനയ്ക്കൊത്ത് ലോകം വളരുന്നത് വരെ കാത്തിരുന്നു.

പിന്നെ എപ്പോഴാണ് ആ സ്പാർക്ക് ഉണ്ടായത്? 2002-ൽ. പീറ്റർ ജാക്സന്റെ 'ദ ലോർഡ് ഓഫ് ദി റിംഗ്സ്: ദി ടു ടവേഴ്സ്' കാണാൻ കാമറൂൺ ഇരുന്നു. സ്ക്രീനിൽ 'ഗോളം' (Gollum) എന്ന കഥാപാത്രത്തെ കണ്ടതും അദ്ദേഹം ഞെട്ടി. ആദ്യമായിട്ടാണ് ഒരു CGI കഥാപാത്രം വെറുമൊരു സ്പെഷ്യൽ ഇഫക്റ്റ് അല്ലാതായി മാറുന്നത്. ആൻഡി സെർക്കിസ് എന്ന നടന്റെ അഭിനയം അതേപടി ആ ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിലേക്ക് പകർന്നാടുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. കൈകാലുകളുടെ ചലനം മാത്രം പകർത്തുന്ന "മോഷൻ ക്യാപ്ചർ" എന്ന ടെക്നോളജി മാറി, ആത്മാവിനെ വരെ പകർത്തുന്ന "പെർഫോമൻസ് ക്യാപ്ചർ" ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് മനസ്സിലായി.

പക്ഷേ അപ്പോഴും, കാമറൂണിന് വേണ്ട കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ ആ ടെക്നോളജി പോരായിരുന്നു. ഗോളം ഒരു സപ്പോർട്ടിംഗ് കഥാപാത്രം മാത്രമായിരുന്നു. കാമറൂണിന് വേണ്ടത് 12 അടി പൊക്കമുള്ള നീല ഏലിയൻസാണ്, അതും ഒരു റൊമാന്റിക് സിനിമയുടെ മുഴുവൻ ഇമോഷണൽ ഭാരവും ചുമക്കാൻ കെൽപ്പുള്ളവർ. അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ആ ടെക്നോളജി ഉപയോഗിക്കുക മാത്രമല്ല ചെയ്തത്, അതിനെ അടിമുടി മാറ്റിയെടുത്തു. വിൻസ് പേസിനൊപ്പം ചേർന്ന് അദ്ദേഹം "ഫ്യൂഷൻ ക്യാമറ സിസ്റ്റം" വികസിപ്പിച്ചു. മനുഷ്യന്റെ രണ്ട് കണ്ണുകൾ എങ്ങനെയാണോ കാണുന്നത്, അതേ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു 3D സിസ്റ്റം. സ്ക്രീനിൽ നിന്ന് സാധനങ്ങൾ നമ്മുടെ കണ്ണിൽ കുത്തുന്ന പോലത്തെ തട്ടിക്കൂട്ട് 3D അല്ല, മറിച്ച് സ്ക്രീനിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ആഴം തോന്നിക്കുന്ന ഒരു ജനൽ.

ഇതൊന്നുമല്ല യഥാർത്ഥ മാജിക്. പണ്ടോറയിലെ "സീക്രട്ട് സോസ്" എന്ന് പറയുന്നത് അഭിനേതാക്കൾ തലയിൽ വെച്ചിരുന്ന ഒരു ചെറിയ ക്യാമറ റിഗ്ഗ് ആയിരുന്നു. പണ്ടൊക്കെ മുഖത്ത് കുറെ ചെറിയ കുത്തുകൾ ഇട്ടിട്ടാണ് ഭാവങ്ങൾ ഒപ്പിയെടുത്തിരുന്നത്. പക്ഷേ അത് അത്ര കൃത്യമായിരുന്നില്ല. കാമറൂണിന്റെ ടീം ഉണ്ടാക്കിയ പുതിയ റിഗ്ഗിൽ, നടീനടന്മാരുടെ മുഖത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലായി ഒരു ചെറിയ HD ക്യാമറ തൂങ്ങിക്കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കൃഷ്ണമണിയുടെ വികാസം, മുഖത്തെ ചെറിയ പേശികളുടെ ചലനം, ചുണ്ടിന്റെ കോണിലെ ചെറിയ വിറയൽ വരെ അത് റെക്കോർഡ് ചെയ്തു. സോയി സൽദാനയുടെ കഥാപാത്രം കരയുമ്പോൾ, കമ്പ്യൂട്ടർ വെറുതെ ഊഹിച്ചെടുക്കുകയല്ല ചെയ്തത്; സോയിയുടെ മുഖത്തുണ്ടായ അതേ മാറ്റങ്ങൾ നെയ്‌ത്തിരിയിലേക്ക് പകർത്തുകയായിരുന്നു.

