ക്വാണ്ടം ബാറ്ററി: ഊർജ്ജം കെമിസ്ട്രിയിൽ നിന്നും ഫിസിക്സിലേക്ക് വഴിമാറുന്ന വിപ്ലവം

നമ്മൾ ഇന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്മാർട്ട് ഫോണുകൾ മുതൽ ഇലക്ട്രിക് കാറുകൾ വരെ ഒന്ന് ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കിയാൽ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാകും. സാങ്കേതികവിദ്യ ഇത്രയേറെ വളർന്നിട്ടും നമ്മൾ ഇപ്പോഴും നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി ഊർജ്ജം സൂക്ഷിച്ചു വെക്കുക എന്നതാണ്. സത്യം പറഞ്ഞാൽ നമ്മൾ ദിവസവും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഓരോ ബാറ്ററിയും വലിയ തോതിൽ ഊർജ്ജം പാഴാക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ് എന്നുള്ളതാണ് യഥാർത്ഥ വസ്തുത. നമ്മൾ വിചാരിക്കുന്നത് ഊർജ്ജം സൂക്ഷിച്ചു വെക്കാനുള്ള പ്രശ്നങ്ങളെല്ലാം പരിഹരിച്ചു എന്നാണ്, എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ നമ്മൾ ഇപ്പോഴും രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വളരെ പതുക്കെയുള്ള ചലനങ്ങളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ ഒരു ചിന്താഗതിയിൽ നിന്നാണ് ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ എന്ന വിപ്ലവാത്മകമായ ആശയം ജനിക്കുന്നത്.

ആദ്യകാലത്ത് വോൾട്ടായിക് പൈലുകളിൽ തുടങ്ങി ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന ലിഥിയം അയോൺ ബാറ്ററികൾ വരെ എത്തിയെങ്കിലും ഇതിന്റെയൊക്കെ അടിസ്ഥാനം കെമിസ്ട്രിയാണ്. അതായത് റെഡോക്സ് റിയാക്ഷൻസ് എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയിലൂടെ അയോണുകൾ ഒരു വശത്തുനിന്ന് മറു വശത്തേക്ക് നീങ്ങുന്നു. ഇതിനെ അയോണിക് ഡിഫ്യൂഷൻ (Ionic Diffusion) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഈ സഞ്ചാരത്തിനിടയിൽ ഊർജ്ജത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം താപമായി (Heat) നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഈ താപനഷ്ടം സിസ്റ്റത്തിലെ എൻട്രോപ്പി (Entropy) വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ താപനഷ്ടം ഒഴിവാക്കാൻ കെമിക്കൽ ബാറ്ററികൾക്ക് കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അതിവേഗം ചാർജ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചാൽ ബാറ്ററി ചൂടാവുകയും അത് പൊട്ടിത്തെറിക്കാൻ വരെ കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനു പുറമെ ലിഥിയം പോലുള്ള ലോഹങ്ങളുടെ ലഭ്യതക്കുറവും അത് ഖനനം ചെയ്തെടുക്കുന്നതിലെ രാഷ്ട്രീയ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളും വേറെയുണ്ട്. ഓരോ തവണ ചാർജ് ചെയ്യുമ്പോഴും ബാറ്ററിക്കുള്ളിലെ പാളികൾക്ക് തേയ്മാനം സംഭവിക്കുന്നു, അങ്ങനെയാണ് ബാറ്ററിയുടെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ നമ്മൾ ഇപ്പോൾ കെമിക്കൽ ബാറ്ററികളുടെ ഒരു പീഠഭൂമിയിൽ എത്തിനിൽക്കുകയാണ്, ഇതിനപ്പുറം വലിയൊരു വളർച്ച ഈ മേഖലയിൽ സാധ്യമല്ല. അപ്പോൾ നമ്മൾ ചെയ്യേണ്ടത് ബാറ്ററികൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയല്ല, മറിച്ച് ഊർജ്ജം ശേഖരിച്ചു വെക്കുന്ന രീതി തന്നെ മാറ്റുക എന്നതാണ്. അവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സിന്റെ പ്രസക്തി തുടങ്ങുന്നത്.