ഈയൊരു കൃത്യത ക്യാമറയിൽ മാത്രമല്ല, പണ്ടോറ എന്ന ലോകം ഉണ്ടാക്കിയതിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. സാധാരണ സിനിമകളിൽ കഥയ്ക്ക് വേണ്ടി എന്തെങ്കിലും എഴുതി ഉണ്ടാക്കും. പക്ഷേ കാമറൂണിന് ഇതൊരു ബയോളജിക്കൽ നിർബന്ധമായിരുന്നു. പണ്ടോറയിലെ മൃഗങ്ങളെ ഒന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കൂ. 'ഥാനറ്റർ' ആയാലും 'ഡയർഹോഴ്സ്' ആയാലും അവയ്‌ക്കെല്ലാം ആറ് കാലുകളുണ്ട് (Hexapedal). അവ ശ്വസിക്കുന്നത് വായ കൊണ്ടല്ല, നെഞ്ചിലുള്ള ചെറിയ ദ്വാരങ്ങളിലൂടെയാണ്. പണ്ടോറ എന്ന ഗ്രഹത്തിലെ പരിണാമം അങ്ങനെയാണ്.

പക്ഷേ, നാവികളിലേക്ക് വരുമ്പോൾ കാര്യം മാറും. അവർക്ക് നാല് കാലുകളേ ഉള്ളൂ (രണ്ട് കൈയ്യും രണ്ട് കാലും). അവർക്ക് മനുഷ്യരെപ്പോലെ മൂക്കുണ്ട്. ബയോളജി വെച്ച് നോക്കിയാൽ ഇതിൽ ഒരു ലോജിക്കുമില്ല. ഒരേ പൂർവികരിൽ നിന്ന് വന്നവരാണെങ്കിൽ, എങ്ങനെയാണ് ഇവർക്ക് മാത്രം രണ്ട് കാലുകൾ കുറഞ്ഞത്? വിമർശകരും ശാസ്ത്രജ്ഞരും അന്ന് കാമറൂണിനെ കളിയാക്കി, "ഇതൊരു മടിയുടെ ലക്ഷണമാണ്" എന്ന് പറഞ്ഞു.

പക്ഷേ സത്യത്തിൽ അവിടെയും കാമറൂൺ ഒരു കണ്ണി വെച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നാമത്തെ സിനിമയിൽ 'പ്രോലിമൂറിസ്' (Prolemuris) എന്നൊരു കുരങ്ങൻ പോലത്തെ ജീവിയുണ്ട്. അതിനെ സൂക്ഷിച്ചു നോക്കിയാൽ കാണാം, അതിന് രണ്ട് കാലും നാല് കൈകളുമാണ് ഉള്ളത്. പക്ഷേ മുകളിലെ രണ്ട് കൈകൾ മു dir ട്ട് (elbow) വരെ ചേർന്നിട്ടാണ് ഇരിക്കുന്നത്. അതായത്, ആറ് കാലുകളിൽ നിന്ന് നാല് കാലുകളിലേക്കുള്ള പരിണാമത്തിന്റെ ഒരു കണ്ണിയാണത്. നാവികളെ കാണാൻ മനുഷ്യർക്ക് ഇഷ്ടം തോന്നണമെങ്കിൽ അവർക്ക് നമ്മളെപ്പോലെ നാല് കൈകാലുകൾ വേണം എന്നറിയാവുന്നത് കൊണ്ട് കാമറൂൺ സ്വന്തം നിയമം തെറ്റിച്ചു, പക്ഷേ അതിനൊരു ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണം രഹസ്യമായി കരുതിവെക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇനി അവിടുത്തെ പറക്കുന്ന മലകളുടെ കാര്യം എടുക്കാം. "ഹല്ലേലൂയ മൗണ്ടൻസ്" എന്ന ആ മലകൾ കണ്ട് റോജർ ഡീൻ എന്ന ആർട്ടിസ്റ്റ് കാമറൂണിനെതിരെ കേസ് കൊടുത്തു, തന്റെ ആൽബം കവറിലെ പടം മോഷ്ടിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞ് (ആ കേസ് പക്ഷെ കാമറൂൺ ജയിച്ചു). ഈ മലകൾ വെറുതെ മാജിക് കൊണ്ട് പറക്കുന്നതല്ല. സിനിമയിൽ പറയുന്ന 'അൺഒബ്റ്റേനിയം' (Unobtainium) എന്ന ധാതുവാണ് ഇതിന് കാരണം. റൂം ടെമ്പറേച്ചറിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സൂപ്പർ കണ്ടക്ടർ ആണത്. ശക്തമായ കാന്തിക മണ്ഡലത്തിൽ (Magnetic Field) ഒരു സൂപ്പർ കണ്ടക്ടർ വെച്ചാൽ, 'മൈസ്നർ ഇഫക്റ്റ്' (Meissner effect) എന്ന പ്രതിഭാസം കാരണം അത് അന്തരീക്ഷത്തിൽ പൊങ്ങിനിൽക്കും. ഒരു മലയെയൊക്കെ പൊക്കി നിർത്താൻ വേണ്ടത്ര കാന്തിക ശക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ നമ്മുടെ രക്തത്തിലെ ഇരുമ്പ് വരെ വലിിച്ചെടുക്കപ്പെടുമെന്നത് വേറെ കാര്യം. എന്നാലും, ആ പറക്കുന്ന മലകൾക്ക് പിന്നിൽ കൃത്യമായ ഫിസിക്സ് ഉണ്ടായിരുന്നു. കാമറൂൺ വെറുതെയൊരു ഫാന്റസി ഉണ്ടാക്കുകയല്ല, ഒരു ശാസ്ത്രീയ സിദ്ധാന്തം (Hypothesis) മുന്നോട്ട് വെക്കുകയായിരുന്നു.

പക്ഷേ, ഇതിനെല്ലാമുപരി, ആ 'പോസ്റ്റ് അവതാർ ഡിപ്രഷനുമായി' ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബന്ധപ്പെട്ട് കിടക്കുന്നത് അവിടുത്തെ "ന്യൂറൽ ക്യൂ" അഥവാ "ത്സഹേലു" (Tsahaylu) ആണ്. മുടി കോർത്ത് മൃഗങ്ങളുമായും മരങ്ങളുമായും കണക്റ്റ് ചെയ്യുന്ന ആ പരിപാടി. കേൾക്കുമ്പോൾ ഇതൊരു ആത്മീയ തട്ടിപ്പായി തോന്നാം. പക്ഷേ സത്യത്തിൽ അതൊരു മുൻകൂട്ടി കാണലായിരുന്നു. ഈ സിനിമ വരുന്ന സമയത്താണ് സുസെയ്ൻ സിമാർഡ് എന്ന ഇക്കോളജിസ്റ്റിന്റെ പഠനങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നത്. ഭൂമിയിലെ മരങ്ങൾ മണ്ണിനടിയിലുള്ള ഫംഗസുകൾ വഴി (Mycelium) പരസ്പരം സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്, ഭക്ഷണം പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്, അപകട സൂചന നൽകുന്നുണ്ട് എന്നൊക്കെ അവർ കണ്ടെത്തി. "Wood Wide Web" എന്നാണ് അതിന് പേര്.

നമ്മുടെ കാട്ടിൽ നടക്കുന്ന ഈ കാര്യം കാമറൂൺ ഒരു ഗ്രഹത്തിന്റെ മൊത്തം കോൺഷ്യസ്നസ് ആയി വലുതാക്കി കാണിച്ചു തന്നു. നാവികൾ മുടി ഡയർഹോഴ്സുമായി കണക്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ അതൊരു മാജിക്കല്ല, അതൊരു ബയോളജിക്കൽ ഇന്റർനെറ്റാണ്. പ്രകൃതിയുമായി ഇത്രയും നേരിട്ടുള്ള, കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ബന്ധം സിനിമയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, നമ്മൾ എത്രമാത്രം പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് അകന്നുപോയി എന്ന് ജനങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അതാണ് ആ ഡിപ്രഷന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം.