ക്വാണ്ടം ലോകത്തേക്ക് നമ്മൾ കടക്കുമ്പോൾ അവിടെ ഊർജ്ജം എന്നത് നമ്മൾ കാണുന്നതുപോലെയല്ല. അതിസൂക്ഷ്മമായ തലത്തിൽ ഊർജ്ജം ഒരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് അതൊരു അവസ്ഥയാണ്. മാക്സ് പ്ലാങ്ക് കണ്ടെത്തിയ ക്വാണ്ടൈസേഷൻ എന്ന തത്വമനുസരിച്ച് ഊർജ്ജം തുടർച്ചയായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് ചെറിയ പാക്കറ്റുകളായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ക്വാണ്ടം ലോകത്ത് ഒരു വസ്തുവിന് ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം അവസ്ഥകളിൽ ഇരിക്കാൻ കഴിയും, ഇതിനെയാണ് സൂപ്പർ പൊസിഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഈ ഒരു പ്രതിഭാസം ബാറ്ററികളിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ ഊർജ്ജം ശേഖരിക്കുന്നത് അവിശ്വസനീയമാംവിധം വേഗത്തിലാക്കാം. 2013-ൽ റോബർട്ട് അലിക്കി എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് ക്വാണ്ടം ബാറ്ററി എന്ന സിദ്ധാന്തം ആദ്യമായി മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. ഒരു ബാറ്ററിയെ പ്യുവർ ഫിസിക്സ് ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ചാൽ എങ്ങനെയിരിക്കും എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്ത. ക്വാണ്ടം തെർമോഡൈനാമിക്സ് അനുസരിച്ച് ഒരു സിസ്റ്റത്തിൽ നിന്ന് വർക്ക് എക്സ്ട്രാക്റ്റ് ചെയ്യുന്നത് വളരെ വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലാണ്. സാധാരണ ബാറ്ററികളിൽ ഓരോ സെല്ലും അതിന്റേതായ രീതിയിലാണ് ചാർജ് ആകുന്നത്, എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ലോകത്ത് 'എന്റാംഗിൾമെന്റ്' എന്ന പ്രതിഭാസം വഴി എല്ലാ സെല്ലുകളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ ചാർജിങ് വേഗത സെല്ലുകളുടെ എണ്ണത്തിന് ആനുപാതികമായല്ല വർദ്ധിക്കുന്നത്, മറിച്ച് അതിന്റെ വർഗ്ഗത്തിന് (Square) ആനുപാതികമായാണ്. ഇതിനെയാണ് കളക്ടീവ് ചാർജിംഗ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഇങ്ങനെയാണെങ്കിലും ഇത് പ്രായോഗികമായി എങ്ങനെ നടപ്പിലാക്കും എന്നതായിരുന്നു വലിയ ചോദ്യം. അവിടെയാണ് പ്രകാശത്തെ ഒരു ചാർജറായി ഉപയോഗിക്കാം എന്ന കണ്ടെത്തൽ വരുന്നത്. നമ്മൾ സാധാരണ സോളാർ പാനലുകൾ കണ്ടിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ചാർജിംഗ് അതിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇവിടെ വൈദ്യുതിക്ക് പകരം പ്രകാശകണങ്ങളെ അഥവാ ഫോട്ടോണുകളെ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നു. പ്രകാശവും പദാർത്ഥവും തമ്മിലുള്ള അതിശക്തമായ ബന്ധത്തെയാണ് (Light-matter coupling) ഇതിനായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നത്. ഓസ്‌ട്രേലിയയിലെ ആർ.എം.ഐ.ടി സർവകലാശാലയിലെയും മെൽബൺ സർവകലാശാലയിലെയും ശാസ്ത്രജ്ഞർ ചേർന്ന് നടത്തിയ പരീക്ഷണത്തിലാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യരൂപം ജനിക്കുന്നത്. അവർ ഒരു മൈക്രോസ്കോപ്പിക് ഫിലിം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തി. ഓർഗാനിക് സെമികണ്ടക്ടർ പാളികൾക്കിടയിൽ പ്രകാശത്തെ തളച്ചിട്ടുകൊണ്ട് അവർ ഒരു മൈക്രോ കാവിറ്റി നിർമ്മിച്ചു. ഇതിലേക്ക് ലേസർ രശ്മികൾ കടത്തിവിട്ടപ്പോൾ അത്ഭുതകരമായ ചില കാര്യങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. ഊർജ്ജം ഒരു രാസവസ്തുവായല്ല, മറിച്ച് പ്രകാശവും പദാർത്ഥവും ചേർന്നുള്ള ഒരു പ്രത്യേക അവസ്ഥയായി (Polaritons) അവിടെ നിലകൊണ്ടു. ഈ പരീക്ഷണം തെളിയിച്ചത് ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ വെറും സങ്കല്പമല്ല എന്നാണ്.

ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത 'സൂപ്പർ അബ്സോർപ്ഷൻ' എന്ന പ്രതിഭാസമാണ്. നിങ്ങൾ ഒരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ പാത്രം വലുതാകുന്നതിനനുസരിച്ച് അത് നിറയാൻ കൂടുതൽ സമയമെടുക്കും എന്നതാണ് സാധാരണ നിയമം. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ലോകത്ത് ഈ നിയമം തകിടം മറിയുന്നു. ഒരു ക്വാണ്ടം ബാറ്ററിയിൽ എത്രത്തോളം കൂടുതൽ ആറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രത്തോളം വേഗത്തിൽ അത് ചാർജ് ആകും. ഇതിനെ ക്വാണ്ടം അഡ്വാന്റേജ് സ്കെയിലിംഗ് (N² scaling) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതായത് ബാറ്ററി വലുതാകുന്തോറും ചാർജിങ് സമയം കുറയുന്നു. പത്തുപേർ ചേർന്ന് ഒരു ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ഓരോരുത്തരും ഓരോന്ന് ചെയ്യുന്നതിന് പകരം പത്തുപേരും ഒരേ താളത്തിൽ ഒരൊറ്റ മനസ്സോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് പോലെയാണിത്. ഈ സിൻക്രൊണൈസേഷൻ ആണ് ക്വാണ്ടം ബാറ്ററിയുടെ കരുത്ത്. പക്ഷേ ഇതിനൊരു വലിയ വില്ലനുണ്ട്, അതാണ് ഡീകോഹെറൻസ്. ക്വാണ്ടം അവസ്ഥകൾ വളരെ ദുർബലമാണ്. ചുറ്റുപാടുമുള്ള ചൂടോ ശബ്ദമോ ഉണ്ടായാൽ ഈ ക്വാണ്ടം ക്രമം തകരും. ഇതിനെ പ്രതിരോധിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അടുത്ത വെല്ലുവിളി. സാധാരണയായി ക്വാണ്ടം പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്താൻ മൈനസ് ഡിഗ്രി താപനില വേണം, എന്നാൽ ഓർഗാനിക് മെറ്റീരിയലുകൾ ഉപയോഗിച്ചതിലൂടെ റൂം ടെമ്പറേച്ചറിൽ തന്നെ ഈ പ്രതിഭാസം നിലനിർത്താൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.

ഇതുവരെ നമ്മൾ സംസാരിച്ചത് ഊർജ്ജം നിറക്കുന്നതിനെ കുറിച്ചാണ്, എന്നാൽ ഈ ഊർജ്ജം എങ്ങനെ പുറത്തെടുക്കും (Discharging) എന്നതാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഗവേഷണ വിഷയം. കാരണം ഒരു ക്വാണ്ടം സിസ്റ്റത്തിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം പുറത്തെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ആ സിസ്റ്റം തകരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇതിനെ വർക്ക് എക്സ്ട്രാക്ഷൻ പ്രോബ്ലം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ശേഖരിച്ച ഊർജ്ജം നഷ്ടമില്ലാതെ ഒരു സർക്യൂട്ടിലേക്ക് എത്തിക്കുക എന്ന കടമ്പ കൂടി കടന്നാൽ മാത്രമേ നമുക്ക് ഇത് ഉപയോഗിക്കാനാവൂ. ഇതിന് പുറമെ പവർ ഡെൻസിറ്റിയും എനർജി ഡെൻസിറ്റിയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്തേണ്ടതുണ്ട്. അതിവേഗം ചാർജ് ആകുന്നു എന്നത് വലിയൊരു കാര്യമാണെങ്കിലും കൂടുതൽ ഊർജ്ജം ദീർഘകാലം സൂക്ഷിച്ചു വെക്കാൻ കൂടി ഈ ബാറ്ററികൾക്ക് കഴിയണം. ഇപ്പോൾ പ്ലാസ്റ്റിക് പോലുള്ള ഓർഗാനിക് മെറ്റീരിയലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ഇത്തരം ബാറ്ററികൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് സാധ്യമായാൽ ഭാവിയിൽ ലിഥിയം ഖനനം ചെയ്യേണ്ടി വരില്ല, പകരം നമ്മൾ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന കൃത്രിമ തന്മാത്രകൾ കൊണ്ട് ബാറ്ററികൾ ഉണ്ടാക്കാം. ഇതിനെ ഫോട്ടോണിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

ക്വാണ്ടം തെർമോഡൈനാമിക്സ് എന്ന പുതിയ ശാസ്ത്രശാഖ തന്നെ ഇതിലൂടെ വളർന്നു വരികയാണ്. ഊർജ്ജം എന്നത് വെറുമൊരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് അത് ശേഖരിക്കാനും കൈമാറാനും ക്വാണ്ടം ഇൻഫർമേഷൻ (Quantum Information) ഉപയോഗിക്കാം എന്ന പുതിയ തിരിച്ചറിവിലേക്കാണ് ഇത് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. താപഗതികത്തിന്റെ ക്ലാസിക്കൽ നിയമങ്ങളെ പോലും വെല്ലുവിളിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ക്വാണ്ടം എൻജിനുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക തലങ്ങൾ ചിന്തിക്കാവുന്നതിലും അപ്പുറമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, നമ്മുടെ ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ റോഡിലൂടെ ഓടുമ്പോൾ തന്നെ ലേസർ രശ്മികൾ ഉപയോഗിച്ച് നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ചാർജ് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും. വയറുകളില്ലാത്ത, ദൂരപരിധിയില്ലാത്ത ഒരു എനർജി എക്കോസിസ്റ്റം ഇതിലൂടെ രൂപപ്പെടും. വീടുകളിലെ ഇൻവെർട്ടറുകൾക്ക് പകരം ചെറിയ ക്വാണ്ടം ചിപ്പുകൾ വന്നേക്കാം. മൊബൈൽ ഫോണുകൾ ഒരിക്കലും ചാർജ് തീരാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് മാറും. പക്ഷേ ഇതിനൊക്കെ ഒരു മറുവശമുണ്ട്. ക്വാണ്ടം ലിമിറ്റുകൾ എത്രത്തോളമാണെന്ന് നമ്മൾ ഇപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കിയിട്ടില്ല. ഒരു വലിയ ഗ്രിഡ് സിസ്റ്റത്തിലേക്ക് ഈ കുഞ്ഞൻ ബാറ്ററികളെ എങ്ങനെ ഘടിപ്പിക്കും എന്നതും വലിയൊരു ചോദ്യമാണ്. ഭാവിയിലെ ഊർജ്ജ വിതരണ ശൃംഖല തന്നെ പ്രകാശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒന്നായി മാറിയേക്കാം.