ഇനി, അവതാറിനെപ്പറ്റി പറയുമ്പോൾ അതിന്റെ പണത്തെപ്പറ്റി പറയാതിരിക്കാൻ പറ്റില്ലല്ലോ. 2009 ഡിസംബറിൽ സിനിമ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ ഒരു "തണുപ്പൻ" തുടക്കമായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ വീക്കെൻഡിൽ വലിയ റെക്കോർഡൊന്നും ഇട്ടിരുന്നില്ല. ഈ പടം പൊട്ടും എന്ന് പലരും പ്രവചിച്ചു. പക്ഷേ, ഇന്നത്തെ കാലത്ത് അപൂർവ്വമായി മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്ന് അവിടെ നടന്നു - കളക്ഷൻ കുറഞ്ഞില്ല! ആഴ്ചകൾ കഴിയുന്തോറും ആൾക്കാർ ഒഴുകിയെത്തി. "ഇതൊന്ന് തിയേറ്ററിൽ പോയി കണ്ടുനോക്ക്" എന്ന് കണ്ടവർ കണ്ടവർ പറഞ്ഞു പരത്തി. അവസാനം 2.92 ബില്യൺ ഡോളർ വാരികൂട്ടി കാമറൂണിന്റെ തന്നെ ടൈറ്റാനിക്കിന്റെ റെക്കോർഡ് തകർത്തു. ലോകത്തെ സകല തിയേറ്ററുകളെയും ഡിജിറ്റൽ പ്രൊജക്ഷനിലേക്ക് മാറാൻ ഈ ഒരൊറ്റ സിനിമ നിർബന്ധിതരാക്കി.

പക്ഷേ വലിയ വിജയത്തോടൊപ്പം വിമർശനങ്ങളും വന്നു. കഥ തീരെ മോശമാണെന്ന് ചിലർ പറഞ്ഞു. "ഡാൻസസ് വിത്ത് വൂൾവ്സ്" (Dances with Wolves) സ്പേസിൽ എടുത്തതാണെന്നും, വെളുത്ത വർഗ്ഗക്കാരൻ വന്ന് ആദിവാസികളെ രക്ഷിക്കുന്ന "വൈറ്റ് സേവിയർ" (White Savior) കോംപ്ലക്സ് ആണെന്നും വിമർശനം ഉയർന്നു. കാമറൂൺ ഇത് നിഷേധിച്ചില്ല. 'ലോറൻസ് ഓഫ് അറേബ്യ'യും 'ജംഗിൾ ബുക്കും' ഒക്കെ തന്റെ റെഫറൻസ് ആയിരുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിച്ചു. അത്രയും വിചിത്രമായ ഒരു ലോകം പ്രേക്ഷകർക്ക് ദഹിക്കണമെങ്കിൽ, അവർക്ക് പരിചിതമായ ഒരു കഥയുടെ ചട്ടക്കൂട് വേണമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്. അതൊരു "ട്രോജൻ ഹോഴ്സ്" തന്ത്രമായിരുന്നു.

ഇതിനിടയിൽ തമാശരൂപേണയുള്ള ചില വിവാദങ്ങളും ഉണ്ടായി. സിനിമയുടെ ലോഗോയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ഫോണ്ട് (Font) ഇല്ലേ? അത് എല്ലാ കമ്പ്യൂട്ടറിലും ഡിഫോൾട്ട് ആയിട്ടുള്ള "Papyrus" എന്ന ഫോണ്ട് ആണ്. ഇത്രയും കോടികൾ മുടക്കിയ സിനിമയ്ക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു ഫോണ്ട് ഉണ്ടാക്കാൻ പാടില്ലായിരുന്നോ എന്ന് ചോദിച്ച് റയാൻ ഗോസ്ലിംഗ് SNL-ൽ ഒരു സ്കിറ്റ് വരെ ചെയ്തു. "ആ ഫോണ്ട് വർക്ക് ആയില്ലേ?" എന്നായിരുന്നു കാമറൂണിന്റെ മറുപടി. പക്ഷേ പുള്ളി എല്ലാം ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം ഭാഗം 'വേ ഓഫ് വാട്ടർ' വന്നപ്പോൾ ലോഗോയിലെ ഫോണ്ട് ചെറുതായൊന്ന് മാറ്റി. പാപ്പിറസ് വിരമിച്ചു.

പിന്നെ ഒരു മൗനമായിരുന്നു. 13 വർഷങ്ങൾ. അവതാറിന് വലിയ സാംസ്കാരിക സ്വാധീനം (Cultural footprint) ഒന്നുമില്ലെന്നും, സിനിമയിലെ മൂന്ന് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പേര് പോലും ആർക്കും ഓർമ്മയില്ലെന്നും ആൾക്കാർ കളിയാക്കി. പക്ഷേ നമ്മൾ ട്രോളിക്കൊണ്ടിരുന്നപ്പോൾ കാമറൂൺ എവിടെയായിരുന്നെന്നോ? മരിയാന ട്രെഞ്ചിൽ! സമുദ്രത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ ഭാഗമായ ചലഞ്ചർ ഡീപ്പിലേക്ക് ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്ത ആദ്യത്തെ മനുഷ്യനായി അദ്ദേഹം മാറി. അതൊരു പബ്ലിസിറ്റി സ്റ്റണ്ട് ആയിരുന്നില്ല, റിസർച്ച് ആയിരുന്നു. സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ വെളിച്ചവും, വിചിത്ര ജീവികളുമെല്ലാം അദ്ദേഹം കണ്ടു പഠിച്ചു. അതെല്ലാം 'അവതാർ: ദി വേ ഓഫ് വാട്ടറി'ൽ നമ്മൾ കണ്ടു.

രണ്ടാം ഭാഗത്തിലും വെല്ലുവിളികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ സിനിമയിലെ ടെക്നോളജി വെള്ളത്തിനടിയിൽ വർക്ക് ആവില്ല. വെളിച്ചം വെള്ളത്തിലൂടെ പോകുമ്പോൾ വളയും (Refraction), അത് സെൻസറുകളെ കുഴപ്പത്തിലാക്കും. സാധാരണ ഡയറക്ടർമാർ ആയിരുന്നെങ്കിൽ സ്റ്റുഡിയോയിൽ കെട്ടിത്തൂക്കി അഭിനയിപ്പിച്ചിട്ട് കമ്പ്യൂട്ടറിൽ വെള്ളം ചേർത്തേനെ. കാമറൂൺ സമ്മതിച്ചില്ല. അദ്ദേഹം ലക്ഷക്കണക്കിന് ലിറ്റർ വെള്ളം കൊള്ളുന്ന ടാങ്ക് പണിതു. വെള്ളത്തിനടിയിൽ അഭിനയിക്കാൻ അഭിനേതാക്കൾ ശ്വാസം പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ പഠിച്ചു. കേറ്റ് വിൻസ്ലെറ്റ് (Kate Winslet) വെള്ളത്തിനടിയിൽ ശ്വാസം പിടിച്ചു നിന്നത് ഏഴ് മിനിറ്റും 14 സെക്കൻഡുമാണ്! ടോം ക്രൂയിസിന്റെ റെക്കോർഡ് വരെ തകർത്തു.

പിന്നെ HFR (High Frame Rate) എന്ന ടെക്നോളജി. സാധാരണ സിനിമകൾ ഒരു സെക്കൻഡിൽ 24 ഫ്രെയിം ആണ് കാണിക്കുക. ഇതിൽ അത് 48 ആക്കി. ആക്ഷൻ സീനുകൾ ഒക്കെ വെള്ളം പോലെ ഒഴുകി നടന്നു. ചിലർക്ക് അത് വീഡിയോ ഗെയിം പോലെ തോന്നി, ചിലർക്ക് അത് സ്ക്രീൻ ഇല്ലാത്ത അനുഭവം നൽകി. എന്തായാലും ആ സിനിമയും 2.3 ബില്യൺ ഡോളർ നേടി. അവതാറിനെ ആരും ഓർക്കുന്നില്ല എന്ന വാദം തെറ്റാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു. നമ്മൾ എല്ലാ ദിവസവും ഹവായ് ടൂറിനെ പറ്റി സംസാരിക്കാറില്ലല്ലോ, പക്ഷേ അവസരം കിട്ടിയാൽ നമ്മൾ വീണ്ടും അവിടെ പോകും. അതാണ് പണ്ടോറ. അതൊരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്.