ഈ മാറ്റം വെറും സാങ്കേതികമായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് സാമ്പത്തികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്കും ഇത് കാരണമാകും. ഊർജ്ജത്തിനായി ചില രാജ്യങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന രീതി അവസാനിക്കുകയും ഊർജ്ജം എന്നത് വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ പോലെ എല്ലാവർക്കും എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന ഒന്നായി മാറുകയും ചെയ്യും. പ്രകൃതിയെ നശിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഖനനത്തിന് പകരം ലബോറട്ടറികളിൽ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന സുരക്ഷിതമായ ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സുകൾ വരും. ക്വാണ്ടം ലോകത്തെ ഈ വിസ്മയം യാഥാർത്ഥ്യമാകുമ്പോൾ നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിന്റെ വേഗത തന്നെ മാറിമറിയും. നമ്മൾ ഇതുവരെ കരുതിയിരുന്നത് ഊർജ്ജം എന്നത് ഒരു ഇന്ധനമാണ് എന്നാണ്, എന്നാൽ ഇനി മുതൽ ഊർജ്ജം എന്നത് പദാർത്ഥത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക വിന്യാസം മാത്രമായി ചുരുങ്ങും. അതായത് നമുക്ക് ഊർജ്ജം വേണമെങ്കിൽ പുതിയൊരു വസ്തു കണ്ടെത്തേണ്ടതില്ല, മറിച്ച് നിലവിലുള്ള വസ്തുവിനെ ക്വാണ്ടം തലത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചാൽ മാത്രം മതി. ഈ ഒരു വലിയ തിരിച്ചറിവിലേക്കാണ് ശാസ്ത്രലോകം ഇപ്പോൾ നടന്നടുക്കുന്നത്.

പക്ഷേ ഒരു വലിയ പ്രശ്നം ഇപ്പോഴും ബാക്കിയുണ്ട്. ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ ചാർജ് ചെയ്യുന്നത് നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിലാണെങ്കിൽ പോലും, അതിലേക്ക് പ്രവഹിക്കുന്ന ഊർജ്ജത്തിന്റെ അളവ് കൈകാര്യം ചെയ്യുക എന്നത് നിലവിലെ ഇലക്ട്രിക്കൽ വയറിങ് സംവിധാനങ്ങൾക്ക് അസാധ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ തന്നെ മാറ്റേണ്ടി വരും. പ്രകാശത്തെ പദാർത്ഥവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന 'സ്ട്രോങ്ങ് കപ്പിളിങ്' എന്ന പ്രക്രിയയിൽ ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടാതെ നോക്കുക എന്നതും വെല്ലുവിളിയാണ്. ഓരോ പ്രകാശ കണവും കൃത്യമായ അളവിൽ ആറ്റങ്ങളുമായി സംവദിക്കണം. ഇവിടെയാണ് ക്വാണ്ടം മെഷർമെന്റ് പ്രോബ്ലം കടന്നുവരുന്നത്. ഒരു ക്വാണ്ടം സിസ്റ്റത്തെ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സൂപ്പർ പൊസിഷൻ അവസ്ഥ തകരുന്നു (Wavefunction collapse). അതിനാൽ സിസ്റ്റത്തെ നേരിട്ട് ശല്യപ്പെടുത്താതെ ചാർജ് അളക്കുന്ന നോൺ-ഡിസ്ട്രക്റ്റീവ് മെഷർമെന്റ് (Non-destructive measurement) രീതികൾ ഗവേഷകർ വികസിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനെല്ലാം പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള തീവ്രശ്രമത്തിലാണ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ലാബുകൾ.

നമ്മൾ ഈ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങളൊക്കെ കേൾക്കുമ്പോൾ ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ നാളെ തന്നെ നമ്മുടെ കൈകളിൽ എത്തും എന്ന് തോന്നിയേക്കാം. എന്നാൽ ശാസ്ത്രലോകത്ത് എപ്പോഴും ഉള്ളതുപോലെ ഇതിനും ശക്തമായ എതിർവാദങ്ങളും ബദൽ ചിന്താഗതികളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾക്ക് ഇത്രയേറെ വേഗതയുണ്ടെന്ന് നമ്മൾ പറയുമ്പോഴും, ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നമ്മുടെ പഴയ ക്ലാസിക്കൽ ബാറ്ററികൾ തന്നെയായിരിക്കും കൂടുതൽ മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുക എന്ന് കരുതുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞരുണ്ട്. എല്ലാ കാര്യത്തിനും ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സിനെ കൂട്ടുപിടിക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്നൊരു ചോദ്യം അവിടെ ഉയരുന്നുണ്ട്. നാനോ ടെക്നോളജി ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന സാധാരണ ബാറ്ററികൾക്ക് പോലും വലിയ തോതിലുള്ള പുരോഗതി കൈവരിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഇവർ വാദിക്കുന്നു. അതായത്, ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ ഒരു വശത്ത് വികസിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മറുവശത്ത് നിലവിലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയും സ്വയം പരിഷ്കരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിനെ ഒരു മത്സരമായി തന്നെ കാണാം. ലാബുകളിൽ ഒരു ചെറിയ മൈക്രോസ്കോപ്പിക് ഫിലിമിൽ പരീക്ഷിച്ചു വിജയിച്ചു എന്നത് വലിയൊരു നേട്ടം തന്നെയാണ്, പക്ഷേ ഇത് എങ്ങനെ ഒരു ഫാക്ടറിയിൽ വലിയ തോതിൽ നിർമ്മിച്ചെടുക്കും എന്നതാണ് അടുത്ത വലിയ കടമ്പ. ഒരു ചെറിയ ചിപ്പിൽ ക്വാണ്ടം അവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നത് പോലെയല്ല ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ബാറ്ററികൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ ഓരോന്നിലും ഈ കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നത്. നിർമ്മാണ വേളയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചെറിയൊരു പിഴവ് പോലും ഈ ബാറ്ററികളുടെ ക്വാണ്ടം സ്വഭാവത്തെ നശിപ്പിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ 'ഡിഫക്ട് ടോളറൻസ്' അഥവാ നിർമ്മാണത്തിലെ പിഴവുകളെ അതിജീവിക്കാനുള്ള കഴിവ് ഈ ബാറ്ററികൾക്ക് ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുക എന്നത് വലിയൊരു എഞ്ചിനീയറിംഗ് വെല്ലുവിളിയാണ്.

ഇനി ഈ ബാറ്ററികൾ നമ്മൾ നിർമ്മിച്ചു കഴിഞ്ഞു എന്ന് തന്നെ വിചാരിക്കുക. ഇത് നമ്മുടെ നിലവിലുള്ള ഇലക്ട്രിക്കൽ സിസ്റ്റവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധിപ്പിക്കും? നമ്മുടെ വീടുകളിലെ വയറിംഗും പവർ ഗ്രിഡുകളും എല്ലാം ഇലക്ട്രോണുകളുടെ ഒഴുക്കിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ചതാണ്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ പലപ്പോഴും പ്രകാശത്തെയും ഫോട്ടോണുകളെയുമാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഈ പ്രകാശത്തെ വീണ്ടും വൈദ്യുതിയാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ അവിടെ ഊർജ്ജ നഷ്ടം സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഭാവിയിൽ നമ്മുടെ ഗ്രിഡ് സിസ്റ്റം തന്നെ മാറ്റേണ്ടി വരും. ഒരുപക്ഷേ വീടുകളിൽ വയറുകൾക്ക് പകരം ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബറുകൾ വഴിയോ അല്ലെങ്കിൽ ലേസർ രശ്മികൾ വഴിയോ നേരിട്ട് ഊർജ്ജം കൈമാറുന്ന രീതി വന്നേക്കാം. ഇതിനെയാണ് 'വയർലെസ്സ് എനർജി ഇക്കോസിസ്റ്റം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരു മുറിയിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ലേസർ ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങളുടെ ലാപ്ടോപ്പും ഫോണും ചാർജ് ചെയ്യുന്നത് സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ ഇത്തരത്തിൽ വലിയ തോതിൽ ഊർജ്ജം കൈമാറുമ്പോൾ ഉണ്ടാകാവുന്ന സുരക്ഷാ പ്രശ്നങ്ങളും നമുക്ക് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ലേസർ രശ്മികൾ മനുഷ്യർക്കും മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്കും ദോഷകരമാകാത്ത രീതിയിൽ എങ്ങനെ ക്രമീകരിക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വലിയ പഠനങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്.

ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ കാര്യമെടുത്താൽ ഇതൊരു വമ്പൻ വിപ്ലവമായിരിക്കും. ഇന്ന് ഒരു ഇലക്ട്രിക് കാർ ചാർജ് ചെയ്യാൻ നമ്മൾ മണിക്കൂറുകളോളം കാത്തുനിൽക്കണം. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ബാറ്ററി ഘടിപ്പിച്ച ഒരു കാർ പെട്രോൾ പമ്പിൽ കയറി എണ്ണ അടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ചാർജ് ചെയ്ത് പുറത്തിറങ്ങാൻ സാധിക്കും. ഇനി അതിനും അപ്പുറം, റോഡുകളിൽ തന്നെ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ചാർജിംഗ് സംവിധാനങ്ങളിലൂടെ വണ്ടി ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ചാർജ് ആകാനുള്ള സാധ്യതയുമുണ്ട്. ഇത് സാധ്യമായാൽ വലിയ ബാറ്ററികൾ കാറിനുള്ളിൽ ചുമക്കേണ്ടി വരില്ല, കാറിന്റെ ഭാരം കുറയും, മൈലേജ് കൂടും. സ്മാർട്ട് ഫോണുകളുടെ കാര്യത്തിലും ഈ മാറ്റം പ്രകടമാകും. ഫോൺ ഒരിക്കലും ഓഫ് ആകില്ല എന്ന് മാത്രമല്ല, ഫോണിന്റെ വലിപ്പം പകുതിയായി കുറയ്ക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. താപനില നിയന്ത്രിക്കാൻ പ്രത്യേക കൂളിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ ഇല്ലാതെ തന്നെ ഫോണുകൾക്ക് പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയും.

ഇതിന്റെ സാമ്പത്തിക വശങ്ങൾ കൂടി നമ്മൾ ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ന് ലോകം മുഴുവൻ ലിഥിയത്തിന് പുറകെ ഓടുകയാണ്. ലിഥിയം ഉള്ള രാജ്യങ്ങൾ പുതിയ കാലത്തെ എണ്ണ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളെ പോലെ കരുത്തരാകുന്നു. എന്നാൽ ഓർഗാനിക് വസ്തുക്കളാൽ നിർമ്മിച്ച ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ വന്നാൽ ലിഥിയത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകളും അവസാനിക്കും. ഏതൊരു രാജ്യത്തിനും സ്വന്തമായി ഊർജ്ജം ഉല്പാദിപ്പിക്കാനും സൂക്ഷിക്കാനും ഉള്ള കഴിവ് ഉണ്ടാകും. ഇത് ആഗോള സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. ഖനനം കുറയുന്നതോടെ പരിസ്ഥിതിക്കും ഇത് വലിയ ഗുണം ചെയ്യും. ഇന്ന് നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ലിഥിയം ബാറ്ററികൾ റീസൈക്കിൾ ചെയ്യുന്നത് വലിയ തലവേദനയാണ്. എന്നാൽ ഓർഗാനിക് ബാറ്ററികൾ പ്രകൃതിക്ക് ദോഷമില്ലാത്ത രീതിയിൽ മണ്ണിൽ ലയിച്ചു ചേരുന്നവയാക്കി മാറ്റാൻ നമുക്ക് കഴിഞ്ഞേക്കും.

ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സിലെ ഏറ്റവും വലിയൊരു കുരുക്കാണ് 'മെഷർമെന്റ് പ്രോബ്ലം'. ഒരു ക്വാണ്ടം സിസ്റ്റത്തെ നമ്മൾ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വഭാവം മാറുന്നു. അപ്പോൾ ബാറ്ററിയിൽ എത്ര ചാർജ് ഉണ്ടെന്ന് നമ്മൾ നോക്കുമ്പോൾ തന്നെ അതിലെ ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്നൊരു സംശയം ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കുണ്ട്. അതായത്, ഒരു ബാറ്ററിയിലെ എനർജി ലെവൽ അളക്കുക എന്നത് പോലും ക്വാണ്ടം ലോകത്ത് അതീവ സങ്കീർണ്ണമാണ്. ഈ ഒരു കടങ്കഥ പരിഹരിക്കാൻ 'ക്വാണ്ടം എറർ കറക്ഷൻ' പോലുള്ള വിദ്യകൾ ഉപയോഗിക്കേണ്ടി വരും. അതുപോലെ തന്നെ ക്വാണ്ടം അഡ്വാന്റേജ് എന്ന് നമ്മൾ പറയുന്ന ഈ വേഗതയ്ക്കും ചില പരിധികളുണ്ട്. ഒരു നിശ്ചിത അളവിൽ കൂടുതൽ ആറ്റങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ചേർക്കുമ്പോൾ അവയുടെ പരസ്പര ബന്ധം തകരുകയും സൂപ്പർ അബ്സോർപ്ഷൻ നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. ഇതിനെയാണ് 'ഡീകോഹെറൻസ് സീലിംഗ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വളരെ വലിയ ബാറ്ററികൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിന് പകരം ചെറിയ ചെറിയ ക്വാണ്ടം സെല്ലുകൾ കൂട്ടിയിണക്കിയുള്ള ശൃംഖലകളായിരിക്കും പ്രായോഗികം.

ഭാവിയിൽ നമ്മൾ ഒരു പോസ്റ്റ്-ഇലക്ട്രിക് നാഗരികതയിലേക്ക് കടക്കും എന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ വിശ്വസിക്കുന്നത്. അവിടെ വൈദ്യുതി എന്നതിനേക്കാൾ പ്രകാശത്തിനും വിവരത്തിനുമായിരിക്കും പ്രാധാന്യം. ഒരു ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് ഊർജ്ജം വാങ്ങുന്നതിന് പകരം ഓരോ ഉപകരണവും പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ഊർജ്ജം സ്വീകരിച്ച് സൂക്ഷിച്ചു വെക്കും. ഇവിടെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദാർശനികമായ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നത്. ഊർജ്ജം എന്നത് നമ്മൾ കൈവശം വെക്കുന്ന ഒരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് അതൊരു വിവരമാണ് അഥവാ ഇൻഫർമേഷൻ ആണ്. ഒരു ആറ്റത്തിന്റെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരമാണ് ഊർജ്ജമായി മാറുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഭാവിയിൽ എനർജി ട്രാൻസ്ഫർ എന്നത് ഡാറ്റ ട്രാൻസ്ഫർ പോലെ ലളിതമാകും. നമ്മൾ ഇന്ന് ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ ഡാറ്റ കൈമാറുന്നത് പോലെ ലോകത്തിന്റെ ഒരറ്റത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് വയറുകളില്ലാതെ ഊർജ്ജം കൈമാറുന്ന ഒരു കാലം. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ സയൻസ് ഫിക്ഷൻ സിനിമ പോലെ തോന്നാമെങ്കിലും ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികളുടെ ലാബുകളിൽ ഇതിന്റെ ആദ്യ വിത്തുകൾ പാകി കഴിഞ്ഞു. പ്രകാശവും പദാർത്ഥവും തമ്മിലുള്ള ഈ നിഗൂഢമായ ബന്ധം മനുഷ്യരാശിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജ വിപ്ലവത്തിന് തിരി കൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

അപ്പൊ ആലോചിച്ചു നോക്കൂ, ഈ ഒരു മാറ്റം നമ്മുടെ ലോകത്തെ എങ്ങനെയായിരിക്കും മാറ്റിമറിക്കുക എന്ന്. നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന പവർ ഗ്രിഡുകൾ, അതായത് കിലോമീറ്ററുകളോളം നീളുന്ന ആ വലിയ വൈദ്യുത കമ്പികളും ഭീമാകാരമായ ട്രാൻസ്ഫോർമറുകളും ഒക്കെ ഒരുപക്ഷേ ഭാവിയിൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായേക്കാം. ക്വാണ്ടം എനർജി ഗ്രിഡുകൾ എന്ന ആശയത്തിലേക്ക് നമ്മൾ മാറുമ്പോൾ, ഊർജ്ജ വിതരണം എന്നത് ഇന്ന് നമ്മൾ ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ വൈഫൈ സിഗ്നലുകൾ കൈമാറുന്നത് പോലെ അദൃശ്യവും എന്നാൽ അതിശക്തവുമായി മാറും. ഒരു പ്രദേശത്തെ മുഴുവൻ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങളും ഒരു കേന്ദ്രീകൃത പവർ പ്ലാന്റിൽ നിന്ന് വരുന്നതിന് പകരം, ഓരോ കെട്ടിടവും ഓരോ ഉപകരണവും പരസ്പരം ഊർജ്ജം കൈമാറുന്ന ഒരു ഡീസെൻട്രലൈസ്ഡ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ആയി ഇത് മാറും. പ്രകാശത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഈ ശൃംഖലയിൽ ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടാതെ ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് സെക്കന്റുകൾക്കുള്ളിൽ എത്തിക്കാൻ സാധിക്കും. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് അത്ഭുതം തോന്നാം, പക്ഷേ ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സിന്റെ നിയമങ്ങൾ ഇത് സാധ്യമാണെന്ന് അടിവരയിട്ടു പറയുന്നുണ്ട്.

സത്യത്തിൽ ഇവിടെ സംഭവിക്കുന്നത് ഒരു സാങ്കേതിക വിദ്യയുടെ മാറ്റം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് 'ഊർജ്ജം' എന്ന വാക്കിനോടുള്ള നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ തന്നെ മാറ്റമാണ്. പണ്ട് കാലത്ത് മനുഷ്യൻ വിറക് കത്തിച്ചാണ് ഊർജ്ജം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത്, പിന്നീട് അത് കൽക്കരിയിലേക്കും എണ്ണയിലേക്കും മാറി. ഈ ഘട്ടങ്ങളിലെല്ലാം നമ്മൾ ഊർജ്ജത്തെ ഒരു 'വസ്തു'വായിട്ടാണ് കണ്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികളിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ഊർജ്ജം എന്നത് വെറുമൊരു വസ്തുവല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ഇൻഫർമേഷൻ അഥവാ വിവരമാണ് എന്ന് നമ്മൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു ആറ്റം ഏത് അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുന്നു, അതിന്റെ ഇലക്ട്രോണുകൾ എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നത് എന്നൊക്കെയുള്ള 'വിവരങ്ങൾ' ക്രമീകരിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് നമ്മൾ ഊർജ്ജം സംഭരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഭാവിയിൽ നമ്മൾ ഊർജ്ജം പമ്പുചെയ്യുകയല്ല, മറിച്ച് ഊർജ്ജത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ കൈമാറുകയാണ് ചെയ്യുക. ഈ ഒരു തിരിച്ചറിവാണ് 'പോസ്റ്റ് ഇലക്ട്രിക് സിവിലൈസേഷൻ' എന്ന വിപ്ലവത്തിലേക്ക് നമ്മെ നയിക്കുന്നത്.

ഇവിടെ നമ്മൾ നേരിടുന്ന മറ്റൊരു വെല്ലുവിളി സ്കെയിലിംഗ് ആണ്. ലാബിലെ അതിസൂക്ഷ്മമായ കണികകളിൽ ഈ പ്രതിഭാസം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു നഗരത്തെ മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടത്ര ഊർജ്ജം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വലിയ ബാറ്ററികളിലേക്ക് ഈ വിദ്യ എങ്ങനെ മാറ്റിയെടുക്കും? ഓരോ ആറ്റത്തെയും ഒരേ താളത്തിൽ (Coherence) ദീർഘനേരം നിലനിർത്തുക എന്നത് അങ്ങേയറ്റം പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ്. പരിസ്ഥിതിയിലെ ചെറിയൊരു മാറ്റം പോലും ഈ താളം തെറ്റിച്ചേക്കാം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വലിയ ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾക്ക് പകരം, കോടിക്കണക്കിന് കുഞ്ഞൻ ക്വാണ്ടം സെല്ലുകൾ ചേർത്തുണ്ടാക്കിയ ഒരു ഹൈബ്രിഡ് സംവിധാനമായിരിക്കും പ്രായോഗികമായി നടപ്പിലാക്കാൻ എളുപ്പം. ഇത് നമ്മുടെ ഇന്നത്തെ മൈക്രോ ചിപ്പുകൾ പോലെ വളരെ സങ്കീർണ്ണവും എന്നാൽ കൃത്യതയുള്ളതുമായ ഒരു നിർമ്മാണരീതി ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ എന്നത് വെറുമൊരു ബാറ്ററി നിർമ്മാണമല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയുടെ അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങളെ നമ്മുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി മാറ്റിയെഴുതുന്ന ഒരു കലയാണ്. കെമിസ്ട്രിയുടെ പരിമിതികളിൽ നിന്ന് ഫിസിക്സിന്റെ അനന്തസാധ്യതകളിലേക്കുള്ള ഒരു കുതിച്ചുചാട്ടമാണിത്. ലിഥിയം അയോൺ ബാറ്ററികൾ കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലം നമ്മുടെ ലോകത്തെ നിയന്ത്രിച്ചുവെങ്കിൽ, വരും ദശകങ്ങൾ ക്വാണ്ടം എനർജിയുടേതായിരിക്കും. ഊർജ്ജം സംഭരിക്കാൻ നമുക്ക് ഇനി രാസവസ്തുക്കളുടെ ആവശ്യമില്ലാത്ത, പ്രകാശം കൊണ്ട് മാത്രം എല്ലാം ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ലോകം. അവിടെ ഊർജ്ജം എന്നത് ഒരു ദൗർലഭ്യമല്ല, മറിച്ച് പ്രപഞ്ചത്തിൽ എപ്പോഴും ലഭ്യമായ ഒരു അവസ്ഥയായി മാറും. ഈ വിപ്ലവം പൂർണ്ണമാകുന്നതോടെ മനുഷ്യരാശിയുടെ ഊർജ്ജത്തോടുള്ള മനോഭാവം തന്നെ എന്നെന്നേക്കുമായി മാറാൻ പോവുകയാണ്. നമ്മൾ ഇന്ന് കാണുന്ന പുകയുന്ന ചിമ്മിനികളും നീണ്ട ഇലക്ട്രിക് ലൈനുകളും ഇല്ലാത്ത, പ്രകാശവേഗത്തിൽ ചാർജ് ആകുന്ന ഒരു ക്ലീൻ എനർജി ഫ്യൂച്ചറിലേക്കാണ് നമ്മൾ നടന്നു കയറുന്നത്. ഇതാണ് ക്വാണ്ടം ബാറ്ററികൾ നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വാഗ്ദാനം. ഊർജ്ജം എന്നാൽ ഇനി രാസപ്രവർത്തനമല്ല, അത് വെറും ഫിസിക്സ് മാത്രമാണ്.