ശരിക്കും ഈ പണ്ടോറ എവിടെയാണ്? ചൈനയിലെ ഷാങ്ജിയാജി (Zhangjiajie) നാഷണൽ പാർക്കിലെ വലിയ തൂണുകൾ കണ്ടാൽ പണ്ടോറയിലെ മലകൾ പോലെയിരിക്കും. 2010-ൽ ചൈനക്കാർ ആ മലയ്ക്ക് "അവതാർ ഹല്ലേലൂയ മൗണ്ടൻ" എന്ന് പേര് വരെ മാറ്റി! ന്യൂസിലൻഡിലെ വൈറ്റോമോ ഗുഹകളിൽ പോയാൽ അവിടുത്തെ ഗ്ലോ വേംസ് (Glow worms) നൽകുന്ന വെളിച്ചം പണ്ടോറയിലെ രാത്രി പോലെയിരിക്കും. യെമനിലെ സോക്കോട്ര ദ്വീപിലെ ഡ്രാഗൺ ബ്ലഡ് മരങ്ങൾ കണ്ടാൽ അവതാറിലെ മരങ്ങൾ ഓർമ്മ വരും. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സ്ഥലങ്ങളെ റീമിക്സ് ചെയ്ത് എടുത്തതാണ് പണ്ടോറ. അത് പരിചിതമാണ്, എന്നാൽ സ്വപ്നതുല്യവുമാണ്.

ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നോക്കാം. 'അവതാർ 3' (ഫയർ ആൻഡ് ആഷ്) വരാൻ പോകുന്നു. അതിൽ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന, വില്ലൻ സ്വഭാവമുള്ള നാവികളെ കാണിക്കും. നാലും അഞ്ചും ഭാഗങ്ങൾ വരുന്നുണ്ട്. അഞ്ചാം ഭാഗത്തിൽ നെയ്‌ത്തിരി ഭൂമിയിലേക്ക് വരുമെന്ന് കേൾക്കുന്നു. മരിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ഈ ഗ്രഹം കാണാൻ. അത് കഥയെ മൊത്തത്തിൽ മാറ്റിമറിക്കും. പ്രകൃതിയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാൻ പറയുന്ന ഒരു സന്ദേശം, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് പറയുന്നു എന്നത് വലിയൊരു തമാശയാണ്.

ഇവിടെയാണ് അവതാറിന്റെ യഥാർത്ഥ വൈരുദ്ധ്യം കിടക്കുന്നത്. നമ്മൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ ആ പച്ചപ്പിനെ സ്വപ്നം കാണാൻ ജെയിംസ് കാമറൂൺ ഉപയോഗിക്കുന്നത് യന്ത്രങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യമാണ്. "പോസ്റ്റ് അവതാർ ഡിപ്രഷൻ" എന്നത് ഒരു രോഗമല്ല, അത് ഒരു തിരിച്ചറിവാണ്. നമ്മൾ എന്ത് നശിപ്പിച്ചു എന്ന് കാണിക്കാൻ നമ്മൾ തന്നെ ഒരു യന്ത്രം ഉണ്ടാക്കി. നമ്മൾ ആ 3D കണ്ണട വെച്ച്, ശ്വാസം അടക്കിപ്പിടിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും പണ്ടോറയിലേക്ക് പോകുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടാനല്ല. മറിച്ച്, യാഥാർത്ഥ്യം എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന് ഓർത്തെടുക്കാനാണ്. നീല നിറം എന്നത് വെറുമൊരു സങ്കടമല്ല, അതൊരു ജീവനുള്ള നിറമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ.